Зырить аржан for Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца

== Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца ==

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 36 BY: Мадальныя дзеясловы
|next = Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу
}}

== Введение ==

Предлоги места помогают нам описывать положение предметов и людей в пространстве. Без них невозможно сказать, где находится что-либо: "на столе", "под столом", "перед домом", "за углом". На этом уроке мы изучим основные предлоги места в белорусском языке и научимся правильно их использовать.

В белорусском языке предлоги места, как и в русском, управляют определёнными падежами. Важно запомнить, какой падеж требует каждый предлог.

К концу урока вы сможете:
* использовать основные предлоги места (у, на, пад, над, перад, за, каля, паміж, каля, ля);
* правильно выбирать падеж после предлогов;
* описывать расположение предметов и людей;
* задавать вопросы о местонахождении;
* понимать и давать указания о местоположении.

== Теория ==

=== Предлоги места и падежи ===

{| class="wikitable"
|+ Прыназоўнікі месца і склоны
! Предлог !! Падеж !! Вопрос !! Пример
|-
| у (ва) + || Прадложны || дзе? || у доме (в доме)
|-
| на + || Прадложны || дзе? || на стале (на столе)
|-
| пад + || Творны || пад чым? || пад сталом (под столом)
|-
| над + || Творны || над чым? || над сталом (над столом)
|-
| перад + || Творны || перад чым? || перад домам (перед домом)
|-
| за + || Творны || за чым? || за домам (за домом)
|-
| каля + || Родны || каля чаго? || каля дома (около дома)
|-
| ля + || Родны || ля чаго? || ля акна (у окна)
|-
| паміж + || Творны || паміж чым? || паміж дамамі (между домами)
|-
| насупраць + || Родны || насупраць чаго? || насупраць школы (напротив школы)
|}

=== Предлоги "у" и "на" ===

Предлоги ''у'' (в) и ''на'' (на) используются для указания местонахождения внутри или на поверхности чего-либо.

{| class="wikitable"
|+ Прыназоўнікі "у" і "на"
! Предлог !! Использование !! Пример !! Русский перевод
|-
| у (ва) || внутри помещения, города, страны || у пакоі, у Мінску, у Беларусі || в комнате, в Минске, в Беларуси
|-
| на || на поверхности, на открытом пространстве || на стале, на вуліцы, на заводзе || на столе, на улице, на заводе
|}

'''Примеры:'''
* ''Кніга ляжыць на стале.'' – Книга лежит на столе.
* ''Я жыву ў Мінску.'' – Я живу в Минске.
* ''Яна працуе на заводзе.'' – Она работает на заводе.
* ''Мы гуляем на вуліцы.'' – Мы гуляем на улице.

=== Предлоги места с творным падежом ===

Предлоги ''пад'', ''над'', ''перад'', ''за'' требуют творительного падежа.

{| class="wikitable"
|+ Прыназоўнікі з творным склонам
! Предлог !! Вопрос !! Пример !! Русский перевод
|-
| пад || пад чым? || пад сталом || под столом
|-
| над || над чым? || над сталом || над столом
|-
| перад || перад чым? || перад домам || перед домом
|-
| за || за чым? || за домам || за домом
|}

'''Примеры:'''
* ''Кот спіць пад сталом.'' – Кот спит под столом.
* ''Лямпа вісіць над сталом.'' – Лампа висит над столом.
* ''Машына стаіць перад домам.'' – Машина стоит перед домом.
* ''Сад знаходзіцца за домам.'' – Сад находится за домом.

=== Предлоги места с родным падежом ===

Предлоги ''каля'', ''ля'', ''насупраць'' требуют родительного падежа.

{| class="wikitable"
|+ Прыназоўнікі з родным склонам
! Предлог !! Вопрос !! Пример !! Русский перевод
|-
| каля || каля чаго? || каля дома || около дома
|-
| ля || ля чаго? || ля акна || у окна
|-
| насупраць || насупраць чаго? || насупраць школы || напротив школы
|}

'''Примеры:'''
* ''Мы сустрэліся каля метро.'' – Мы встретились около метро.
* ''Яна стаіць ля акна.'' – Она стоит у окна.
* ''Музей знаходзіцца насупраць парка.'' – Музей находится напротив парка.

Предлог "паміж" (между)

Предлог ''паміж'' (между) также требует творительного падежа.

* ''Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.'' – Дом находится между школой и магазином.
* ''Яна сядзіць паміж бацькамі.'' – Она сидит между родителями.

Вопросы о местонахождении

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра месцазнаходжанне
! Вопрос !! Русский перевод !! Пример ответа
|-
| Дзе? || Где? || Кніга на стале.
|-
| Куды? || Куда? || Я іду ў школу.
|-
| Адкуль? || Откуда? || Я іду са школы.
|}

=== Описание комнаты с предлогами места ===

'''Мой пакой (Моя комната):'''

''Мой пакой невялікі, але ўтульны. Ля акна стаіць стол. На стале стаіць камп'ютар і лямпа. Каля сцяны стаіць вялікая шафа. Перад шафай стаіць канапа. Над канапай вісіць карціна. Пад сталом ляжыць мяккі кілімок. За дзвярыма знаходзіцца калідор. Я люблю свой пакой.''

=== Диалоги с предлогами места ===

'''Диалог 1'''

* ''– Дзе знаходзіцца твая школа?''
* ''– Мая школа знаходзіцца каля парка.''
* ''– А дзе ты жывеш?''
* ''– Я жыву ў новым доме насупраць школы.''
* ''– Гэта вельмі зручна!''

'''Диалог 2'''

* ''– Дзе мая кніга?''
* ''– Яна ляжыць на стале.''
* ''– Не, яе там няма.''
* ''– Тады паглядзі пад сталом.''
* ''– Так, яна пад сталом. Дзякуй!''

== Упражнения (5 заданий) ==

=== Задание 1. Вставьте правильный предлог ===

Вставьте подходящий предлог (у, на, пад, над, перад, за, каля, ля, паміж, насупраць):

# Кніга ляжыць ... стале.
# Я жыву ... Мінску.
# Сабака спіць ... сталом.
# Лямпа вісіць ... сталом.
# Машына стаіць ... домам.
# Сад знаходзіцца ... домам.
# Мы сустрэліся ... метро.
# Яна стаіць ... акна.
# Музей знаходзіцца ... парка.
# Дом знаходзіцца ... школай і крамай.

=== Задание 2. Переведите на белорусский язык ===

Переведите предложения на белорусский язык:

# Книга лежит на столе.
# Я живу в Минске.
# Кот спит под столом.
# Лампа висит над столом.
# Машина стоит перед домом.
# Сад находится за домом.
# Мы встретились около метро.
# Она стоит у окна.
# Музей находится напротив парка.
# Дом находится между школой и магазином.

=== Задание 3. Ответьте на вопросы о местонахождении ===

Напишите полные ответы на вопросы:

# Дзе знаходзіцца твая школа?
# Дзе стаіць твая лямпа?
# Што знаходзіцца перад тваім домам?
# Што знаходзіцца за тваім домам?
# Што знаходзіцца каля твайго дома?

=== Задание 4. Составьте предложения из слов ===

Составьте правильные предложения на белорусском языке:

# стале / кніга / на / ляжыць.
# Мінску / у / жыву / я.
# сталом / сабака / пад / спіць.
# сталом / лямпа / над / вісіць.
# домам / машына / перад / стаіць.
# метро / сустрэліся / каля / мы.
# акна / яна / стаіць / ля.
# парка / музей / насупраць / знаходзіцца.
# школай / і / крамай / паміж / дом / знаходзіцца.

=== Задание 5. Опишите свою комнату или дом ===

Напишите 5–7 предложений о своей комнате, квартире или доме. Опишите, где что находится. Используйте предлоги места: ''у'', ''на'', ''пад'', ''над'', ''перад'', ''за'', ''каля'', ''ля'', ''паміж'', ''насупраць''.

== Адказы (Ответы) ==

=== Ответы к заданию 1 ===

# Кніга ляжыць на стале.
# Я жыву ў Мінску.
# Сабака спіць пад сталом.
# Лямпа вісіць над сталом.
# Машына стаіць перад домам.
# Сад знаходзіцца за домам.
# Мы сустрэліся каля метро.
# Яна стаіць ля акна.
# Музей знаходзіцца насупраць парка.
# Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.

=== Ответы к заданию 2 ===

# Кніга ляжыць на стале.
# Я жыву ў Мінску.
# Кот спіць пад сталом.
# Лямпа вісіць над сталом.
# Машына стаіць перад домам.
# Сад знаходзіцца за домам.
# Мы сустрэліся каля метро.
# Яна стаіць ля акна.
# Музей знаходзіцца насупраць парка.
# Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.

=== Ответы к заданию 3 (примерные) ===

# Мая школа знаходзіцца каля парка.
# Мая лямпа стаіць на стале.
# Перад маім домам знаходзіцца сквер.
# За маім домам знаходзіцца сад.
# Каля майго дома знаходзіцца крама.

=== Ответы к заданию 4 ===

# Кніга ляжыць на стале.
# Я жыву ў Мінску.
# Сабака спіць пад сталом.
# Лямпа вісіць над сталом.
# Машына стаіць перад домам.
# Мы сустрэліся каля метро.
# Яна стаіць ля акна.
# Музей знаходзіцца насупраць парка.
# Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.

=== Ответы к заданию 5 (примерный текст) ===

''Мая кватэра знаходзіцца на трэцім паверсе. У кватэры тры пакоі. Мой пакой светлы і ўтульны. Ля акна стаіць стол. На стале стаіць лямпа і ляжыць кніга. Каля сцяны стаіць вялікая шафа. Перад шафай стаіць канапа. Над канапай вісіць прыгожая карціна. Пад канапай ляжыць мяккі кілімок. За дзвярыма знаходзіцца калідор. Я вельмі люблю свой пакой.''

== Выводы ==

На этом уроке мы изучили предлоги места в белорусском языке. Вы узнали:

* какие предлоги используются с творительным падежом (пад, над, перад, за, паміж);
* какие предлоги используются с родительным падежом (каля, ля, насупраць);
* разницу между предлогами ''у'' и ''на'';
* как описывать расположение предметов и людей;
* как задавать вопросы о местонахождении.

Особенно важно запомнить:
* ''у'' + Прадложны падзеж (у доме, у Мінску);
* ''на'' + Прадложны падзеж (на стале, на вуліцы);
* ''пад'', ''над'', ''перад'', ''за'', ''паміж'' + Творны падзеж;
* ''каля'', ''ля'', ''насупраць'' + Родны падзеж.

В следующем уроке мы перейдём к изучению предлогов времени, которые помогут вам говорить о временных отношениях.

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 36 BY: Мадальныя дзеясловы
|next = Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]