Зырить аржан for Урок 18 BY: На вуліцы (транспарт)

== Урок 18 BY: На вуліцы (транспарт) ==

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 17 BY: Хобі і вольны час
|next = Урок 19 BY: Наведванне лекара
}}

== Введение ==

Транспорт и улица — неотъемлемая часть жизни любого города. Мы ежедневно пользуемся общественным транспортом, ходим пешком, ездим на машинах. На этом уроке мы научимся называть виды транспорта на белорусском языке, спрашивать дорогу, покупать билеты и ориентироваться в городе.

В белорусском языке есть много слов, связанных с городской средой и транспортом. Мы изучим названия транспортных средств, глаголы движения, выражения для покупки билетов и правила поведения в транспорте.

К концу урока вы сможете:
* называть различные виды транспорта по-белорусски;
* спрашивать и объяснять дорогу;
* покупать билеты в общественном транспорте;
* использовать глаголы движения (ехаць, ісці, ляцець, плыць);
* ориентироваться в городе на белорусском языке.

== Теория ==

=== Виды транспорта ===

{| class="wikitable"
|+ Віды транспарту
! Белорусский !! Русский перевод !! Примечание
|-
| транспарт || транспорт || Общее название
|-
| аўтобус || автобус || 
|-
| тралейбус || троллейбус || 
|-
| трамвай || трамвай || 
|-
| метро || метро || Несклоняемое
|-
| цягнік (цягнік) || поезд || 
|-
| электрычка || электричка || 
|-
| самалёт || самолёт || 
|-
| параход || пароход || 
|-
| машына (аўтамабіль) || машина (автомобиль) || 
|-
| таксі || такси || Несклоняемое
|-
| ровар || велосипед || 
|-
| матацыкл || мотоцикл || 
|-
| маршрутнае таксі || маршрутное такси || 
|}

=== Городские объекты ===

{| class="wikitable"
|+ Гарадскія аб'екты
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| вуліца || улица
|-
| плошча || площадь
|-
| сквер || сквер
|-
| парк || парк
|-
| мост || мост
|-
| пераход || переход
|-
| падземны пераход || подземный переход
|-
| надземны пераход || надземный переход
|-
| светлафор || светофор
|-
| знак || знак
|-
| прыпынак || остановка
|-
| вакзал || вокзал
|-
| чыгуначны вакзал || железнодорожный вокзал
|-
| аўтавакзал || автовокзал
|-
| аэрапорт || аэропорт
|-
| порт || порт
|}

=== Глаголы движения ===

'''Ехаць / паехаць (ехать / поехать)'''

{| class="wikitable"
|+ Спражэнне дзеяслова "ехаць"
! Местоимение !! Форма !! Пример
|-
| я || еду || Я еду ў метро.
|-
| ты || едзеш || Ты едзеш на аўтобусе?
|-
| ён / яна / яно || едзе || Яна едзе на працу.
|-
| мы || едзем || Мы едзем у горад.
|-
| вы || едзеце || Вы едзеце на вакзал?
|-
| яны || едуць || Яны едуць на трамваі.
|}

'''Ісці / пайсці (идти / пойти)'''

{| class="wikitable"
|+ Спражэнне дзеяслова "ісці"
! Местоимение !! Форма !! Пример
|-
| я || іду || Я іду па вуліцы.
|-
| ты || ідзеш || Ты ідзеш у школу?
|-
| ён / яна / яно || ідзе || Яна ідзе дадому.
|-
| мы || ідзем || Мы ідзем у парк.
|-
| вы || ідзеце || Вы ідзеце на плошчу?
|-
| яны || ідуць || Яны ідуць праз мост.
|}

'''Ляцець / паляцець (лететь / полететь)'''

{| class="wikitable"
|+ Спражэнне дзеяслова "ляцець"
! Местоимение !! Форма !! Пример
|-
| я || лячу || Я лячу ў Мінск.
|-
| ты || ляціш || Ты ляціш самалётам?
|-
| ён / яна / яно || ляціць || Яна ляціць за мяжу.
|-
| мы || ляцім || Мы ляцім у адпачынак.
|-
| вы || ляціце || Вы ляціце ў Польшчу?
|-
| яны || ляцяць || Яны ляцяць самалётам.
|}

=== Как спросить дорогу ===

{| class="wikitable"
|+ Як спытаць дарогу
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Прабачце, як прайсці да...? || Извините, как пройти к...?
|-
| Прабачце, як даехаць да...? || Извините, как доехать до...?
|-
| Дзе знаходзіцца...? || Где находится...?
|-
| Ці далёка гэта? || Это далеко?
|-
| Колькі часу трэба ехаць? || Сколько времени нужно ехать?
|-
| На якім транспарце лепш даехаць? || На каком транспорте лучше доехать?
|}

=== Как объяснить дорогу ===

{| class="wikitable"
|+ Як растлумачыць дарогу
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Ідзіце прама. || Идите прямо.
|-
| Ідзіце направа. || Идите направо.
|-
| Ідзіце налева. || Идите налево.
|-
| Калі ласка, павярніце... || Поверните, пожалуйста...
|-
| Гэта недалёка. || Это недалеко.
|-
| Гэта далёка. || Это далеко.
|-
| Перайдзіце вуліцу. || Перейдите улицу.
|-
| Ідзіце да святлафора. || Идите к светофору.
|-
| Гэта каля... || Это возле...
|-
| Гэта насупраць... || Это напротив...
|}

=== Покупка билетов ===

{| class="wikitable"
|+ Пакупка білетаў
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Адзін білет, калі ласка. || Один билет, пожалуйста.
|-
| Два білеты да... || Два билета до...
|-
| Колькі каштуе білет? || Сколько стоит билет?
|-
| Я хачу купіць білет у абодва бакі. || Я хочу купить билет в оба конца.
|-
| Дзе я магу купіць білет? || Где я могу купить билет?
|-
| У касе. || В кассе.
|-
| Вось грошы. || Вот деньги.
|}

=== В транспорте ===

{| class="wikitable"
|+ У транспарце
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Заходзьце! || Заходите!
|-
| Выходзьце! || Выходите!
|-
| Уваход || Вход
|-
| Выхад || Выход
|-
| Наступная прыпынак... || Следующая остановка...
|-
| Калі ласка, прапусціце. || Пожалуйста, пропустите.
|-
| Я выходжу. || Я выхожу.
|}

=== Выражения о транспорте ===

{| class="wikitable"
|+ Выразы пра транспарт
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| ехаць на аўтобусе || ехать на автобусе
|-
| ехаць у метро || ехать в метро
|-
| ісці пешкі || идти пешком
|-
| ляцець самалётам || лететь самолётом
|-
| плыць параходам || плыть пароходом
|-
| ехаць на ровары || ехать на велосипеде
|}

=== Остановки и маршруты ===

{| class="wikitable"
|+ Прыпынкі і маршруты
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Які аўтобус ідзе да...? || Какой автобус идёт к...?
|-
| Які нумар трамвая мне трэба? || Какой номер трамвая мне нужен?
|-
| Як даехаць да цэнтра? || Как доехать до центра?
|-
| Колькі прыпынкаў да...? || Сколько остановок до...?
|-
| Дзе мне выйсці? || Где мне выйти?
|}

=== Диалоги о транспорте ===

'''Диалог 1 (как пройти)'''

* ''– Прабачце, як прайсці да музея?''
* ''– Ідзіце прама, потым налева, каля святлафора. Гэта недалёка.''
* ''– Дзякуй!''
* ''– Калі ласка!''

'''Диалог 2 (в транспорте)'''

* ''– Прабачце, гэта аўтобус ідзе да вакзала?''
* ''– Так. Гэта трыццаты аўтобус.''
* ''– Колькі прыпынкаў?''
* ''– Чатыры прыпынкі.''
* ''– Дзякуй!''

'''Диалог 3 (покупка билета)'''

* ''– Мне, калі ласка, адзін білет да цэнтра.''
* ''– Колькі каштуе?''
* ''– 2 рублі.''
* ''– Вось грошы.''
* ''– Дзякуй. Вось ваш білет.''

== Упражненні (5 заданий) ==

=== Задание 1. Вставьте пропущенное слово ===

Вставьте подходящее слово по смыслу:

# Я еду на ... (автобусе).
# Мы ідзем ... (пешком) у парк.
# Як ... (пройти) да вакзала?
# Гэта ... (недалеко) ад станцыі.
# Дзе я магу купіць ... (билет)?

=== Задание 2. Переведите на белорусский язык ===

Переведите предложения на белорусский язык:

# Я еду в центр города.
# Как дойти до музея?
# Сколько стоит билет?
# Это далеко или близко?
# Мы едем на автобусе.

=== Задание 3. Ответьте на вопросы о транспорте ===

Напишите полные ответы на вопросы:

# Як ты звычайна даязджаеш да працы (да школы)?
# Які транспарт ты любіш больш за ўсё?
# Як прайсці да твайго дома?
# Ці далёка жывеш ад цэнтра?
# Колькі часу ты траціш на дарогу?

=== Задание 4. Составьте предложения из слов ===

Составьте правильные предложения на белорусском языке:

# аўтобусе / едзем / мы / на.
# цэнтра / да / едзеш / як / Ты?
# метро / у / еду / я.
# мне / выйсці / Дзе?
# білет / каштуе / Колькі?

=== Задание 5. Напишите маршрут до места ===

Напишите 5–7 предложений о том, как пройти от вашего дома до ближайшей остановки транспорта. Используйте слова: ''ідзіце прама'', ''павярніце направа'', ''перайдзіце вуліцу'', ''ля'', ''насупраць'', ''каля''.

== Адказы (Ответы) ==

=== Ответы к заданию 1 ===

# Я еду на аўтобусе.
# Мы ідзем пешкі у парк.
# Як прайсці да вакзала?
# Гэта недалёка ад станцыі.
# Дзе я магу купіць білет?

=== Ответы к заданию 2 ===

# Я еду ў цэнтр горада.
# Як прайсці да музея?
# Колькі каштуе білет?
# Гэта далёка ці блізка?
# Мы едзем на аўтобусе.

=== Ответы к заданию 3 (примерные) ===

# Я даязджаю да працы на метро і аўтобусе.
# Я люблю ездзіць на метро, таму што гэта хутка і зручна.
# Ідзіце прама, потым налева, каля парку. Мой дом знаходзіцца насупраць школы.
# Я жыву недалёка ад цэнтра, каля дваццаці хвілін пешкі.
# Я трачу на дарогу каля 40 хвілін.

=== Ответы к заданию 4 ===

# Мы едзем на аўтобусе.
# Ты едзеш як да цэнтра? (или ''Як ты едзеш да цэнтра?'')
# Я еду ў метро.
# Дзе мне выйсці?
# Колькі каштуе білет?

=== Ответы к заданию 5 (примерный текст) ===

''Каб даехаць да майго дома, вам трэба сесці на аўтобус нумар 5. Выходзьце на прыпынку "Парк". Ідзіце прама каля двухсот метраў. Потым павярніце направа каля магазіна. Мая вуліца – ціхая, зеляная. Мой дом знаходзіцца каля сквера. Ён высокі, чырвоны. Гэта недалёка, каля пяці хвілін пешкі ад прыпынку.''

== Выводы ==

На этом уроке мы изучили тему транспорта и улицы на белорусском языке. Вы узнали:

* названия различных видов транспорта и городских объектов;
* как спрягать глаголы движения (ехаць, ісці, ляцець);
* как спрашивать дорогу и объяснять маршрут;
* как покупать билеты в общественном транспорте;
* как ориентироваться в городе на белорусском языке.

Особенно важно запомнить:
* ''ехаць'' – ехать (на транспорте);
* ''ісці'' – идти (пешком);
* ''ляцець'' – лететь (на самолёте);
* ''плыць'' – плыть (на корабле);
* ''білет'' – билет;
* ''прыпынак'' – остановка.

В следующем уроке мы перейдём к теме визита к врачу, где изучим названия частей тела, болезней и научимся описывать самочувствие на белорусском языке.

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 17 BY: Хобі і вольны час
|next = Урок 19 BY: Наведванне лекара
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]