Зырить аржан for Урок B1.16: Афіцыйныя дакументы (заявы, дагаворы)

== Урок B1.16: Афіцыйныя дакументы (заявы, дагаворы) ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.15: Навучанне: універсітэт, факультэт, кафедра
|next = Урок B1.17: Навукова-тэхнічны прагрэс
}}

== Уводзіны ==

У паўсядзённым жыцці мы часта сутыкаемся з неабходнасцю афармляць афіцыйныя дакументы: заявы, дагаворы, запыты, даверанасці і іншыя. Уменне пісаць і разумець такія дакументы на беларускай мове з'яўляецца важным навыкам для жыцця ў Беларусі.

На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў, іх структуру і асаблівасці афармлення. Мы навучымся пісаць заявы, дагаворы і іншыя дакументы, а таксама разумець афіцыйную лексіку.

Да канца ўрока вы зможаце:
* адрозніваць асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў;
* пісаць заяву на беларускай мове;
* разумець структуру дагавора;
* выкарыстоўваць афіцыйна-справавую лексіку;
* аналізаваць афіцыйныя дакументы.

== Тэорыя ==

=== Асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў
! Тып дакумента !! Прызначэнне
|-
| Заява || Зварот грамадзяніна да дзяржаўнай установы
|-
| Дагавор || Пагадненне паміж бакамі
|-
| Запыт || Зварот за інфармацыяй
|-
| Даверанасць || Перадача паўнамоцтваў другой асобе
|-
| Рэзюмэ || Караткая інфармацыя пра сябе для працадаўцы
|}

=== Структура заявы ===

|+ Структура заявы
! Частка !! Змест
|-
| «Шапка» || Каму і ад каго (у правым верхнім куце)
|-
| Назва || «Заява» (у цэнтры)
|-
| Тэкст || Змест звароту (што просім, чаму)
|-
| Дата || Лічбы і месяц
|-
| Подпіс || Расшыфроўка подпісу
|}

=== Прыклад заявы ===

'''Узор заявы (Образец заявления):'''

|+ Заява
| Дырэктару школы № 123
| Іванова І.І.
| ад вучня 11 «А» класа
| Пятрова П.П.

| Заява

| Просу дазволіць мне прапусціць заняткі 15 мая па сямейных абставінах.

| 14 мая 2024 г.
| Подпіс: Пятроў П.П.

=== Структура дагавора ===

|+ Структура дагавора
! Частка !! Змест
|-
| Прэамбула || Бакі дагавора (хто падпісвае)
|-
| Прадмет дагавора || Што з'яўляецца аб'ектам пагаднення
|-
| Правы і абавязкі || Што павінны рабіць бакі
|-
| Тэрміны || Працягласць дзеяння дагавора
|-
| Адказнасць бакоў || Што будзе за парушэнне
|-
| Рэквізіты || Паштовыя адрасы, банкаўскія рэквізіты
|}

=== Афіцыйна-справавая лексіка ===

{| class="wikitable"
|+ Афіцыйна-справавая лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| просьба || просьба
|-
| дазвол || разрешение
|-
| пагадненне || соглашение
|-
| умова || условие
|-
| выканаўца || исполнитель
|-
| дакумент || документ
|-
| заканадаўства || законодательство
|}

=== Як пісаць заяву ===

|+ Як пісаць заяву
! Правіла !! Апісанне
|-
| 1 || Пісаць акуратна, без памылак
|-
| 2 || Выкарыстоўваць афіцыйны стыль
|-
| 3 || Дакладна фармуляваць просьбу
|-
| 4 || Пазначаць дату
|-
| 5 || Ставіць подпіс
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Афіцыйныя дакументы (Официальные документы):'''

Афіцыйныя дакументы з'яўляюцца важнай часткай жыцця кожнага чалавека. Яны патрэбны для ўладкавання на працу, паступлення ў навучальныя ўстановы, заключэння дагавораў. Самыя распаўсюджаныя дакументы — заява і дагавор. Заява пішацца ў дзяржаўныя ўстановы. Яна мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс. Дагавор складаецца паміж двума бакамі. Ён уключае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць. Важна ведаць правілы афармлення дакументаў, каб пазбегнуць памылак. Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.

=== Пытанні пра афіцыйныя дакументы ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра афіцыйныя дакументы
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Якія дакументы называюцца афіцыйнымі? || Какие документы называются официальными?
|-
| Якую структуру мае заява? || Какую структуру имеет заявление?
|-
| Што ўключае дагавор? || Что включает договор?
|-
| Навошта патрэбны афіцыйныя дакументы? || Для чего нужны официальные документы?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# Заява мае структуру: «шапка», ... (название), тэкст, дата і подпіс.
# Дагавор складаецца паміж ... (двумя) бакамі.
# Дагавор уключае правы і ..., (обязанности) тэрміны і адказнасць.
# Важна ведаць правілы ..., (оформления) дакументаў.
# Афіцыйная мова павінна быць ... (точной) і лаканічнай.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Заявление имеет структуру: «шапка», название, текст, дата и подпись.
# Договор заключается между двумя сторонами.
# Договор включает права и обязанности, сроки и ответственность.
# Важно знать правила оформления документов.
# Официальный язык должен быть точным и лаконичным.

=== Заданне 3. Напішыце заяву ===

Напішыце заяву на беларускай мове (напрыклад, заява аб прыёме на працу або заява аб звальненні). Выкарыстоўвайце правільную структуру.

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# структуру / мае / заява / «шапка» / назва / тэкст / дата / подпіс.
# дагавор / бакамі / паміж / двума / складаецца.
# правы / уключае / дагавор / абавязкі / тэрміны / і / адказнасць.
# правілы / важна / афармлення / ведаць / дакументаў.
# мова / дакладнай / афіцыйная / і / лаканічнай / быць / павінна.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра афіцыйныя дакументы ===

Напішыце 7–10 сказаў пра афіцыйныя дакументы. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: тыпы дакументаў, структура заявы, змест дагавора, правілы афармлення.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# Заява мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс.
# Дагавор складаецца паміж двума бакамі.
# Дагавор уключае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць.
# Важна ведаць правілы афармлення дакументаў.
# Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.

=== Адказы да задання 2 ===

# Заява мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс.
# Дагавор складаецца паміж двума бакамі.
# Дагавор уключае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць.
# Важна ведаць правілы афармлення дакументаў.
# Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.

=== Адказы да задання 3 (прыклад) ===

|+ Заява
| Дырэктару ТАА «Будаўнік»
| Іванову І.І.
| ад інжынера
| Пятрова П.П.

| Заява

| Просу прыняць мяне на працу на пасаду інжынера з 1 ліпеня 2024 года.

| 20 чэрвеня 2024 г.
| Подпіс: Пятроў П.П.

=== Адказы да задання 4 ===

# Заява мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата, подпіс.
# Дагавор складаецца паміж двума бакамі.
# Дагавор уключае правы, абавязкі, тэрміны і адказнасць.
# Важна ведаць правілы афармлення дакументаў.
# Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Афіцыйныя дакументы з'яўляюцца неад'емнай часткай жыцця. Яны патрэбны для вырашэння многіх пытанняў: уладкавання на працу, навучання, заключэння дагавораў. Найбольш распаўсюджаныя дакументы — заява і дагавор. Заява мае пэўную структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс. Яна пішацца ў дзяржаўныя або прыватныя ўстановы. Дагавор заключаецца паміж двума бакамі. Ён змяшчае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць бакоў. Пры афармленні дакументаў важна выкарыстоўваць афіцыйную лексіку і дакладна фармуляваць думкі. Гэта дапамагае пазбегнуць непаразуменняў.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі тэму афіцыйных дакументаў. Вы даведаліся:

* асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў;
* структуру заявы;
* структуру дагавора;
* правілы афармлення;
* афіцыйна-справавую лексіку.

Асабліва важна запомніць:
* ''заява'' – заявление;
* ''дагавор'' – договор;
* ''запыт'' – запрос;
* ''даверанасць'' – доверенность;
* ''просьба'' – просьба;
* ''абавязкі'' – обязанности.

У наступным уроку мы разгледзім тэму навукова-тэхнічнага прагрэсу.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.15: Навучанне: універсітэт, факультэт, кафедра
|next = Урок B1.17: Навукова-тэхнічны прагрэс
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]