Зырить аржан for Урок B1.8: Грамадства і яго сацыяльная структура

== Урок B1.8: Грамадства і яго сацыяльная структура ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.7: Палітычны лад і дзяржаўныя органы
|next = Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці
}}

== Уводзіны ==

Грамадства — гэта складаная сістэма, якая складаецца з розных сацыяльных груп, класаў, інстытутаў і адносін паміж людзьмі. На гэтым уроку мы разгледзім сацыяльную структуру беларускага грамадства, яго асноўныя сацыяльныя групы, сацыяльныя інстытуты і праблемы.

Разуменне сацыяльнай структуры дапаможа вам лепш зразумець, як арганізавана жыццё ў Беларусі, якія сацыяльныя групы існуюць і якія праблемы турбуюць грамадства.

Да канца ўрока вы зможаце:
* апісваць сацыяльную структуру беларускага грамадства;
* называць асноўныя сацыяльныя групы і іх характарыстыкі;
* разумець сацыяльныя інстытуты і іх ролю;
* абмяркоўваць сацыяльныя праблемы;
* выкарыстоўваць сацыялагічную лексіку ў мове.

== Тэорыя ==

=== Паняцце сацыяльнай структуры ===

{| class="wikitable"
|+ Паняцце сацыяльнай структуры
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| сацыяльная структура || социальная структура
|-
| сацыяльная група || социальная группа
|-
| сацыяльны слой || социальный слой
|-
| сацыяльны інстытут || социальный институт
|-
| сацыяльны статус || социальный статус
|-
| сацыяльная роля || социальная роль
|}

=== Сацыяльныя групы ў Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Сацыяльныя групы ў Беларусі
! Група !! Характарыстыка !! Прыклады прафесій
|-
| Працоўны клас || Рабочыя на вытворчасці || Заводскія рабочыя, будаўнікі
|-
| Сялянства || Жыхары вёсак, фермеры || Аграрыі, жывёлаводы
|-
| Інтэлігенцыя || Высокаадукаваныя людзі || Настаўнікі, урачы, навукоўцы
|-
| Служачыя || Працаўнікі сферы абслугоўвання || Менеджэры, кансультанты
|-
| Бізнесмены || Прадпрымальнікі || Уладальнікі фірмаў, прадпрымальнікі
|}

=== Сацыяльныя інстытуты ===

{| class="wikitable"
|+ Сацыяльныя інстытуты
! Інстытут !! Функцыі !! Прыклады
|-
| Сям'я || Выхаванне дзяцей, сацыялізацыя || Бацькі, дзеці, родзічы
|-
| Адукацыя || Навучанне, выхаванне || Школа, універсітэт, каледж
|-
| Ахова здароўя || Захаванне здароўя || Паліклініка, бальніца
|-
| Эканоміка || Вытворчасць і размеркаванне || Фабрыкі, банкі, крамы
|-
| Палітыка || Кіраванне грамадствам || Прэзідэнт, парламент, партыі
|}

=== Сацыяльныя праблемы ў Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Сацыяльныя праблемы
! Праблема !! Апісанне
|-
| Дэмаграфічная праблема || Нізкая нараджальнасць, высокая смяротнасць
|-
| Міграцыя || Выезд маладых людзей за мяжу
|-
| Сацыяльная няроўнасць || Розніца ў даходах паміж рознымі групамі
|-
| Без працы || Адсутнасць працоўных месцаў у рэгіёнах
|}

=== Сацыяльны статус і ролі ===

{| class="wikitable"
|+ Сацыяльны статус і ролі
! Тэрмін !! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Сацыяльны статус || сацыяльны статус || социальный статус
|-
| Сацыяльная роля || сацыяльная роля || социальная роль
|-
| Статусны сімвал || статусны сімвал || статусный символ
|-
| Прэстыж || прэстыж || престиж
|}

=== Маладзёж у беларускім грамадстве ===

{| class="wikitable"
|+ Маладзёж у беларускім грамадстве
! Характарыстыка !! Апісанне
|-
| Адукацыя || Вялікая колькасць студэнтаў у ВНУ
|-
| Занятасць || Праца ў сферы паслуг, IT
|-
| Каштоўнасці || Арыентацыя на кар'еру, самаразвіццё
|-
| Праблемы || Недахоп жылля, эміграцыя
|}

=== Сям'я як сацыяльны інстытут ===

{| class="wikitable"
|+ Сям'я як сацыяльны інстытут
! Характарыстыка !! Апісанне
|-
| Тыпы сям'і || Нуклеарная, пашыраная, няпоўная
|-
| Функцыі || Выхаванне, эканамічная, эмацыянальная
|-
| Сучасныя тэндэнцыі || Познія шлюбы, маладыя дзеці
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Сацыяльная структура беларускага грамадства (Социальная структура белорусского общества):'''

Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру. Яна складаецца з розных груп: працоўны клас, сялянства, інтэлігенцыя, служачыя і бізнесмены. Кожная група выконвае свае функцыі ў грамадстве. Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя, эканоміка і палітыка. Сям'я з'яўляецца асновай грамадства. У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы: дэмаграфічны крызіс, міграцыя, няроўнасць. Маладзёж сёння арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры. Нягледзячы на праблемы, беларускае грамадства развіваецца і адаптуецца да новых умоў.

=== Пытанні пра сацыяльную структуру ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра сацыяльную структуру
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Якія сацыяльныя групы існуюць у Беларусі? || Какие социальные группы существуют в Беларуси?
|-
| Якія сацыяльныя інстытуты вы ведаеце? || Какие социальные институты вы знаете?
|-
| Якія сацыяльныя праблемы існуюць у Беларусі? || Какие социальные проблемы существуют в Беларуси?
|-
| Якую ролю адыгрывае сям'я ў беларускім грамадстве? || Какую роль играет семья в белорусском обществе?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# Беларускае грамадства мае складаную ... (социальную) структуру.
# Важнымі сацыяльнымі ... (институтами) з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
# Сям'я з'яўляецца ... (основой) грамадства.
# У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя ... (проблемы).
# Маладзёж арыентуецца на атрыманне ... (образования) і пабудову кар'еры.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Белорусское общество имеет сложную социальную структуру.
# Важными социальными институтами являются семья, образование, здравоохранение.
# Семья является основой общества.
# В Беларуси существуют различные социальные проблемы.
# Молодёжь ориентируется на получение образования и построение карьеры.

=== Заданне 3. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Якія сацыяльныя групы існуюць у Беларусі?
# Якія сацыяльныя інстытуты вы ведаеце?
# Якія сацыяльныя праблемы існуюць у Беларусі?
# Якую ролю адыгрывае сям'я ў беларускім грамадстве?
# На што арыентуецца сучасная беларуская моладзь?

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# структуру / беларускае / сацыяльную / мае / грамадства / складаную.
# інстытутамі / сям'я / з'яўляюцца / адукацыя / сацыяльнымі / ахова / важнымі / здароўя.
# асновай / з'яўляецца / грамадства / сям'я.
# сацыяльныя / Беларусі / праблемы / існуюць / у / розныя.
# кар'еры / адукацыі / маладзёж / атрыманне / пабудову / і / арыентуецца / на.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра сацыяльную структуру Беларусі ===

Напішыце 7–10 сказаў пра сацыяльную структуру беларускага грамадства. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: сацыяльныя групы, сацыяльныя інстытуты, сацыяльныя праблемы, роля сям'і, маладзёжныя тэндэнцыі.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру.
# Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
# Сям'я з'яўляецца асновай грамадства.
# У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы.
# Маладзёж арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры.

=== Адказы да задання 2 ===

# Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру.
# Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
# Сям'я з'яўляецца асновай грамадства.
# У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы.
# Маладзёж арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры.

=== Адказы да задання 3 (прыкладныя) ===

# У Беларусі існуюць працоўны клас, сялянства, інтэлігенцыя, служачыя і бізнесмены.
# Я ведаю такія сацыяльныя інстытуты, як сям'я, адукацыя, ахова здароўя, эканоміка і палітыка.
# У Беларусі існуюць дэмаграфічныя праблемы, міграцыя, сацыяльная няроўнасць і беспрацоўе.
# Сям'я адыгрывае важную ролю: яна займаецца выхаваннем дзяцей, забяспечвае эканамічную і эмацыянальную падтрымку.
# Сучасная беларуская моладзь арыентуецца на атрыманне якаснай адукацыі і пабудову кар'еры.

=== Адказы да задання 4 ===

# Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру.
# Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
# Сям'я з'яўляецца асновай грамадства.
# У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы.
# Маладзёж арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру. Яно складаецца з такіх груп, як працоўны клас, сялянства, інтэлігенцыя, служачыя і бізнесмены. Кожная з гэтых груп выконвае свае функцыі. У грамадстве існуюць важныя сацыяльныя інстытуты: сям'я, адукацыя, ахова здароўя, эканоміка, палітыка. Сям'я з'яўляецца асновай грамадства, яна выхоўвае дзяцей і перадае каштоўнасці. У Беларусі ёсць розныя сацыяльныя праблемы, напрыклад, дэмаграфічны крызіс і міграцыя. Маладзёж сёння арыентуецца на атрыманне адукацыі, развіццё кар'еры і самаўдасканаленне.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі сацыяльную структуру беларускага грамадства. Вы даведаліся:

* асноўныя сацыяльныя групы і іх характарыстыкі;
* сацыяльныя інстытуты і іх функцыі;
* сацыяльныя праблемы Беларусі;
* ролю сям'і ў грамадстве;
* тэндэнцыі ў маладзёжным асяроддзі.

Асабліва важна запомніць:
* ''сацыяльная структура'' – социальная структура;
* ''сацыяльная група'' – социальная группа;
* ''сацыяльны інстытут'' – социальный институт;
* ''сацыяльная праблема'' – социальная проблема;
* ''сям'я'' – семья;
* ''маладзёж'' – молодёжь.

У наступным уроку мы разгледзім тэму нацыянальных і этнічных меншасцей.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.7: Палітычны лад і дзяржаўныя органы
|next = Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]