Зырить аржан for Урок C1.19: Фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы

== Урок C1.19: Фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы ==

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.18: Банкаўская сістэма. Крэдытаванне, інвестыцыі, валютныя аперацыі
|next = Урок C1.20: Будаўніцтва і рынкавая эканоміка
}}

== Уводзіны ==

Фінансавыя рынкі з'яўляюцца механізмам размеркавання капіталу паміж інвестарамі і пазычальнікамі. Яны ўключаюць рынкі каштоўных папер, валютныя рынкі, рынкі вытворных інструментаў. Каштоўныя паперы — гэта дакументы, якія засведчваюць права на атрыманне даходу або ўдзел у кіраванні кампаніяй. На гэтым уроку мы разгледзім паняцце фінансавых рынкаў, віды каштоўных папер, іх характарыстыкі, рызыкі і перспектывы развіцця фінансавага рынку Беларусі.

== Тэорыя ==

=== Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс) ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад !! Кантэкст
|-
| фінансавы рынак || финансовый рынок || Фінансавы рынак забяспечвае пераразмеркаванне капіталу.
|-
| рынак каштоўных папер || рынок ценных бумаг || Рынак каштоўных папер з'яўляецца часткай фінансавага рынку.
|-
| каштоўная папера || ценная бумага || Акцыі і аблігацыі з'яўляюцца асноўнымі відамі каштоўных папер.
|-
| акцыя || акция || Акцыя дае права на атрыманне дывідэндаў.
|-
| дывідэнд || дивиденд || Дывідэнды выплачваюцца з прыбытку кампаніі.
|-
| аблігацыя || облигация || Аблігацыя з'яўляецца даўгавым інструментам.
|-
| даходнасць || доходность || Даходнасць па аблігацыях можа быць фіксаванай або плаваючай.
|-
| кошт каштоўнай паперы || стоимость ценной бумаги || Кошт каштоўнай паперы залежыць ад рынкавай кан'юнктуры.
|-
| біржа || биржа || Беларуская валютна-фондавая біржа з'яўляецца асноўным гандлёвым пляцоўкам.
|-
| брокер || брокер || Брокер ажыццяўляе аперацыі па даручэнні кліента.
|-
| дылер || дилер || Дылер гандлюе каштоўнымі паперамі ад свайго імя і за свой кошт.
|-
| інвестор || инвестор || Інвестары ўкладваюць сродкі ў каштоўныя паперы.
|-
| партфель каштоўных папер || портфель ценных бумаг || Дыверсіфікацыя партфеля зніжае інвестыцыйныя рызыкі.
|-
| фондавы рынак || фондовый рынок || Фондавы рынак з'яўляецца сегментам фінансавага рынку.
|-
| першасны рынак || первичный рынок || На першасным рынку размяшчаюцца новыя эмісіі.
|-
| другасны рынак || вторичный рынок || На другасным рынку гандлююцца раней выпушчаныя каштоўныя паперы.
|-
| эмісія || эмиссия || Эмісія акцый ажыццяўляецца акцыянерным таварыствам.
|-
| эмітэнт || эмитент || Эмітэнт нясе адказнасць за выкананне абавязацельстваў па каштоўных паперах.
|-
| рэйтынг || рейтинг || Рэйтынг кампаніі ўплывае на давер інвестараў.
|-
| спекуляцыя || спекуляция || Спекуляцыя на рынку каштоўных папер можа прывесці да страт.
|-
| волацільнасць || волатильность || Волацільнасць рынку стварае рызыкі для інвестараў.
|-
| ліквіднасць каштоўнай паперы || ликвидность ценной бумаги || Высокая ліквіднасць забяспечвае хуткі продаж.
|-
| дэпазітар || депозитарий || Дэпазітар захоўвае каштоўныя паперы.
|-
| рэестр акцыянераў || реестр акционеров || Рэестр акцыянераў вядзецца эмітэнтам.
|-
| андеррайтынг || андеррайтинг || Андеррайтынг забяспечвае размяшчэнне эмісіі.
|-
| маржынальны гандаль || маржинальная торговля || Маржынальны гандаль дазваляе выкарыстоўваць запазычаныя сродкі.
|-
| кароткая пазіцыя || короткая позиция || Кароткая пазіцыя дазваляе зарабляць на паніжэнні кошту.
|-
| доўгая пазіцыя || длинная позиция || Доўгая пазіцыя арыентавана на рост кошту.
|-
| хэджаванне || хеджирование || Хэджаванне выкарыстоўваецца для страхавання рызык.
|-
| дэрыватыў || производный инструмент || Дэрыватывы дазваляюць хэджаваць рызыкі.
|-
| форвард || форвард || Форвардны кантракт фіксуе будучы кошт.
|-
| ф'ючарс || фьючерс || Ф'ючарс з'яўляецца стандартызаваным кантрактам.
|-
| апцыён || опцион || Апцыён дае права на куплю ці продаж.
|-
| спрэд || спред || Спрэд з'яўляецца крыніцай даходу для брокера.
|-
| бычы рынак || бычий рынок || Бычы рынак характарызуецца ростам коштаў.
|-
| мядзведжы рынак || медвежий рынок || Мядзведжы рынак характарызуецца падзеннем коштаў.
|}

=== Віды каштоўных папер ===

{| class="wikitable"
|+ Віды каштоўных папер
! Від !! Апісанне !! Даход
|-
| Акцыя || Доля ў кампаніі || Дывідэнды
|-
| Аблігацыя || Даўгавы інструмент || Працэнты (купонны даход)
|-
| Вексель || Бясспрэчнае абавязацельства || Дысконт (розніца паміж наміналам і коштам пагашэння)
|-
| Чэк || Распараджэнне аб выплаце || Не прыносіць даходу
|-
| Дэпазітны сертыфікат || Пацверджанне дэпазіту || Працэнты
|}

=== Характарыстыкі каштоўных папер ===

{| class="wikitable"
|+ Характарыстыкі каштоўных папер
! Характарыстыка !! Апісанне
|-
| Намінал || Намінальная кошт
|-
| Рыначная кошт || Кошт, па якой гандлююць
|-
| Даходнасць || Адносіны даходу да кошту
|-
| Ліквіднасць || Здольнасць быць хутка прададзеным
|-
| Рызыковасць || Імавернасць страты
|}

=== Фондавы рынак Беларусі ===

Беларуская валютна-фондавая біржа (БВФБ) з'яўляецца асноўнай гандлёвай пляцоўкай. На ёй гандлююць акцыямі беларускіх прадпрыемстваў і дзяржаўнымі аблігацыямі. Аднак рынак характарызуецца нізкай ліквіднасцю.

=== Прыклад тэксту для аналізу ===

'''Фінансавыя рынкі Беларусі: стан і перспектывы (Финансовые рынки Беларуси: состояние и перспективы):'''

Фінансавыя рынкі Беларусі знаходзяцца на стадыі развіцця. Асноўнай пляцоўкай з'яўляецца Беларуская валютна-фондавая біржа. На ёй гандлююцца акцыі, аблігацыі і іншыя каштоўныя паперы. Аднак узровень ліквіднасці застаецца нізкім. Інвестары аддаюць перавагу дзяржаўным аблігацыям як больш надзейнаму інструменту. Развіццё рынку стрымліваецца абмежаваным доступам да капіталу і інвестыцыйнымі рызыкамі. Для павышэння прывабнасці рынку неабходна ўдасканаленне заканадаўства і павышэнне фінансавай пісьменнасці насельніцтва.

=== Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання ===

{| class="wikitable"
|+ Словазлучэнні
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| купіць акцыі на біржы || купить акции на бирже
|-
| атрымаць дывідэнды па акцыях || получить дивиденды по акциям
|-
| інвеставаць у аблігацыі || инвестировать в облигации
|-
| дыверсіфікаваць партфель || диверсифицировать портфель
|-
| хэджаваць валютныя рызыкі || хеджировать валютные риски
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Падбярыце сінонімы ===

Падбярыце беларускія адпаведнікі:
1. ценная бумага
2. дивиденд
3. облигация
4. фондовый рынок
5. эмитент

=== Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі ===

Складзіце сказы з наступнымі словамі:
1. каштоўная папера, даход, прыносіць
2. дывідэнды, акцыя, выплачваць
3. аблігацыя, даўгавы, інструмент
4. ліквіднасць, высокая, забяспечваць
5. дыверсіфікацыя, партфель, рызыка, зніжаць

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

1. Акции дают право на получение дивидендов.
2. Облигации являются долговыми инструментами.
3. Фондовый рынок обеспечивает перераспределение капитала.
4. Диверсификация портфеля снижает инвестиционные риски.
5. Ликвидность ценных бумаг влияет на их привлекательность.

=== Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы ===

1. ... (Акция) дае права на атрыманне дывідэндаў.
2. ... (Облигация) з'яўляецца даўгавым інструментам.
3. Брокер ажыццяўляе аперацыі па ... (поручению) кліента.
4. Дыверсіфікацыя ... (портфеля) зніжае інвестыцыйныя рызыкі.
5. На ... (первичном) рынку размяшчаюцца новыя эмісіі.
6. ... (Эмитент) нясе адказнасць за выкананне абавязацельстваў.
7. ... (Волатильность) рынку стварае рызыкі для інвестараў.
8. ... (Хеджирование) выкарыстоўваецца для страхавання рызык.

=== Заданне 5. Напішыце тэкст ===

Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Роля фінансавых рынкаў у эканоміцы Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

1. каштоўная папера
2. дывідэнд
3. аблігацыя
4. фондавы рынак
5. эмітэнт

=== Адказы да задання 2 ===

1. Каштоўная папера прыносіць даход у выглядзе працэнтаў або дывідэндаў.
2. Па акцыях выплачваюцца дывідэнды з прыбытку кампаніі.
3. Аблігацыя з'яўляецца даўгавым інструментам.
4. Высокая ліквіднасць забяспечвае хуткі продаж каштоўных папер.
5. Дыверсіфікацыя партфеля зніжае рызыкі страт.

=== Адказы да задання 3 ===

1. Акцыі даюць права на атрыманне дывідэндаў.
2. Аблігацыі з'яўляюцца даўгавымі інструментамі.
3. Фондавы рынак забяспечвае пераразмеркаванне капіталу.
4. Дыверсіфікацыя партфеля зніжае інвестыцыйныя рызыкі.
5. Ліквіднасць каштоўных папер уплывае на іх прывабнасць.

=== Адказы да задання 4 ===

1. Акцыя дае права на атрыманне дывідэндаў.
2. Аблігацыя з'яўляецца даўгавым інструментам.
3. Брокер ажыццяўляе аперацыі па даручэнні кліента.
4. Дыверсіфікацыя партфеля зніжае інвестыцыйныя рызыкі.
5. На першасным рынку размяшчаюцца новыя эмісіі.
6. Эмітэнт нясе адказнасць за выкананне абавязацельстваў.
7. Волацільнасць рынку стварае рызыкі для інвестараў.
8. Хэджаванне выкарыстоўваецца для страхавання рызык.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Фінансавыя рынкі адыгрываюць важную ролю ў эканоміцы Беларусі. Яны забяспечваюць пераразмеркаванне капіталу паміж інвестарамі і пазычальнікамі. Асноўнымі інструментамі з'яўляюцца акцыі і аблігацыі. Інвестары атрымліваюць даход у выглядзе дывідэндаў або працэнтаў. Аднак рынак сутыкаецца з праблемамі: нізкая ліквіднасць, абмежаваны доступ да капіталу. Волацільнасць стварае дадатковыя рызыкі. Для павышэння прывабнасці неабходна ўдасканальваць заканадаўства. Дыверсіфікацыя інвестыцыйнага партфеля дазваляе знізіць рызыкі. Развіццё рынку каштоўных папер з'яўляецца важнай умовай эканамічнага росту.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы разгледзелі фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы, а таксама актыўную лексіку для працы ў гэтай сферы. Асаблівую ўвагу варта надаць запамінанню тэрмінаў і іх актыўнаму выкарыстанню ў кантэксце.

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.18: Банкаўская сістэма. Крэдытаванне, інвестыцыі, валютныя аперацыі
|next = Урок C1.20: Будаўніцтва і рынкавая эканоміка
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]