Yaroslav: Нова сторонка: == Урок 10 BY: Прафесіі == {{Навигация урок BY |prev = Урок 9 BY: Мой дом |next = Урок 11 BY: Дзень і час }} == Введение == Тема профессий — одна из самых важных для общения. Мы часто спрашиваем, кем работает собеседник, рассказываем о своей работе, обсуждаем профессии родных и...

2026-07-02T14:05:07Z

Нова сторонка: == Урок 10 BY: Прафесіі == {{Навигация урок BY |prev = Урок 9 BY: Мой дом |next = Урок 11 BY: Дзень і час }} == Введение == Тема профессий — одна из самых важных для общения. Мы часто спрашиваем, кем работает собеседник, рассказываем о своей работе, обсуждаем профессии родных и...

Нова сторонка

== Урок 10 BY: Прафесіі ==

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 9 BY: Мой дом
|next = Урок 11 BY: Дзень і час
}}

== Введение ==

Тема профессий — одна из самых важных для общения. Мы часто спрашиваем, кем работает собеседник, рассказываем о своей работе, обсуждаем профессии родных и друзей. На этом уроке вы узнаете названия основных профессий на белорусском языке, научитесь рассказывать о своей профессии и спрашивать о профессии других людей.

В белорусском языке, как и в русском, многие названия профессий имеют формы мужского и женского рода. В официальной речи часто используется мужской род, но в разговорной — и мужской, и женский. Мы рассмотрим оба варианта.

К концу урока вы сможете:
* называть основные профессии на белорусском языке;
* рассказывать о своей профессии и месте работы;
* спрашивать о профессии собеседника;
* использовать глаголы ''працаваць'' (работать) и ''вучыцца'' (учиться);
* описывать трудовую деятельность своих родных.

== Теория ==

=== Основные профессии ===

{| class="wikitable"
|+ Прафесіі (Профессии)
! Белорусский (муж.р.) !! Белорусский (жен.р.) !! Русский перевод !! Примечание
|-
| настаўнік || настаўніца || учитель / учительница ||
|-
| доктар || доктарка || врач || Женская форма распространена в разговорной речи
|-
| інжынер || інжынерка || инженер ||
|-
| юрыст || юрыстка || юрист ||
|-
| эканаміст || эканамістка || экономист ||
|-
| бухгалтар || бухгалтарка || бухгалтер ||
|-
| праграміст || праграмістка || программист ||
|-
| архітэктар || архітэктарка || архитектор ||
|-
| будаўнік || будаўніца || строитель ||
|-
| вадзіцель || вадзіцелька || водитель ||
|-
| лётчык || лётчыца || лётчик ||
|-
| продавец || прадаўшчыца || продавец ||
|-
| афіцыянт || афіцыянтка || официант ||
|-
| кухар || кухарка || повар ||
|-
| медсястра || медсястра || медсестра || Не имеет мужской формы
|-
| студэнт || студэнтка || студент / студентка ||
|-
| школьнік || школьніца || школьник / школьница ||
|-
| пенсіянер || пенсіянерка || пенсионер / пенсионерка ||
|-
| бізнесмен || бізнесменка || бизнесмен ||
|-
| менеджар || менеджарка || менеджер ||
|-
| дызайнер || дызайнерка || дизайнер ||
|-
| фотаграф || фотаграфка || фотограф ||
|-
| журналіст || журналістка || журналист ||
|-
| пісьменнік || пісьменніца || писатель / писательница ||
|-
| паэт || паэтка || поэт / поэтесса ||
|-
| мастак || мастачка || художник / художница ||
|-
| музыкант || музыкантка || музыкант ||
|-
| артыст || артыстка || артист / артистка ||
|}

=== Глагол "працаваць" (работать) ===

Глагол ''працаваць'' (работать) относится к I спряжению. В настоящем времени он изменяется по лицам и числам.

{| class="wikitable"
|+ Дзеяслоў "працаваць" у цяперашнім часе (Глагол "работать" в настоящем времени)
! Местоимение !! Форма !! Пример !! Русский перевод
|-
| я || працую || Я працую інжынерам. || Я работаю инженером.
|-
| ты || працуеш || Ты працуеш настаўнікам? || Ты работаешь учителем?
|-
| ён / яна / яно || працуе || Ён працуе доктарам. || Он работает врачом.
|-
| мы || працуем || Мы працуем у школе. || Мы работаем в школе.
|-
| вы || працуеце || Вы працуеце ў банку? || Вы работаете в банке?
|-
| яны || працуюць || Яны працуюць у офісе. || Они работают в офисе.
|}

'''Важно:''' После глагола ''працаваць'' профессия обычно ставится в творительном падеже (кем?): ''працаваць інжынерам'', ''працаваць настаўніцай''.

=== Глагол "вучыцца" (учиться) ===

Глагол ''вучыцца'' (учиться) также относится к I спряжению, но имеет возвратную форму (окончание -цца).

{| class="wikitable"
|+ Дзеяслоў "вучыцца" у цяперашнім часе (Глагол "учиться" в настоящем времени)
! Местоимение !! Форма !! Пример !! Русский перевод
|-
| я || вучуся || Я вучуся ва ўніверсітэце. || Я учусь в университете.
|-
| ты || вучышся || Ты вучышся ў школе? || Ты учишься в школе?
|-
| ён / яна / яно || вучыцца || Яна вучыцца ў каледжы. || Она учится в колледже.
|-
| мы || вучымся || Мы вучымся на юрыстаў. || Мы учимся на юристов.
|-
| вы || вучыцеся || Вы вучыцеся ва ўніверсітэце? || Вы учитесь в университете?
|-
| яны || вучацца || Яны вучацца ў школе. || Они учатся в школе.
|}

=== Место работы ===

Для указания места работы используются предлоги ''у'' (в) и ''на'' (на).

{| class="wikitable"
|+ Месца працы (Место работы)
! Белорусский !! Русский перевод !! Пример
|-
| у школе || в школе || Я працую ў школе.
|-
| у бальніцы || в больнице || Яна працуе ў бальніцы.
|-
| у офісе || в офисе || Мы працуем у офісе.
|-
| на заводзе || на заводе || Ён працуе на заводзе.
|-
| на фабрыцы || на фабрике || Яна працуе на фабрыцы.
|-
| у банку || в банке || Яны працуюць у банку.
|-
| у кампаніі || в компании || Я працую ў кампаніі.
|}

=== Вопросы о профессии ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра прафесію (Вопросы о профессии)
! Вопрос (неофициальный) !! Вопрос (официальный) !! Русский перевод
|-
| Кім ты працуеш? || Кім вы працуеце? || Кем ты работаешь?
|-
| Дзе ты працуеш? || Дзе вы працуеце? || Где ты работаешь?
|-
| Кім ты хочаш стаць? || Кім вы хочаце стаць? || Кем ты хочешь стать?
|-
| Ты студэнт? || Вы студэнт? || Ты студент?
|-
| Дзе ты вучышся? || Дзе вы вучыцеся? || Где ты учишься?
|}

=== Рассказ о профессии (образец) ===

'''Мая прафесія (Моя профессия):'''

''Мяне клічуць Сяргей. Мне 28 гадоў. Я працую інжынерам у будаўнічай кампаніі. Мая праца цікавая і адказяная. Я праектую дамы і офісы. Мая сястра вучыцца ва ўніверсітэце. Яна хоча стаць настаўніцай. Мае бацькі ўжо пенсіянеры. Яны раней працавалі ў школе. Я вельмі люблю сваю працу.''

=== Профессии членов семьи ===

Для рассказа о профессиях родственников используются те же конструкции.

{| class="wikitable"
|+ Прафесіі сям'і (Профессии семьи)
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Мой бацька працуе доктарам. || Мой отец работает врачом.
|-
| Мая маці настаўніца. || Моя мама учительница.
|-
| Мой брат вучыцца ў школе. || Мой брат учится в школе.
|-
| Мая сястра хоча стаць журналісткай. || Моя сестра хочет стать журналисткой.
|-
| Мой дзед быў будаўніком. || Мой дедушка был строителем.
|}

=== Будущая профессия (выражение желания) ===

Для выражения желания стать кем-либо используется конструкция ''хачу стаць + творительный падеж''.

{| class="wikitable"
|+ Жаданне стаць прафесіяналам (Желание стать профессионалом)
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Я хачу стаць настаўнікам. || Я хочу стать учителем.
|-
| Я хачу стаць інжынерам. || Я хочу стать инженером.
|-
| Яна хоча стаць урачом. || Она хочет стать врачом.
|-
| Мы хочам стаць юрыстамі. || Мы хотим стать юристами.
|}

=== Важные слова и выражения ===

{| class="wikitable"
|+ Карысныя выразы (Полезные выражения)
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| працаваць у офісе || работать в офисе
|-
| працаваць з людзьмі || работать с людьми
|-
| працаваць з камп'ютарам || работать с компьютером
|-
| зарабляць грошы || зарабатывать деньги
|-
| мець працу || иметь работу
|-
| шукаць працу || искать работу
|-
| страціць працу || потерять работу
|}

=== Примеры диалогов ===

'''Дыялог 1 (знаёмства)'''
* ''– Прывітанне! Мяне клічуць Ганна. Кім ты працуеш?''
* ''– Прывітанне! Я – эканаміст. Працую ў банку. А ты?''
* ''– Я настаўніца. Працую ў школе.''
* ''– Гэта цікава! Ты любіш сваю працу?''
* ''– Так, вельмі люблю. А ты?''
* ''– Я таксама задаволены сваёй працай.''

'''Дыялог 2 (размова пра будучыню)'''
* ''– Ты ўжо вырашыў, кім хочаш стаць?''
* ''– Я хачу стаць праграмістам. Люблю камп'ютары. А ты?''
* ''– Я хачу быць архітэктарам. Хачу будаваць прыгожыя будынкі.''
* ''– Гэта выдатныя прафесіі! Мары здзяйсняюцца!''

== Упражненні (5 заданий) ==

=== Задание 1. Вставьте пропущенное слово (профессия) ===

Вставьте подходящее название профессии:
# У школе працуе ...
# У бальніцы працуе ...
# Ён любіць камп'ютары, ён ...
# Яна рыхтуе ежу, яна ...
# Мой бацька будуе дамы, ён ...

=== Задание 2. Переведите на белорусский язык ===

Переведите предложения на белорусский язык:
# Я работаю инженером.
# Моя мама учительница.
# Где ты работаешь?
# Мой брат учится в университете.
# Я хочу стать врачом.

=== Задание 3. Ответьте на вопросы о своей профессии ===

Напишите полные ответы на вопросы (если вы не работаете, напишите о своей учёбе или планах):
# Кім ты працуеш (або кім ты хочаш стаць)?
# Дзе ты працуеш (вучышся)?
# Твая праца цікавая?
# Кім працуюць твае бацькі?
# Што ты любіш рабіць на працы (у школе, універсітэце)?

=== Задание 4. Составьте предложения из слов ===

Составьте правильные предложения на белорусском языке:
# інжынерам / Я / працую.
# у / працуе / бальніцы / Яна.
# стаць / хачу / Я / настаўнікам.
# вучыцца / школе / у / Мой / брат.
# вы / Дзе / працуеце?

=== Задание 5. Прочитайте текст и заполните пропуски ===

Прачытайце тэкст і ўстаўце прапушчаныя словы:

''Мяне клічуць Аляксей. Мне 30 гадоў. Я _____ (работаю) у будаўнічай кампаніі. Я _____ (инженер). Мая праца _____ (интересная) і складаная. Мая жонка _____ (работает) _____ (врачом) у бальніцы. Яна _____ (любит) сваю працу. Мае дзеці вучацца _____ (в школе). Старэйшы сын хоча стаць _____ (программистом). Малая дачка хоча быць _____ (учительницей). Мы ўсе _____ (рады) сваім прафесіям.''

== Адказы (Ответы) ==

=== Ответы к заданию 1 ===
# У школе працуе настаўнік / настаўніца.
# У бальніцы працуе доктар / доктарка.
# Ён любіць камп'ютары, ён праграміст.
# Яна рыхтуе ежу, яна кухарка.
# Мой бацька будуе дамы, ён будаўнік.

=== Ответы к заданию 2 ===
# Я працую інжынерам.
# Мая маці настаўніца.
# Дзе ты працуеш?
# Мой брат вучыцца ва ўніверсітэце.
# Я хачу стаць доктарам.

=== Ответы к заданию 3 (примерные) ===
# Я працую эканамістам. (или ''Я хачу стаць праграмістам.'')
# Я працую ў кампаніі. (или ''Я вучуся ва ўніверсітэце.'')
# Так, мая праца вельмі цікавая. (или ''Так, вучыцца цікава.'')
# Мае бацькі працуюць настаўнікамі. (или ''Мае бацькі ўжо пенсіянеры.'')
# Я люблю працаваць з людзьмі і вырашаць складаныя задачы. (или ''Я люблю вучыцца і даведвацца новае.'')

=== Ответы к заданию 4 ===
# Я працую інжынерам.
# Яна працуе ў бальніцы.
# Я хачу стаць настаўнікам.
# Мой брат вучыцца ў школе.
# Дзе вы працуеце?

=== Ответы к заданию 5 ===

''Мяне клічуць Аляксей. Мне 30 гадоў. Я '''працую''' у будаўнічай кампаніі. Я '''інжынер'''. Мая праца '''цікавая''' і складаная. Мая жонка '''працуе''' '''доктарам''' у бальніцы. Яна '''любіць''' сваю працу. Мае дзеці вучацца '''у школе'''. Старэйшы сын хоча стаць '''праграмістам'''. Малая дачка хоча быць '''настаўніцай'''. Мы ўсе '''рады''' сваім прафесіям.''

== Выводы ==

На этом уроке мы изучили тему профессий на белорусском языке. Вы узнали:

* названия основных профессий в мужском и женском роде;
* как спрягаются глаголы ''працаваць'' (работать) и ''вучыцца'' (учиться);
* как использовать творительный падеж после глагола ''працаваць'' (працаваць кім?);
* как выражать желание стать кем-либо (''хачу стаць + твор.'');
* как рассказывать о профессиях членов семьи.

Особенно важно запомнить:
* ''працаваць'' – работать (я працую, ты працуеш, ён працуе...);
* ''вучыцца'' – учиться (я вучуся, ты вучышся, яна вучыцца...);
* для вопроса о профессии используйте ''Кім ты працуеш?'' или ''Хто ты па прафесіі?'';
* многие профессии имеют женские формы с окончанием -ка / -ца / -ніца.

В следующем уроке мы перейдём к теме времени, где изучим дни недели, месяцы, время суток и научимся говорить о расписании.

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 9 BY: Мой дом
|next = Урок 11 BY: Дзень і час
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок 10 BY: Прафесіі - Revision history