Yaroslav: /* Упражненні (5 заданий) */

2026-07-13T06:26:57Z

Упражненні (5 заданий)

← Older revision		Revision as of 06:26, 13 Грозника 2026
Line 189:		Line 189:
	* ''– Гэта позна.''		* ''– Гэта позна.''

	== ~~Упражненні~~ (5 заданий) ==		== Упражнения (5 заданий) ==

	=== Задание 1. Вставьте правильный предлог времени ===		=== Задание 1. Вставьте правильный предлог времени ===

Yaroslav: Нова сторонка: == Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу == {{Навигация урок BY |prev = Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца |next = Урок 39 BY: Злучнікі і складаныя сказы }} == Введение == Предлоги времени помогают нам выражать временные отношения: когда произошло действие, как долго оно длилось, до или п...

2026-07-03T20:57:22Z

Нова сторонка: == Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу == {{Навигация урок BY |prev = Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца |next = Урок 39 BY: Злучнікі і складаныя сказы }} == Введение == Предлоги времени помогают нам выражать временные отношения: когда произошло действие, как долго оно длилось, до или п...

Нова сторонка

== Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу ==

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца
|next = Урок 39 BY: Злучнікі і складаныя сказы
}}

== Введение ==

Предлоги времени помогают нам выражать временные отношения: когда произошло действие, как долго оно длилось, до или после какого события. Без них невозможно говорить о расписании, планах, истории или повседневных делах.

В белорусском языке предлоги времени управляют определёнными падежами, как и предлоги места. Важно запомнить, какой падеж требует каждый предлог в каждой временной конструкции.

К концу урока вы сможете:
* использовать основные предлоги времени (у, на, праз, перад, пасля, з, да, ад);
* правильно выбирать падеж после предлогов времени;
* говорить о времени суток, днях недели, месяцах и годах;
* выражать временные отношения в речи.

== Теория ==

=== Предлоги времени и падежи ===

{| class="wikitable"
|+ Прыназоўнікі часу і склоны
! Предлог !! Падеж !! Вопрос !! Пример
|-
| у (ва) + || Вінавальны || калі? (день недели) || у панядзелак (в понедельник)
|-
| у (ва) + || Прадложны || калі? (время суток) || у раніцы (утром)
|-
| на + || Прадложны || калі? (неделя, месяц) || на гэтым тыдні (на этой неделе)
|-
| праз + || Вінавальны || праз колькі? || праз два дні (через два дня)
|-
| перад + || Творны || перад чым? || перад урокам (перед уроком)
|-
| пасля + || Родны || пасля чаго? || пасля працы (после работы)
|-
| з + || Родны || з якога часу? || з раніцы (с утра)
|-
| да + || Родны || да якога часу? || да вечара (до вечера)
|-
| ад + || Родны || ад якога часу? || ад раніцы (от утра)
|}

=== Предлог "у" (в) с днями недели ===

Для указания дня недели используется предлог ''у'' + винительный падеж.

{| class="wikitable"
|+ "У" з днямі тыдня
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| у панядзелак || в понедельник
|-
| у аўторак || во вторник
|-
| у сераду || в среду
|-
| у чацвер || в четверг
|-
| у пятніцу || в пятницу
|-
| у суботу || в субботу
|-
| у нядзелю || в воскресенье
|}

'''Примеры:'''
* ''Мы сустрэнемся у суботу.'' – Мы встретимся в субботу.
* ''У панядзелак я іду на працу.'' – В понедельник я иду на работу.

=== Предлог "у" (в) с временами суток ===

Для указания времени суток используется предлог ''у'' + предложный падеж.

{| class="wikitable"
|+ "У" з часамі сутак
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| у раніцы || утром
|-
| у дзень || днём
|-
| у вечары || вечером
|-
| у ночы || ночью
|}

'''Примеры:'''
* ''Я ўстаю у раніцы а сёмай гадзіне.'' – Я встаю утром в семь часов.
* ''Мы глядзелі тэлевізар у вечары.'' – Мы смотрели телевизор вечером.

=== Предлог "на" с неделями и месяцами ===

Для указания недели или месяца используется предлог ''на'' + предложный падеж.

{| class="wikitable"
|+ "На" з тыднямі і месяцамі
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| на гэтым тыдні || на этой неделе
|-
| на наступным тыдні || на следующей неделе
|-
| на мінулым тыдні || на прошлой неделе
|-
| на гэтым месяцы || в этом месяце
|}

=== Предлог "праз" (через) ===

Предлог ''праз'' + винительный падеж используется для указания времени, через которое произойдёт действие.

* ''Я прыйду праз гадзіну.'' – Я приду через час.
* ''Мы сустрэнемся праз два дні.'' – Мы встретимся через два дня.
* ''Праз тыдзень я паеду ў Мінск.'' – Через неделю я поеду в Минск.

=== Предлог "перад" (перед) ===

Предлог ''перад'' + творительный падеж используется для указания времени перед каким-либо событием.

* ''Перад урокам я пачытаў кнігу.'' – Перед уроком я почитал книгу.
* ''Яна прыйшла перад абедам.'' – Она пришла перед обедом.
* ''Перад Новым годам мы купілі падарункі.'' – Перед Новым годом мы купили подарки.

=== Предлог "пасля" (после) ===

Предлог ''пасля'' + родительный падеж используется для указания времени после какого-либо события.

* ''Пасля працы я пайду ў краму.'' – После работы я пойду в магазин.
* ''Пасля абеда мы гулялі ў парку.'' – После обеда мы гуляли в парке.
* ''Пасля заняткаў я вярнуся дадому.'' – После занятий я вернусь домой.

=== Предлоги "з" (с) и "да" (до) ===

Предлоги ''з'' (с) и ''да'' (до) + родительный падеж используются для указания временного промежутка.

* ''Я працую з дзевяці да шасці.'' – Я работаю с девяти до шести.
* ''Мы былі ў Мінску з панядзелка да пятніцы.'' – Мы были в Минске с понедельника до пятницы.
* ''Я вучыўся з раніцы да вечара.'' – Я учился с утра до вечера.

=== Предлог "ад" (от) ===

Предлог ''ад'' + родительный падеж используется в значении "с" (временное начало).

* ''Ад раніцы да вечара ішоў дождж.'' – С утра до вечера шёл дождь.
* ''Я буду там ад пачатку да канца.'' – Я буду там от начала до конца.

=== Примеры предложений ===

{| class="wikitable"
|+ Прыклады сказаў з прыназоўнікамі часу
! Белорусский !! Русский перевод
|-
| Я прыйду ў панядзелак. || Я приду в понедельник.
|-
| Мы гулялі ў вечары. || Мы гуляли вечером.
|-
| Мы сустрэнемся на гэтым тыдні. || Мы встретимся на этой неделе.
|-
| Я прыйду праз гадзіну. || Я приду через час.
|-
| Перад урокам я пачытаў. || Перед уроком я почитал.
|-
| Пасля працы я пайду дадому. || После работы я пойду домой.
|-
| Я працую з дзевяці да шасці. || Я работаю с девяти до шести.
|}

=== Диалоги с предлогами времени ===

'''Диалог 1'''

* ''– Калі мы сустрэнемся?''
* ''– Давай у суботу.''
* ''– А ў колькі?''
* ''– У дзве гадзіны дня.''
* ''– Добра. Дзе?''
* ''– Каля метро, як звычайна.''

'''Диалог 2'''

* ''– Што ты рабіў учора?''
* ''– Увечары я глядзеў тэлевізар. А пасля вячэры я чытаў кнігу.''
* ''– А калі ты прыйшоў дадому?''
* ''– Я прыйшоў дадому ў дзевятай гадзіне.''
* ''– Гэта позна.''

== Упражненні (5 заданий) ==

=== Задание 1. Вставьте правильный предлог времени ===

Вставьте подходящий предлог (у, на, праз, перад, пасля, з, да):

# Мы сустрэнемся ... суботу.
# Я ўстаю ... раніцы а сёмай.
# Сустрэча адбудзецца ... гэтым тыдні.
# Я прыйду ... гадзіну.
# Яна прыйшла ... урокам.
# ... працы я пайду ў краму.
# Я працую ... дзевяці ... шасці.

=== Задание 2. Переведите на белорусский язык ===

Переведите предложения на белорусский язык:

# Мы встретимся в воскресенье.
# Я встаю утром в семь часов.
# Встреча состоится на этой неделе.
# Я приду через час.
# Она пришла перед уроком.
# После работы я пойду в магазин.
# Я работаю с девяти до шести.

=== Задание 3. Ответьте на вопросы о времени ===

Напишите полные ответы на вопросы:

# Калі мы сустрэнемся?
# У колькі ты ўстаеш?
# Калі адбудзецца сустрэча?
# Праз колькі часу ты прыйдзеш?
# Што ты робіш пасля працы?

=== Задание 4. Составьте предложения из слов ===

Составьте правильные предложения на белорусском языке:

# суботу / сустрэнемся / мы / у.
# раніцы / ўстаю / сёмай / я / а / у.
# тыдні / сустрэча / гэтым / на / адбудзецца.
# гадзіну / прыйду / я / праз.
# урокам / прыйшла / яна / перад.
# працы / пайду / я / пасля / краму / у.
# дзевяці / шасці / да / я / з / працую.

=== Задание 5. Напишите рассказ о своём расписании ===

Напишите 7–10 предложений о своём ежедневном расписании, планах на неделю или на выходные. Используйте предлоги времени: ''у'', ''на'', ''праз'', ''перад'', ''пасля'', ''з'', ''да''.

== Адказы (Ответы) ==

=== Ответы к заданию 1 ===

# Мы сустрэнемся ў суботу.
# Я ўстаю ў раніцы а сёмай.
# Сустрэча адбудзецца на гэтым тыдні.
# Я прыйду праз гадзіну.
# Яна прыйшла перад урокам.
# Пасля працы я пайду ў краму.
# Я працую з дзевяці да шасці.

=== Ответы к заданию 2 ===

# Мы сустрэнемся ў нядзелю.
# Я ўстаю ў раніцы ў сем гадзін.
# Сустрэча адбудзецца на гэтым тыдні.
# Я прыйду праз гадзіну.
# Яна прыйшла перад урокам.
# Пасля працы я пайду ў краму.
# Я працую з дзевяці да шасці.

=== Ответы к заданию 3 (примерные) ===

# Мы сустрэнемся ў суботу а дзвюх гадзінах.
# Я ўстаю ў раніцы а сёмай.
# Сустрэча адбудзецца на наступным тыдні.
# Я прыйду праз паўгадзіны.
# Пасля працы я іду дадому і адпачываю.

=== Ответы к заданию 4 ===

# Мы сустрэнемся ў суботу.
# Я ўстаю ў раніцы а сёмай.
# Сустрэча адбудзецца на гэтым тыдні.
# Я прыйду праз гадзіну.
# Яна прыйшла перад урокам.
# Пасля працы я пайду ў краму.
# Я працую з дзевяці да шасці.

=== Ответы к заданию 5 (примерный текст) ===

''Мой дзень пачынаецца рана. Я ўстаю ў раніцы ў шэсць гадзін. Раніцай я раблю зарадку і снедаю. У сем гадзін я іду на працу. Я працую з восем гадзін да пяці. У дзвюх гадзінах я абедаю. Пасля працы я вяртаюся дадому. Увечары я адпачываю і гляджу тэлевізар. Перад сном я чытаю кнігу. У суботу я сустракаюся з сябрамі. У нядзелю я адпачываю дома.''

== Выводы ==

На этом уроке мы изучили предлоги времени в белорусском языке. Вы узнали:

* как использовать предлог ''у'' с днями недели (винительный падеж) и временами суток (предложный падеж);
* как использовать предлог ''на'' с неделями и месяцами;
* как использовать предлоги ''праз'' (через), ''перад'' (перед), ''пасля'' (после);
* как использовать предлоги ''з'' (с) и ''да'' (до) для указания временного промежутка;
* как использовать предлог ''ад'' (от).

Особенно важно запомнить:
* ''у'' + Вінавальны (дні тыдня): у панядзелак;
* ''у'' + Прадложны (час сутак): у раніцы;
* ''на'' + Прадложны (тыдзень, месяц): на гэтым тыдні;
* ''праз'' + Вінавальны: праз гадзіну;
* ''перад'' + Творны: перад урокам;
* ''пасля'' + Родны: пасля працы;
* ''з / да'' + Родны: з дзевяці да шасці.

В следующем уроке мы перейдём к изучению союзов и сложных предложений.

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца
|next = Урок 39 BY: Злучнікі і складаныя сказы
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу - Revision history

Yaroslav: /* Упражненні (5 заданий) */