Yaroslav: Нова сторонка: == Урок 45 BY: Лічбы 20–100 == {{Навигация урок BY |prev = Урок 44 BY: Дзеепрыметнікі (пачатак) |next = Урок 46 BY: Грошы і пакупкі }} == Уводзіны == У уроку 4 мы вывучылі лічбы ад 1 да 10. Цяпер прыйшоў час асвоіць лічбы да 100. Без іх немагчыма гаварыць пра ўзрост, цэны, час, колькасць...

2026-07-04T03:59:27Z

Нова сторонка: == Урок 45 BY: Лічбы 20–100 == {{Навигация урок BY |prev = Урок 44 BY: Дзеепрыметнікі (пачатак) |next = Урок 46 BY: Грошы і пакупкі }} == Уводзіны == У уроку 4 мы вывучылі лічбы ад 1 да 10. Цяпер прыйшоў час асвоіць лічбы да 100. Без іх немагчыма гаварыць пра ўзрост, цэны, час, колькасць...

Нова сторонка

== Урок 45 BY: Лічбы 20–100 ==

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 44 BY: Дзеепрыметнікі (пачатак)
|next = Урок 46 BY: Грошы і пакупкі
}}

== Уводзіны ==

У уроку 4 мы вывучылі лічбы ад 1 да 10. Цяпер прыйшоў час асвоіць лічбы да 100. Без іх немагчыма гаварыць пра ўзрост, цэны, час, колькасць прадметаў і многія іншыя рэчы ў паўсядзённым жыцці.

У беларускай мове лічбы ад 20 да 100 маюць свае асаблівасці ўтварэння і скланяння. На гэтым уроку мы вывучым іх і навучымся правільна выкарыстоўваць у мове.

Да канца ўрока вы зможаце:
* называць лічбы ад 20 да 100 па-беларуску;
* лічыць дзясяткамі і адзінкамі;
* выкарыстоўваць лічбы ў спалучэнні з назоўнікамі;
* называць узрост, цану, колькасць;
* разумець лічбы ў паўсядзённым зносінах.

== Тэорыя ==

=== Лічбы 20–100 ===

{| class="wikitable"
|+ Лічбы 20–100
! Лічба !! Беларуская !! Прыкладнае вымаўленне
|-
| 20 || дваццаць || дваццаць
|-
| 30 || трыццаць || трыццаць
|-
| 40 || сорак || сорак
|-
| 50 || пяцьдзесят || пяцьдзесят
|-
| 60 || шэсцьдзесят || шэсцьдзесят
|-
| 70 || семдзесят || семдзесят
|-
| 80 || восемдзесят || восемдзесят
|-
| 90 || дзевяноста || дзевяноста
|-
| 100 || сто || сто
|}

=== Утварэнне састаўных лічбаў (21–99) ===

Састаўныя лічбы ўтвараюцца па тым жа прынцыпе, што і ў рускай мове: дзясяткі + адзінкі (праз "і" або без злучніка).

{| class="wikitable"
|+ Складаныя лічбы 21–99
! Лічба !! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| 21 || дваццаць адзін || двадцать один
|-
| 22 || дваццаць два || двадцать два
|-
| 25 || дваццаць пяць || двадцать пять
|-
| 33 || трыццаць тры || тридцать три
|-
| 44 || сорак чатыры || сорок четыре
|-
| 58 || пяцьдзесят восем || пятьдесят восемь
|-
| 67 || шэсцьдзесят сем || шестьдесят семь
|-
| 76 || семдзесят шэсць || семьдесят шесть
|-
| 82 || восемдзесят два || восемьдесят два
|-
| 99 || дзевяноста дзевяць || девяносто девять
|}

=== Лічба "адзін" у састаўных лічбах ===

У састаўных лічбах з 1 (21, 31, 41 і г.д.) форма ''адзін'' змяняецца па родах.

{| class="wikitable"
|+ Лічба "адзін" у складаных лічбах
! Лічба !! Мужчынскі род !! Жаночы род !! Ніякі род
|-
| 21 || дваццаць адзін || дваццаць адна || дваццаць адно
|-
| 31 || трыццаць адзін || трыццаць адна || трыццаць адно
|-
| 41 || сорак адзін || сорак адна || сорак адно
|}

'''Прыклады:'''
* ''дваццаць адзін студэнт'' – двадцать один студент
* ''дваццаць адна студэнтка'' – двадцать одна студентка
* ''дваццаць адно акно'' – двадцать одно окно

=== Лічба "два" у састаўных лічбах ===

У састаўных лічбах з 2 (22, 32, 42 і г.д.) форма ''два'' змяняецца па родах.

{| class="wikitable"
|+ Лічба "два" у складаных лічбах
! Лічба !! Мужчынскі і ніякі род !! Жаночы род
|-
| 22 || дваццаць два || дваццаць дзве
|-
| 32 || трыццаць два || трыццаць дзве
|-
| 42 || сорак два || сорак дзве
|}

'''Прыклады:'''
* ''дваццаць два сталы'' – двадцать два стола
* ''дваццаць дзве кнігі'' – двадцать две книги

=== Скланянне лічбаў (пачатковыя веды) ===

У беларускай мове лічбы скланяюцца. На пачатковым этапе важна запомніць формы назоўнага склону, але для даведкі прывядзем асноўныя формы.

'''Скланянне лічбы "дваццаць" (20):'''

{| class="wikitable"
|+ Схілянне лічбы "дваццаць"
! Склон !! Форма !! Пытанне
|-
| Назоўны || дваццаць || колькі?
|-
| Родны || дваццаці || колькі?
|-
| Давальны || дваццаці || колькі?
|-
| Вінавальны || дваццаць || колькі?
|-
| Творны || дваццаццю || колькі?
|-
| Месны || дваццаці || аб колькі?
|}

=== Ужыванне лічбаў з назоўнікамі ===

Правілы ўзгаднення лічбаў з назоўнікамі (паўтарэнне з урока 4):

{| class="wikitable"
|+ Спалучэнне лічэбнікаў з назоўнікамі
! Лічэбнік !! Склон назоўніка !! Прыклад
|-
| 1 (адзін, адна, адно) || Назоўны склон (адз.л.) || адзін дом, адна вуліца
|-
| 2–4 (два, тры, чатыры) || Родны склон (адз.л.) || два дамы, тры вуліцы
|-
| 5–20, 30, 40... || Родны склон (мн.л.) || пяць дамоў, дваццаць дзён
|}

'''Прыклады:'''
* ''У мяне дваццаць адна кніга.'' – У меня двадцать одна книга.
* ''У класе трыццаць два вучні.'' – В классе тридцать два ученика.
* ''Мне пяцьдзесят гадоў.'' – Мне пятьдесят лет.

=== Як спытаць пра колькасць ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра колькасць
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Колькі? || Сколько?
|-
| Колькі гадоў? || Сколько лет?
|-
| Колькі каштуе? || Сколько стоит?
|-
| Колькі чалавек? || Сколько человек?
|}

=== Прыклады сказаў з лічбамі ===

{| class="wikitable"
|+ Прыклады сказаў з лічбамі
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Мне 25 гадоў. || Мне 25 лет.
|-
| У класе 30 вучняў. || В классе 30 учеников.
|-
| Гэта каштуе 50 рублёў. || Это стоит 50 рублей.
|-
| Мы жывем у доме 45. || Мы живём в доме 45.
|-
| У мяне ёсць 100 кніг. || У меня есть 100 книг.
|}

=== Дыялогі з лічбамі ===

'''Дыялог 1'''

* ''– Колькі табе гадоў?''
* ''– Мне 28 гадоў. А табе?''
* ''– Мне 32 гады.''
* ''– Ты старэйшы за мяне.''

'''Дыялог 2'''

* ''– Колькі каштуе гэтая кніга?''
* ''– Яна каштуе 45 рублёў.''
* ''– А гэтая?''
* ''– Гэтая каштуе 70 рублёў.''
* ''– Я вазьму гэтую.''

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Напішыце лічбы словамі ===

Напішыце наступныя лічбы словамі па-беларуску:

# 21
# 33
# 45
# 58
# 67
# 76
# 82
# 94
# 100

=== Заданне 2. Устаўце правільную форму лічбы ===

Устаўце правільную форму лічбы:

# Мне ... (25) гадоў.
# У класе ... (30) вучняў.
# Гэта каштуе ... (50) рублёў.
# Я жыву ў доме ... (45).
# У мяне ёсць ... (100) кніг.

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Мне 25 лет.
# В классе 30 учеников.
# Это стоит 50 рублей.
# Я живу в доме 45.
# У меня есть 100 книг.

=== Заданне 4. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Колькі табе гадоў?
# Колькі чалавек у тваёй сям'і?
# Колькі каштуе хлеб у краме?
# Колькі кніг у цябе ёсць?
# Колькі гадзін ты працуеш?

=== Заданне 5. Напішыце тэкст пра сябе ===

Напішыце 5–7 сказаў пра сябе, выкарыстоўваючы лічбы (узрост, колькасць людзей у сям'і, цэны, колькасць прадметаў і г.д.).

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# 21 – дваццаць адзін
# 33 – трыццаць тры
# 45 – сорак пяць
# 58 – пяцьдзесят восем
# 67 – шэсцьдзесят сем
# 76 – семдзесят шэсць
# 82 – восемдзесят два
# 94 – дзевяноста чатыры
# 100 – сто

=== Адказы да задання 2 ===

# Мне 25 гадоў.
# У класе 30 вучняў.
# Гэта каштуе 50 рублёў.
# Я жыву ў доме 45.
# У мяне ёсць 100 кніг.

=== Адказы да задання 3 ===

# Мне 25 гадоў.
# У класе 30 вучняў.
# Гэта каштуе 50 рублёў.
# Я жыву ў доме 45.
# У мяне ёсць 100 кніг.

=== Адказы да задання 4 (прыкладныя) ===

# Мне 27 гадоў.
# У маёй сям'і 4 чалавекі.
# Хлеб каштуе 2 рублі.
# У мяне ёсць каля 50 кніг.
# Я працую 8 гадзін у дзень.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

''Мяне клічуць Аляксей. Мне 27 гадоў. Я жыву ў Мінску. Мая сям'я складаецца з 4 чалавек. У мяне ёсць брат, яму 24 гады. Я працую ў офісе 8 гадзін у дзень. Мая любімая кніга каштуе 35 рублёў. У мяне дома каля 100 кніг. Я люблю чытаць.''

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі лічбы ад 20 да 100. Вы даведаліся:

* як называюцца дзясяткі (дваццаць, трыццаць, сорак, пяцьдзесят, ...);
* як утвараюцца састаўныя лічбы (21–99);
* правілы ўзгаднення лічбаў з назоўнікамі;
* як называць узрост, цану, колькасць;
* як задаваць пытанні пра колькасць.

Асабліва важна запомніць:
* ''дваццаць'' – 20;
* ''трыццаць'' – 30;
* ''сорак'' – 40;
* ''пяцьдзесят'' – 50;
* ''сто'' – 100;
* ''адзін, два'' змяняюцца па родах у састаўных лічбах.

У наступным уроку мы пяройдзем да тэмы грошай і пакупак, дзе прымянім атрыманыя веды пра лічбы.

{{Навигация урок BY
|prev = Урок 44 BY: Дзеепрыметнікі (пачатак)
|next = Урок 46 BY: Грошы і пакупкі
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок 45 BY: Лічбы 20–100 - Revision history