Yaroslav: Нова сторонка: == Урок B1.10: Эканоміка Беларусі == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці |next = Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі }} == Уводзіны == Эканоміка — гэта аснова жыццядзейнасці любой краіны. Яна вызначае ўзровень жыцця людзей, развіццё пра...

2026-07-04T16:44:37Z

Нова сторонка: == Урок B1.10: Эканоміка Беларусі == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці |next = Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі }} == Уводзіны == Эканоміка — гэта аснова жыццядзейнасці любой краіны. Яна вызначае ўзровень жыцця людзей, развіццё пра...

Нова сторонка

== Урок B1.10: Эканоміка Беларусі ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці
|next = Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі
}}

== Уводзіны ==

Эканоміка — гэта аснова жыццядзейнасці любой краіны. Яна вызначае ўзровень жыцця людзей, развіццё прамысловасці, сельскай гаспадаркі, гандлю і паслуг. На гэтым уроку мы разгледзім структуру эканомікі Беларусі, яе асноўныя галіны, экспартна-імпартныя адносіны і эканамічныя праблемы.

Беларусь мае развітую прамысловасць, асабліва машынабудаванне, хімічную прамысловасць і сельскую гаспадарку. Краіна актыўна развівае экспартны патэнцыял і ўдзельнічае ў міжнародных эканамічных сувязях. Разуменне эканомікі Беларусі важна для аналізу яе сучаснага стану і перспектыў развіцця.

Да канца ўрока вы зможаце:
* апісваць структуру эканомікі Беларусі;
* называць асноўныя галіны прамысловасці;
* разумець ролю сельскай гаспадаркі;
* гаварыць пра экспарт і імпарт;
* выкарыстоўваць эканамічную лексіку ў мове.

== Тэорыя ==

=== Агульная характарыстыка эканомікі ===

{| class="wikitable"
|+ Агульная характарыстыка эканомікі
! Паказчык !! Апісанне
|-
| Тып эканомікі || Індустрыяльна-аграрная
|-
| ВУП (на душу насельніцтва) || Сярэдні
|-
| Асноўныя галіны || Машынабудаванне, хімічная прамысловасць, сельская гаспадарка
|-
| Галоўныя партнёры || Расія, Кітай, краіны Еўрапейскага Саюза
|}

=== Прамысловасць Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Прамысловасць Беларусі
! Галіна !! Прадукцыя !! Вядомыя прадпрыемствы
|-
| Машынабудаванне || Аўтамабілі, трактары, грузавікі || МАЗ, БелАЗ, МТЗ
|-
| Хімічная прамысловасць || Угнаенні, полімеры || "Гродна Азот", "Нафтан"
|-
| Харчовая прамысловасць || Малочная прадукцыя, мяса || "Савушкін прадукт", "Мінск Крышталь"
|-
| Энергетыка || Электраэнергія || Дзяржаўнае аб'яднанне "Белэнерга"
|}

'''Важна:''' Мінскі трактарны завод (МТЗ) з'яўляецца адным з найбуйнейшых вытворцаў трактароў у свеце. Прадукцыя завода экспартуецца ў больш чым 100 краін.

=== Сельская гаспадарка ===

{| class="wikitable"
|+ Сельская гаспадарка
! Галіна !! Прадукцыя !! Рэгіёны
|-
| Раслінаводства || Зерне, бульба, гародніна, садавіна || Усе рэгіёны
|-
| Жывёлагадоўля || Малако, мяса, яйкі || Усе рэгіёны
|-
| Льнаводства || Лён (валакно) || Віцебская, Гродзенская вобласці
|}

'''Важна:''' Беларусь з'яўляецца буйным вытворцам бульбы і льну. Лён выкарыстоўваецца для вытворчасці тканкаў.

=== Экспарт і імпарт ===

{| class="wikitable"
|+ Экспарт і імпарт
! Напрамак !! Прадукцыя
|-
| Экспарт || Машыны, абсталяванне, хімічная прадукцыя, харч, металы
|-
| Імпарт || Нафта, газ, абсталяванне, прадукты харчавання
|}

'''Асноўныя партнёры Беларусі па экспарце:'''
* Расія (каля 50%)
* Кітай
* Польшча
* Германія

=== Эканамічныя праблемы ===

{| class="wikitable"
|+ Эканамічныя праблемы
! Праблема !! Апісанне
|-
| Залежнасць ад нафты і газу || Імпарт энергарэсурсаў з Расіі
|-
| Санкцыі || Абмежаванні з боку ЕС і ЗША
|-
| Адсутнасць тэхналагічных інавацый || Адставанне ў высокіх тэхналогіях
|-
| Зніжэнне колькасці насельніцтва || Адмоўная дэмаграфічная дынаміка
|}

=== Малы і сярэдні бізнес ===

{| class="wikitable"
|+ Малы і сярэдні бізнес
! Сфера !! Прыклады
|-
| Гандаль || Крамы, інтэрнэт-крамы
|-
| Паслугі || Перукарні, кафэ, таксі
|-
| Вытворчасць || Выраб харчовых прадуктаў, мэблі
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Эканоміка Беларусі (Экономика Беларуси):'''

Беларусь мае індустрыяльна-аграрную эканоміку. Асноўныя галіны — машынабудаванне, хімічная прамысловасць, сельская гаспадарка. Беларусь вядомая вытворчасцю трактароў, грузавікоў і ўгнаенняў. Буйныя прадпрыемствы, такія як МАЗ, БелАЗ, МТЗ, пастаўляюць прадукцыю ў многія краіны свету. Сельская гаспадарка спецыялізуецца на вытворчасці збожжа, бульбы, гародніны, малака і мяса. Беларусь актыўна развівае экспарт. Галоўныя партнёры — Расія, Кітай, краіны ЕС. У той жа час эканоміка сутыкаецца з праблемамі: залежнасць ад энергарэсурсаў, санкцыі і недахоп інавацый. Нягледзячы на гэта, Беларусь працягвае развівацца і мае патэнцыял для эканамічнага росту.

=== Пытанні пра эканоміку Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра эканоміку Беларусі
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Якія галіны з'яўляюцца асноўнымі ў эканоміцы Беларусі? || Какие отрасли являются основными в экономике Беларуси?
|-
| Якія тавары Беларусь экспартуе? || Какие товары Беларусь экспортирует?
|-
| Якія краіны з'яўляюцца галоўнымі партнёрамі Беларусі? || Какие страны являются главными партнёрами Беларуси?
|-
| Якія эканамічныя праблемы існуюць у Беларусі? || Какие экономические проблемы существуют в Беларуси?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# Беларусь мае ... (индустриально-аграрную) эканоміку.
# Асноўныя галіны — машынабудаванне, хімічная прамысловасць і ... (сельское хозяйство).
# Галоўныя партнёры Беларусі — ... (Россия), Кітай, краіны ЕС.
# Беларусь вядомая вытворчасцю ... (тракторов) і грузавікоў.
# Эканоміка сутыкаецца з праблемамі: залежнасць ад ... (энергоресурсов) і санкцыі.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Беларусь имеет индустриально-аграрную экономику.
# Основные отрасли — машиностроение, химическая промышленность и сельское хозяйство.
# Главные партнёры Беларуси — Россия, Китай, страны ЕС.
# Беларусь известна производством тракторов и грузовиков.
# Экономика сталкивается с проблемами: зависимость от энергоресурсов и санкции.

=== Заданне 3. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Якія галіны з'яўляюцца асноўнымі ў эканоміцы Беларусі?
# Якія тавары Беларусь экспартуе?
# Якія краіны з'яўляюцца галоўнымі партнёрамі Беларусі?
# Якія эканамічныя праблемы існуюць у Беларусі?
# Што вы ведаеце пра МТЗ (Мінскі трактарны завод)?

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# аграрную / індустрыяльна-аграрную / эканоміку / мае / Беларусь.
# асноўныя / машынабудаванне / галіны / сельская / прамысловасць / хімічная / гаспадарка.
# ЕС / Кітай / партнёры / Расія / краіны / галоўныя.
# грузавікоў / вытворчасцю / трактароў / і / Беларусь / вядомая.
# санкцыі / эканоміка / і / залежнасць / з / ад / сутыкаецца / энергарэсурсаў / праблемамі.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра эканоміку Беларусі ===

Напішыце 7–10 сказаў пра эканоміку Беларусі. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: структура эканомікі, асноўныя галіны, экспарт, імпарт, эканамічныя праблемы.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# Беларусь мае індустрыяльна-аграрную эканоміку.
# Асноўныя галіны — машынабудаванне, хімічная прамысловасць і сельская гаспадарка.
# Галоўныя партнёры Беларусі — Расія, Кітай, краіны ЕС.
# Беларусь вядомая вытворчасцю трактароў і грузавікоў.
# Эканоміка сутыкаецца з праблемамі: залежнасць ад энергарэсурсаў і санкцыі.

=== Адказы да задання 2 ===

# Беларусь мае індустрыяльна-аграрную эканоміку.
# Асноўныя галіны — машынабудаванне, хімічная прамысловасць і сельская гаспадарка.
# Галоўныя партнёры Беларусі — Расія, Кітай, краіны ЕС.
# Беларусь вядомая вытворчасцю трактароў і грузавікоў.
# Эканоміка сутыкаецца з праблемамі: залежнасць ад энергарэсурсаў і санкцыі.

=== Адказы да задання 3 (прыкладныя) ===

# Асноўныя галіны — машынабудаванне, хімічная прамысловасць і сельская гаспадарка.
# Беларусь экспартуе машыны, абсталяванне, хімічную прадукцыю, харч і металы.
# Галоўныя партнёры Беларусі — Расія (каля 50%), Кітай, Польшча, Германія.
# Асноўныя праблемы: залежнасць ад нафты і газу, санкцыі, недахоп інавацый, дэмаграфічны крызіс.
# МТЗ — Мінскі трактарны завод, адзін з найбуйнейшых вытворцаў трактароў у свеце. Прадукцыя экспартуецца ў больш чым 100 краін.

=== Адказы да задання 4 ===

# Беларусь мае індустрыяльна-аграрную эканоміку.
# Асноўныя галіны — машынабудаванне, хімічная прамысловасць, сельская гаспадарка.
# Галоўныя партнёры — Расія, Кітай, краіны ЕС.
# Беларусь вядомая вытворчасцю трактароў і грузавікоў.
# Эканоміка сутыкаецца з праблемамі залежнасці ад энергарэсурсаў і санкцый.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Беларусь мае індустрыяльна-аграрную эканоміку. Яе аснову складаюць машынабудаванне, хімічная прамысловасць і сельская гаспадарка. Машынабудаванне прадстаўлена такімі вядомымі заводамі, як МАЗ, БелАЗ і МТЗ. Яны выпускаюць грузавікі, трактары і спецыяльную тэхніку. Сельская гаспадарка дае зерне, бульбу, гародніну, малако і мяса. Беларусь актыўна экспартуе сваю прадукцыю ў Расію, Кітай і краіны ЕС. Асноўны экспарт — машыны, хімія, прадукты харчавання. Разам з тым эканоміка залежыць ад імпарту нафты і газу. Санкцыі і недахоп інавацый ствараюць дадатковыя праблемы. Тым не менш эканоміка Беларусі захоўвае патэнцыял для развіцця.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі эканоміку Беларусі. Вы даведаліся:

* структуру эканомікі (індустрыяльна-аграрную);
* асноўныя галіны (машынабудаванне, хімія, сельская гаспадарка);
* экспарт і імпарт;
* галоўных эканамічных партнёраў;
* эканамічныя праблемы.

Асабліва важна запомніць:
* ''індустрыяльна-аграрная эканоміка'' – индустриально-аграрная экономика;
* ''машынабудаванне'' – машиностроение;
* ''сельская гаспадарка'' – сельское хозяйство;
* ''экспарт'' – экспорт;
* ''імпарт'' – импорт;
* ''эканамічныя праблемы'' – экономические проблемы.

У наступным уроку мы разгледзім навуку і сістэму адукацыі ў Беларусі.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці
|next = Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок B1.10: Эканоміка Беларусі - Revision history