Yaroslav at 08:58, 5 Грозника 2026

2026-07-05T08:58:33Z

← Older revision		Revision as of 08:58, 5 Грозника 2026
Line 55:		Line 55:
	\|}		\|}

	~~### БДУ —~~ Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ===		=== Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ===

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Line 72:		Line 72:
	\|}		\|}

	~~###~~ Навуковы патэнцыял Беларусі ===		=== Навуковы патэнцыял Беларусі ===

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Line 87:		Line 87:
	\|}		\|}

	~~###~~ ~~Важныя навуковыя~~ арганізацыі ===		=== Навуковыя арганізацыі ===

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Line 98:		Line 98:
	\|}		\|}

	~~###~~ Як паступіць ва ўніверсітэт ===		=== Як паступіць ва ўніверсітэт ===

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Line 104:		Line 104:
	! Этап !! Апісанне		! Этап !! Апісанне
	\|-		\|-
	\| Здача ЦТ \|\| Цэнтралізаванае тэсціраванне ~~(ЦТ)~~		\| Здача ЦТ \|\| Цэнтралізаванае тэсціраванне
	\|-		\|-
	\| Падача дакументаў \|\| У прыёмную камісію		\| Падача дакументаў \|\| У прыёмную камісію
Line 110:		Line 110:
	\| Конкурс \|\| На бюджэтныя месцы		\| Конкурс \|\| На бюджэтныя месцы
	\|}		\|}

	'''Важна:''' Цэнтралізаванае тэсціраванне (ЦТ) з'яўляецца асноўным спосабам паступлення ва ўніверсітэты Беларусі.

	=== Студэнцкае жыццё ===		=== Студэнцкае жыццё ===
Line 197:		Line 195:
	=== Адказы да задання 1 ===		=== Адказы да задання 1 ===

	# Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі ~~узроўняў~~.		# Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі ўзроўняў.
	# Дзеці вучацца ў школе 11 гадоў.		# Дзеці вучацца ў школе 11 гадоў.
	# Галоўны ўніверсітэт краіны — БДУ.		# Галоўны ўніверсітэт краіны — БДУ.

Yaroslav: Нова сторонка: == Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.10: Эканоміка Беларусі |next = Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт }} == Уводзіны == Адукацыя і навука з'яўляюцца асновай развіцця любой краіны. Беларусь мае развітую сістэму адукацыі, якая ўк...

2026-07-05T08:56:59Z

Нова сторонка: == Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.10: Эканоміка Беларусі |next = Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт }} == Уводзіны == Адукацыя і навука з'яўляюцца асновай развіцця любой краіны. Беларусь мае развітую сістэму адукацыі, якая ўк...

Нова сторонка

== Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.10: Эканоміка Беларусі
|next = Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт
}}

== Уводзіны ==

Адукацыя і навука з'яўляюцца асновай развіцця любой краіны. Беларусь мае развітую сістэму адукацыі, якая ўключае дашкольную, школьную, прафесійна-тэхнічную, сярэднюю спецыяльную і вышэйшую адукацыю. На гэтым уроку мы разгледзім структуру адукацыйнай сістэмы Беларусі, тыпы навучальных устаноў і навуковы патэнцыял краіны.

Беларуская сістэма адукацыі вядомая сваёй даступнасцю і якасцю. Беларускія школы і ўніверсітэты рыхтуюць спецыялістаў у розных галінах: ад тэхнічных да гуманітарных. Беларускія навукоўцы робяць уклад у сусветную навуку, асабліва ў галіне фізікі, хіміі і біялогіі.

Да канца ўрока вы зможаце:
* апісваць структуру адукацыйнай сістэмы Беларусі;
* называць тыпы навучальных устаноў;
* разумець этапы атрымання адукацыі;
* гаварыць пра навуковыя дасягненні;
* выкарыстоўваць адпаведную лексіку ў мове.

== Тэорыя ==

=== Структура адукацыйнай сістэмы ===

{| class="wikitable"
|+ Структура адукацыйнай сістэмы
! Узровень адукацыі !! Устанаўленне !! Працягласць
|-
| Дашкольная || Дзіцячы сад || 1–6 гадоў
|-
| Пачатковая || Пачатковая школа (1–4 класы) || 4 гады
|-
| Базавая сярэдняя || Агульная сярэдняя школа (5–9 класы) || 5 гадоў
|-
| Сярэдняя агульная || Сярэдняя школа (10–11 класы) || 2 гады
|-
| Сярэдняя спецыяльная || Каледж, тэхнікум || 2–4 гады
|-
| Вышэйшая || Універсітэт, акадэмія, інстытут || 4–5 гадоў
|}

=== Тыпы навучальных устаноў ===

{| class="wikitable"
|+ Тыпы навучальных устаноў
! Тып установы !! Апісанне !! Прыклады
|-
| Школа || Агульная сярэдняя адукацыя || Гімназія, ліцэй
|-
| Каледж (тэхнікум) || Сярэдняя спецыяльная адукацыя || Педагагічны каледж, медыцынскі каледж
|-
| Універсітэт || Вышэйшая адукацыя || БДУ, БДПУ, БНТУ
|-
| Акадэмія || Вышэйшая адукацыя, навукова-даследчая работа || Акадэмія навук Беларусі
|}

### БДУ — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт ===

{| class="wikitable"
|+ Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт
! Характарыстыка !! Апісанне
|-
| Год заснавання || 1921
|-
| Рэктар || Андрэй Дзмітрыевіч Каранькоў
|-
| Факультэты || Каля 30 факультэтаў
|-
| Студэнты || Каля 30 000
|-
| Адрас || г. Мінск, пр. Незалежнасці, 4
|}

### Навуковы патэнцыял Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Навуковы патэнцыял
! Галіна !! Дасягненні
|-
| Фізіка || Даследаванні ў галіне ядзернай фізікі, оптыкі
|-
| Хімія || Распрацоўка новых матэрыялаў, фармацэўтыка
|-
| Біялогія || Генетыка, біятэхналогіі
|-
| Інфарматыка || IT-тэхналогіі, праграмаванне
|}

### Важныя навуковыя арганізацыі ===

{| class="wikitable"
|+ Навуковыя арганізацыі
! Арганізацыя !! Функцыі
|-
| Нацыянальная акадэмія навук Беларусі || Каардынацыя навуковых даследаванняў
|-
| Навукова-даследчыя інстытуты || Правядзенне навуковых даследаванняў у розных галінах
|}

### Як паступіць ва ўніверсітэт ===

{| class="wikitable"
|+ Як паступіць ва ўніверсітэт
! Этап !! Апісанне
|-
| Здача ЦТ || Цэнтралізаванае тэсціраванне (ЦТ)
|-
| Падача дакументаў || У прыёмную камісію
|-
| Конкурс || На бюджэтныя месцы
|}

'''Важна:''' Цэнтралізаванае тэсціраванне (ЦТ) з'яўляецца асноўным спосабам паступлення ва ўніверсітэты Беларусі.

=== Студэнцкае жыццё ===

{| class="wikitable"
|+ Студэнцкае жыццё
! Сфера !! Апісанне
|-
| Навучанне || Лекцыі, семінары, практычныя заняткі
|-
| Навуковая дзейнасць || Канферэнцыі, публікацыі
|-
| Культурнае жыццё || Студэнцкія святы, канцэрты, спартыўныя спаборніцтвы
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Сістэма адукацыі ў Беларусі (Система образования в Беларуси):'''

Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі ўзроўняў. Першы — дашкольная адукацыя. Затым дзеці ідуць у школу, дзе навучаюцца 11 гадоў. Пасля школы яны могуць паступіць у каледж, тэхнікум або ўніверсітэт. Галоўны ўніверсітэт краіны — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Ён быў заснаваны ў 1921 годзе. У Беларусі развіваецца навука. Нацыянальная акадэмія навук Беларусі каардынуе навуковыя даследаванні. Беларускія навукоўцы робяць адкрыцці ў фізіцы, хіміі, біялогіі. Для паступлення ва ўніверсітэт трэба здаць цэнтралізаванае тэсціраванне. Студэнцкае жыццё ў Беларусі насычанае: студэнты займаюцца навукай, творчасцю і спортам.

=== Пытанні пра навуку і адукацыю ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра навуку і адукацыю
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Якія ўзроўні адукацыі існуюць у Беларусі? || Какие уровни образования существуют в Беларуси?
|-
| Колькі гадоў вучацца ў школе? || Сколько лет учатся в школе?
|-
| Які ўніверсітэт з'яўляецца галоўным у Беларусі? || Какой университет является главным в Беларуси?
|-
| Як можна паступіць ва ўніверсітэт? || Как можно поступить в университет?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі ... (уровней).
# Дзеці вучацца ў школе ... (11) гадоў.
# Галоўны ўніверсітэт краіны — ... (БГУ).
# Для паступлення ва ўніверсітэт трэба здаць ... (ЦТ).
# Нацыянальная акадэмія навук Беларусі каардынуе ... (научные) даследаванні.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Белорусская система образования включает несколько уровней.
# Дети учатся в школе 11 лет.
# Главный университет страны — БГУ.
# Для поступления в университет нужно сдать ЦТ.
# Национальная академия наук Беларуси координирует научные исследования.

=== Заданне 3. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Якія ўзроўні адукацыі існуюць у Беларусі?
# Колькі гадоў вучацца ў школе?
# Які ўніверсітэт з'яўляецца галоўным у Беларусі?
# Як можна паступіць ва ўніверсітэт?
# Якія навуковыя дасягненні ёсць у Беларусі?

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# некалькі / сістэма / узроўняў / уключае / адукацыі / беларуская.
# гадоў / 11 / школе / у / вучацца / дзеці.
# краіны / універсітэт / галоўны / БДУ / з'яўляецца.
# паступлення / ЦТ / ўніверсітэт / трэба / для / здаць.
# навуковыя / акадэмія / каардынуе / даследаванні / навук / нацыянальная.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра адукацыю ў Беларусі ===

Напішыце 7–10 сказаў пра сістэму адукацыі ў Беларусі. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: узроўні адукацыі, школы, універсітэты, паступленне, студэнцкае жыццё, навука.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі узроўняў.
# Дзеці вучацца ў школе 11 гадоў.
# Галоўны ўніверсітэт краіны — БДУ.
# Для паступлення ва ўніверсітэт трэба здаць ЦТ.
# Нацыянальная акадэмія навук Беларусі каардынуе навуковыя даследаванні.

=== Адказы да задання 2 ===

# Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі ўзроўняў.
# Дзеці вучацца ў школе 11 гадоў.
# Галоўны ўніверсітэт краіны — БДУ.
# Для паступлення ва ўніверсітэт трэба здаць ЦТ.
# Нацыянальная акадэмія навук Беларусі каардынуе навуковыя даследаванні.

=== Адказы да задання 3 (прыкладныя) ===

# У Беларусі існуюць дашкольная, пачатковая, базавая сярэдняя, сярэдняя агульная, сярэдняя спецыяльная і вышэйшая адукацыя.
# Дзеці вучацца ў школе 11 гадоў.
# Галоўным універсітэтам краіны з'яўляецца Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (БДУ).
# Для паступлення ва ўніверсітэт трэба здаць цэнтралізаванае тэсціраванне (ЦТ) і падаць дакументы.
# Беларускія навукоўцы маюць дасягненні ў фізіцы, хіміі, біялогіі, інфарматыцы.

=== Адказы да задання 4 ===

# Беларуская сістэма адукацыі ўключае некалькі ўзроўняў.
# Дзеці вучацца ў школе 11 гадоў.
# БДУ з'яўляецца галоўным універсітэтам краіны.
# Для паступлення ва ўніверсітэт трэба здаць ЦТ.
# Нацыянальная акадэмія навук каардынуе навуковыя даследаванні.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Беларуская сістэма адукацыі мае некалькі ўзроўняў. Першы ўзровень — дашкольная адукацыя. Затым дзеці ідуць у школу, дзе вучацца 11 гадоў. Пасля школы можна паступіць у каледж або ўніверсітэт. Галоўны ўніверсітэт краіны — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (БДУ), заснаваны ў 1921 годзе. Каб паступіць ва ўніверсітэт, трэба здаць цэнтралізаванае тэсціраванне. Студэнцкае жыццё ў Беларусі насычанае: лекцыі, семінары, навуковыя канферэнцыі, спартыўныя і культурныя мерапрыемствы. Нацыянальная акадэмія навук Беларусі каардынуе навуковыя даследаванні. Беларускія навукоўцы робяць важныя адкрыцці ў галіне фізікі, хіміі і біялогіі.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі навуку і сістэму адукацыі ў Беларусі. Вы даведаліся:

* узроўні адукацыі (дашкольная, школьная, сярэдняя спецыяльная, вышэйшая);
* тыпы навучальных устаноў;
* галоўны ўніверсітэт — БДУ;
* сістэму паступлення (ЦТ);
* навуковы патэнцыял краіны.

Асабліва важна запомніць:
* ''адукацыя'' – образование;
* ''школа'' – школа;
* ''універсітэт'' – университет;
* ''ЦТ (цэнтралізаванае тэсціраванне)'' – ЦТ (централизованное тестирование);
* ''навука'' – наука;
* ''Акадэмія навук'' – Академия наук.

У наступным уроку мы разгледзім універсітэт і факультэт больш падрабязна.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.10: Эканоміка Беларусі
|next = Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок B1.11: Навука і сістэма адукацыі - Revision history

Yaroslav at 08:58, 5 Грозника 2026