Yaroslav: Нова сторонка: == Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.18: Культура Беларусі |next = Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура }} == Уводзіны == Францыск Скарына — адзін з самых выбітных дзеячаў беларускай і сусветнай культуры...

2026-07-05T09:24:21Z

Нова сторонка: == Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.18: Культура Беларусі |next = Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура }} == Уводзіны == Францыск Скарына — адзін з самых выбітных дзеячаў беларускай і сусветнай культуры...

Нова сторонка

== Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.18: Культура Беларусі
|next = Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура
}}

== Уводзіны ==

Францыск Скарына — адзін з самых выбітных дзеячаў беларускай і сусветнай культуры. Ён быў першадрукарам, асветнікам, перакладчыкам, гуманістам і навукоўцам. Яго дзейнасць аказала велізарны ўплыў на развіццё беларускай мовы, літаратуры і адукацыі.

На гэтым уроку мы разгледзім жыццё і дзейнасць Францыска Скарыны, яго ўклад у кнігадрукаванне, пераклад Бібліі на старабеларускую мову і яго значэнне для беларускай культуры.

Да канца ўрока вы зможаце:
* расказваць пра жыццё Францыска Скарыны;
* апісваць яго дзейнасць як першадрукара;
* разумець значэнне яго перакладаў;
* выкарыстоўваць лексіку па тэме кнігадрукавання;
* гаварыць пра ўклад Скарыны ў беларускую культуру.

== Тэорыя ==

=== Біяграфія Францыска Скарыны ===

{| class="wikitable"
|+ Біяграфія Францыска Скарыны
! Год !! Падзея
|-
| каля 1490 || Нараджэнне ў Полацку
|-
| 1504–1506 || Навучанне ў Кракаўскім універсітэце
|-
| 1506–1510 || Навучанне ў Падуанскім універсітэце (Італія)
|-
| 1517 || Пачатак друкарскай дзейнасці ў Празе
|-
| 1517–1519 || Выданне 23 кніг Бібліі
|-
| 1520 || Пераезд у Вільню
|-
| 1522 || Выданне «Малой падарожнай кніжкі»
|-
| 1552 || Смерць у Празе
|}

=== Дзейнасць Скарыны як першадрукара ===

{| class="wikitable"
|+ Дзейнасць Скарыны як першадрукара
! Аспект !! Апісанне
|-
| Месца друку || Прага, Вільня
|-
| Колькасць кніг || Каля 23 кніг Бібліі, «Малая падарожная кніжка»
|-
| Мова || Старабеларуская (родная мова)
|-
| Асаблівасці || Першы пераклад Бібліі на ўсходнеславянскую мову
|}

=== Пераклад Бібліі ===

|+ Пераклад Бібліі
! Характарыстыка !! Апісанне
|-
| Мова || Старабеларуская (з элементамі царкоўнаславянскай)
|-
| Асаблівасці || Скарына перакладаў з лацінскай, чэшскай і грэчаскай моў
|-
| Значэнне || Першы пераклад Бібліі на мову, зразумелую беларусам
|}

=== «Малая падарожная кніжка» ===

{| class="wikitable"
|+ «Малая падарожная кніжка»
! Характарыстыка !! Апісанне
|-
| Год выдання || 1522
|-
| Месца || Вільня
|-
| Змест || Рэлігійныя тэксты для падарожнікаў
|-
| Значэнне || Першая кніга, выдадзеная на тэрыторыі Беларусі
|}

=== Уплыў Скарыны на беларускую культуру ===

{| class="wikitable"
|+ Уплыў Скарыны на беларускую культуру
! Сфера !! Уплыў
|-
| Мова || Зацвярджэнне старабеларускай мовы як літаратурнай
|-
| Асвета || Распаўсюджанне ведаў, развіццё адукацыі
|-
| Культура || Фарміраванне нацыянальнай самасвядомасці
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Францыск Скарына – першадрукар (Франциск Скорина – первопечатник):'''

Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года. Ён атрымаў выдатную адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах. У 1517 годзе Скарына пачаў друкаваць кнігі ў Празе. Ён пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову. Гэта быў першы пераклад Бібліі на ўсходнеславянскую мову. Пазней Скарына пераехаў у Вільню, дзе выдаў «Малую падарожную кніжку». Скарына зрабіў вялікі ўклад у развіццё беларускай мовы, літаратуры і асветы. Яго дзейнасць паўплывала на фарміраванне беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці. Сёння Францыск Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.

=== Пытанні пра Францыска Скарыну ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра Францыска Скарыну
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Дзе і калі нарадзіўся Францыск Скарына? || Где и когда родился Франциск Скорина?
|-
| Якія кнігі выдаў Скарына? || Какие книги издал Скорина?
|-
| На якой мове Скарына друкаваў кнігі? || На каком языке Скорина печатал книги?
|-
| Якое значэнне мае дзейнасць Скарыны? || Какое значение имеет деятельность Скорины?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# Францыск Скарына нарадзіўся ў ... (Полоцке) каля 1490 года.
# Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і ... (Падуанском) універсітэтах.
# Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі ... (Библии) на старабеларускую мову.
# У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную ... (книжку)».
# Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай ... (просвещения) і культуры.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Франциск Скорина родился в Полоцке около 1490 года.
# Он получил образование в Краковском и Падуанском университетах.
# Скорина перевёл и издал 23 книги Библии на старобелорусский язык.
# В Вильне Скорина издал «Малую подорожную книжку».
# Скорина является символом белорусского просвещения и культуры.

=== Заданне 3. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Дзе і калі нарадзіўся Францыск Скарына?
# Якія кнігі выдаў Скарына?
# На якой мове Скарына друкаваў кнігі?
# Якое значэнне мае дзейнасць Скарыны?
# Чаму Скарыну называюць першадрукарам?

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# Полацку / каля / нарадзіўся / у / 1490 / Скарына / года.
# Кракаўскім / Падуанскім / адукацыю / і / атрымаў / універсітэтах / ён.
# Бібліі / выдаў / кнігі / Скарына / 23.
# «Малую / выдаў / кніжку / падарожную / Вільні / у / Скарына.
# сімвалам / Скарына / з'яўляецца / беларускай / асветы / і / культуры.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра Францыска Скарыну ===

Напішыце 7–10 сказаў пра Францыска Скарыну. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: біяграфія, дзейнасць, пераклады, значэнне.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
# Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах.
# Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову.
# У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку».
# Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.

=== Адказы да задання 2 ===

# Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
# Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах.
# Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову.
# У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку».
# Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.

=== Адказы да задання 3 (прыкладныя) ===

# Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
# Скарына выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову і «Малую падарожную кніжку».
# Скарына друкаваў кнігі на старабеларускай мове з элементамі царкоўнаславянскай.
# Дзейнасць Скарыны паўплывала на развіццё беларускай мовы, літаратуры і асветы.
# Скарыну называюць першадрукарам, таму што ён першым пачаў друкаваць кнігі на ўсходнеславянскай мове.

=== Адказы да задання 4 ===

# Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
# Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах.
# Скарына выдаў 23 кнігі Бібліі.
# Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку» ў Вільні.
# Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года. Ён атрымаў добрую адукацыю ў Еўропе. Скарына вучыўся ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах. У 1517 годзе ён пачаў друкаваць кнігі ў Празе. Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову. Гэта быў першы пераклад Бібліі на мову, зразумелую беларусам. Пазней ён выдаў «Малую падарожную кніжку» ў Вільні. Дзейнасць Скарыны мела вялікае значэнне для беларускай культуры. Ён стаў сімвалам беларускай асветы. Сёння яго імя носіць Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі жыццё і дзейнасць Францыска Скарыны. Вы даведаліся:

* біяграфію Скарыны;
* яго дзейнасць як першадрукара;
* пераклад Бібліі на старабеларускую мову;
* «Малую падарожную кніжку»;
* значэнне Скарыны для беларускай культуры.

Асабліва важна запомніць:
* ''Францыск Скарына'' – Франциск Скорина;
* ''першадрукар'' – первопечатник;
* ''Біблія'' – Библия;
* ''старабеларуская мова'' – старобелорусский язык;
* ''асвета'' – просвещение.

У наступным уроку мы разгледзім творчасць Янкі Купалы, Якуба Коласа і беларускую літаратуру.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.18: Культура Беларусі
|next = Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар - Revision history