Yaroslav: Нова сторонка: == Урок B1.5: Беларусь у XX стагоддзі == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.4: Старонкі гісторыі Беларусі |next = Урок B1.6: Сімвалы Беларусі (герб, сцяг, гімн) }} == Уводзіны == XX стагоддзе стала для Беларусі часам вялікіх выпрабаванняў і кардынальных змен. Дзве сусветныя ва...

2026-07-04T16:20:55Z

Нова сторонка: == Урок B1.5: Беларусь у XX стагоддзі == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.4: Старонкі гісторыі Беларусі |next = Урок B1.6: Сімвалы Беларусі (герб, сцяг, гімн) }} == Уводзіны == XX стагоддзе стала для Беларусі часам вялікіх выпрабаванняў і кардынальных змен. Дзве сусветныя ва...

Нова сторонка

== Урок B1.5: Беларусь у XX стагоддзі ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.4: Старонкі гісторыі Беларусі
|next = Урок B1.6: Сімвалы Беларусі (герб, сцяг, гімн)
}}

== Уводзіны ==

XX стагоддзе стала для Беларусі часам вялікіх выпрабаванняў і кардынальных змен. Дзве сусветныя вайны, рэвалюцыі, савецкі перыяд, нацыянальнае адраджэнне і, нарэшце, абвяшчэнне незалежнасці — усё гэта вызначыла сучасны аблічча краіны. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя падзеі XX стагоддзя, якія паўплывалі на развіццё Беларусі.

Гэты перыяд асабліва важны для разумення сучаснай беларускай дзяржавы, яе культуры, менталітэту і палітычнага ладу. Менавіта ў XX стагоддзі сфарміравалася беларуская нацыянальная ідэнтычнасць у тым выглядзе, у якім яна існуе сёння.

Да канца ўрока вы зможаце:
* расказваць пра асноўныя падзеі XX стагоддзя ў Беларусі;
* называць важнейшыя гістарычныя даты;
* разумець прычыны і наступствы ключавых падзей;
* выкарыстоўваць гістарычную лексіку XX стагоддзя;
* абмяркоўваць уплыў XX стагоддзя на сучасную Беларусь.

== Тэорыя ==

=== Першая сусветная вайна і рэвалюцыя ===

{| class="wikitable"
|+ Першая сусветная вайна і рэвалюцыя
! Год !! Падзея !! Значэнне
|-
| 1914–1918 || Першая сусветная вайна || Беларусь апынулася ў зоне баявых дзеянняў
|-
| 1917 || Лютаўская рэвалюцыя || Падзенне Расійскай імперыі
|-
| 1917 || Кастрычніцкая рэвалюцыя || Прыход бальшавікоў да ўлады
|}

=== Беларуская Народная Рэспубліка ===

{| class="wikitable"
|+ Беларуская Народная Рэспубліка
! Год !! Падзея !! Значэнне
|-
| 1918 || Абвяшчэнне БНР || Першая спроба стварэння незалежнай беларускай дзяржавы
|-
| 1919 || Скасаванне БНР || Устанаўленне савецкай улады
|}

'''Важна:''' БНР была абвешчана 25 сакавіка 1918 года. Гэтая дата стала сімвалам беларускай дзяржаўнасці. У сучаснай Беларусі гэты дзень не з'яўляецца афіцыйным святам, але адзначаецца апазіцыйнымі сіламі.

=== Утварэнне БССР і ўваходжанне ў СССР ===

{| class="wikitable"
|+ Утварэнне БССР і ўваходжанне ў СССР
! Год !! Падзея !! Значэнне
|-
| 1919 || Утварэнне ССРБ || Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь
|-
| 1922 || Уваходжанне ў склад СССР || Беларусь стала саюзнай рэспублікай
|}

=== Вялікая Айчынная вайна (1941–1945) ===

|+ Вялікая Айчынная вайна
! Год !! Падзея !! Значэнне
|-
| 1941 || Напад Германіі на СССР || Акупацыя Беларусі
|-
| 1941–1944 || Партызанскі рух || Супраціўленне акупантам
|-
| 1943–1944 || Вызваленне Беларусі || Вайсковыя аперацыі «Баграціён»
|-
| 1945 || Перамога || Скон вайны
|}

'''Важна:''' Беларусь страціла ў гады вайны кожнага трэцяга жыхара. На тэрыторыі краіны было спалена больш за 200 гарадоў і мястэчак. Хатынь стала сімвалам трагедыі беларускага народа.

=== Пасляваенны перыяд ===

{| class="wikitable"
|+ Пасляваенны перыяд
! Перыяд !! Падзеі !! Асаблівасці
|-
| 1945–1950-я || Аднаўленне краіны || Рэканструкцыя гарадоў, прамысловасці
|-
| 1950–1980-я || Развіццё прамысловасці || Будаўніцтва заводаў, развіццё навукі
|-
| 1986 || Чарнобыльская катастрофа || Аварыя на ЧАЭС, радыяцыйнае забруджванне
|}

=== Перабудова і распад СССР ===

{| class="wikitable"
|+ Перабудова і распад СССР
! Год !! Падзея !! Значэнне
|-
| 1985–1991 || Перабудова || Рэформы ў СССР
|-
| 1990 || Прыняцце Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце || Пачатак руху да незалежнасці
|-
| 1991 || Распад СССР, абвяшчэнне незалежнасці || Стварэнне Рэспублікі Беларусь
|}

=== Сучасная Беларусь (з 1991 года) ===

{| class="wikitable"
|+ Сучасная Беларусь
! Год !! Падзея !! Значэнне
|-
| 1991 || Абвяшчэнне незалежнасці || Рэспубліка Беларусь
|-
| 1994 || Прыняцце Канстытуцыі || Устанаўленне дзяржаўнага ладу
|-
| 1994 || Выбары прэзідэнта || Абранне Аляксандра Лукашэнкі
|}

=== Важныя гістарычныя даты ===

{| class="wikitable"
|+ Важныя гістарычныя даты
! Дата !! Падзея
|-
| 1918, 25 сакавіка || Абвяшчэнне БНР
|-
| 1941, 22 чэрвеня || Пачатак Вялікай Айчыннай вайны
|-
| 1945, 9 мая || Дзень Перамогі
|-
| 1986, 26 красавіка || Чарнобыльская катастрофа
|-
| 1991, 25 жніўня || Абвяшчэнне незалежнасці
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Беларусь у XX стагоддзі (Беларусь в XX веке):'''

XX стагоддзе стала для Беларусі вельмі складаным. У 1918 годзе была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка, але яна хутка спыніла сваё існаванне. У 1922 годзе Беларусь увайшла ў склад СССР. Самым трагічным перыядам стала Вялікая Айчынная вайна. Беларусь страціла трэць насельніцтва, многія гарады былі разбураны. Пасля вайны краіна аднаўлялася. У 1986 годзе адбылася Чарнобыльская катастрофа, якая моцна паўплывала на экалогію і здароўе людзей. У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай дзяржавай. Сучасная Беларусь развіваецца як суверенная краіна.

=== Пытанні пра Беларусь у XX стагоддзі ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра Беларусь у XX стагоддзі
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Калі была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка? || Когда была провозглашена Белорусская Народная Республика?
|-
| Калі Беларусь увайшла ў склад СССР? || Когда Беларусь вошла в состав СССР?
|-
| Колькі насельніцтва страціла Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны? || Сколько населения потеряла Беларусь в годы Великой Отечественной войны?
|-
| Калі адбылася Чарнобыльская катастрофа? || Когда произошла Чернобыльская катастрофа?
|-
| Калі Беларусь стала незалежнай дзяржавай? || Когда Беларусь стала независимым государством?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# У 1918 годзе была абвешчана ... (Белорусская Народная Республика).
# У 1922 годзе Беларусь увайшла ў склад ... (СССР).
# У гады Вялікай Айчыннай вайны Беларусь страціла трэць ... (населения).
# У 1986 годзе адбылася ... (Чернобыльская) катастрофа.
# У 1991 годзе Беларусь стала ... (независимой) дзяржавай.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# В 1918 году была провозглашена Белорусская Народная Республика.
# В 1922 году Беларусь вошла в состав СССР.
# В годы Великой Отечественной войны Беларусь потеряла треть населения.
# В 1986 году произошла Чернобыльская катастрофа.
# В 1991 году Беларусь стала независимым государством.

=== Заданне 3. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Калі была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка?
# Калі Беларусь увайшла ў склад СССР?
# Колькі насельніцтва страціла Беларусь у гады Вялікай Айчыннай вайны?
# Калі адбылася Чарнобыльская катастрофа?
# Калі Беларусь стала незалежнай дзяржавай?

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# 1918 / Рэспубліка / абвешчана / Народная / годзе / была / Беларуская / у.
# 1922 / СССР / увайшла / у / Беларусь / годзе / склад / у.
# вайны / трэць / страціла / Айчыннай / Беларусь / насельніцтва / Вялікай / у / гады.
# 1986 / катастрофа / адбылася / годзе / Чарнобыльская / у.
# 1991 / незалежнай / стала / годзе / Беларусь / у / дзяржавай.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра Беларусь у XX стагоддзі ===

Напішыце 7–10 сказаў пра Беларусь у XX стагоддзі. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: БНР, уваходжанне ў СССР, Вялікая Айчынная вайна, Чарнобыльская катастрофа, абвяшчэнне незалежнасці.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# У 1918 годзе была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка.
# У 1922 годзе Беларусь увайшла ў склад СССР.
# У гады Вялікай Айчыннай вайны Беларусь страціла трэць насельніцтва.
# У 1986 годзе адбылася Чарнобыльская катастрофа.
# У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай дзяржавай.

=== Адказы да задання 2 ===

# У 1918 годзе была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка.
# У 1922 годзе Беларусь увайшла ў склад СССР.
# У гады Вялікай Айчыннай вайны Беларусь страціла трэць насельніцтва.
# У 1986 годзе адбылася Чарнобыльская катастрофа.
# У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай дзяржавай.

=== Адказы да задання 3 (прыкладныя) ===

# Беларуская Народная Рэспубліка была абвешчана 25 сакавіка 1918 года.
# Беларусь увайшла ў склад СССР у 1922 годзе.
# У гады Вялікай Айчыннай вайны Беларусь страціла трэць насельніцтва.
# Чарнобыльская катастрофа адбылася 26 красавіка 1986 года.
# Беларусь стала незалежнай дзяржавай у 1991 годзе.

=== Адказы да задання 4 ===

# У 1918 годзе была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка.
# У 1922 годзе Беларусь увайшла ў склад СССР.
# У гады Вялікай Айчыннай вайны Беларусь страціла трэць насельніцтва.
# У 1986 годзе адбылася Чарнобыльская катастрофа.
# У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай дзяржавай.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

XX стагоддзе было вельмі важным для Беларусі. У 1918 годзе была абвешчана Беларуская Народная Рэспубліка, але яна хутка спыніла існаванне. У 1922 годзе Беларусь увайшла ў склад СССР. Самай страшнай падзеяй стала Вялікая Айчынная вайна (1941–1945). Беларусь страціла трэць насельніцтва. Пасля вайны краіна аднаўлялася. У 1986 годзе адбылася Чарнобыльская катастрофа, якая моцна паўплывала на экалогію. У 1991 годзе Беларусь стала незалежнай дзяржавай. Сёння Беларусь — суверенная краіна з багатай гісторыяй.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі гісторыю Беларусі ў XX стагоддзі. Вы даведаліся:

* абвяшчэнне БНР і яе значэнне;
* уваходжанне Беларусі ў склад СССР;
* Вялікую Айчынную вайну і яе наступствы;
* Чарнобыльскую катастрофу;
* абвяшчэнне незалежнасці ў 1991 годзе.

Асабліва важна запомніць:
* ''Беларуская Народная Рэспубліка'' – Белорусская Народная Республика;
* ''СССР'' – СССР;
* ''Вялікая Айчынная вайна'' – Великая Отечественная война;
* ''Чарнобыльская катастрофа'' – Чернобыльская катастрофа;
* ''незалежная дзяржава'' – независимое государство.

У наступным уроку мы разгледзім сімвалы Беларусі: герб, сцяг і гімн.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.4: Старонкі гісторыі Беларусі
|next = Урок B1.6: Сімвалы Беларусі (герб, сцяг, гімн)
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок B1.5: Беларусь у XX стагоддзі - Revision history