Yaroslav: Нова сторонка: == Урок C1.20: Будаўніцтва і рынкавая эканоміка == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.19: Фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы |next = Урок C1.21: Эканамічныя крызісы і антыкрызіснае рэгуляванне }} == Уводзіны == Будаўнічая галіна з'яўляецца адным з ключавых сектараў экано...

2026-07-09T20:53:40Z

Нова сторонка: == Урок C1.20: Будаўніцтва і рынкавая эканоміка == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.19: Фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы |next = Урок C1.21: Эканамічныя крызісы і антыкрызіснае рэгуляванне }} == Уводзіны == Будаўнічая галіна з'яўляецца адным з ключавых сектараў экано...

Нова сторонка

== Урок C1.20: Будаўніцтва і рынкавая эканоміка ==

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.19: Фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы
|next = Урок C1.21: Эканамічныя крызісы і антыкрызіснае рэгуляванне
}}

== Уводзіны ==

Будаўнічая галіна з'яўляецца адным з ключавых сектараў эканомікі Беларусі. Яна ўключае жыллёвае, прамысловае, камерцыйнае і інфраструктурнае будаўніцтва. Рынкавая эканоміка стварае ўмовы для канкурэнцыі, прыватных інвестыцый і развіцця будаўнічага комплексу. На гэтым уроку мы разгледзім структуру будаўнічай галіны, яе ролю ў эканоміцы, праблемы і перспектывы развіцця, а таксама асноўную лексіку для работы ў будаўнічай сферы і рынкавай эканоміцы.

== Тэорыя ==

=== Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс) ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад !! Кантэкст
|-
| будаўніцтва || строительство || Будаўніцтва жылля з'яўляецца прыярытэтам дзяржаўнай палітыкі.
|-
| капітальнае будаўніцтва || капитальное строительство || Капітальнае будаўніцтва патрабуе значны інвестыцый.
|-
| жыллёвае будаўніцтва || жилищное строительство || Жыллёвае будаўніцтва забяспечвае грамадзян жытлом.
|-
| прамысловае будаўніцтва || промышленное строительство || Прамысловае будаўніцтва ўключае ўзвядзенне заводаў і фабрык.
|-
| інфраструктурнае будаўніцтва || инфраструктурное строительство || Інфраструктурнае будаўніцтва ўключае дарогі, масты, камунікацыі.
|-
| камерцыйнае будаўніцтва || коммерческое строительство || Камерцыйнае будаўніцтва арыентавана на офісы і гандлёвыя цэнтры.
|-
| будаўнічы комплекс || строительный комплекс || Будаўнічы комплекс аб'ядноўвае праектныя, будаўнічыя і эксплуатацыйныя арганізацыі.
|-
| генпадрадчык || генподрядчик || Генпадрадчык нясе адказнасць за ўвесь аб'ект.
|-
| субпадрадчык || субподрядчик || Субпадрадчык выконвае асобныя віды работ.
|-
| тэндэр || тендер || Тэндэр на будаўніцтва аб'екта выйграла кампанія «Будаўнік».
|-
| каштарыс || смета || Каштарыс вызначае кошт будаўнічых работ.
|-
| каштарысная дакументацыя || сметная документация || Каштарысная дакументацыя павінна быць зацверджана заказчыкам.
|-
| праект || проект || Праект жылога дома быў распрацаваны архітэктарамі.
|-
| праектна-каштарысная дакументацыя || проектно-сметная документация || Без праектна-каштарыснай дакументацыі будаўніцтва немагчымае.
|-
| будаўнічая ліцэнзія || строительная лицензия || Будаўнічая ліцэнзія дае права на выкананне работ.
|-
| СМР (будаўніча-мантажныя работы) || СМР (строительно-монтажные работы) || СМР выконваюцца па чарговым графіку.
|-
| пусканаладачныя работы || пусконаладочные работы || Пасля мантажу пачынаюцца пусканаладачныя работы.
|-
| гатоўнасць аб'екта || готовность объекта || Гатоўнасць аб'екта складае 75%.
|-
| увод у эксплуатацыю || ввод в эксплуатацию || Увод у эксплуатацыю ажыццяўляецца пасля прыёмкі.
|-
| прыёмка || приёмка || Прыёмка ажыццяўляецца дзяржаўнай камісіяй.
|-
| дзяржаўная прыёмка || государственная приёмка || Дзяржаўная прыёмка пацвярджае якасць работ.
|-
| гарантыйны тэрмін || гарантийный срок || Гарантыйны тэрмін на будаўнічыя работы складае 5 гадоў.
|-
| эксплуатацыя || эксплуатация || Пасля ўводу ў эксплуатацыю аб'ект абслугоўваецца.
|-
| капітальны рамонт || капитальный ремонт || Капітальны рамонт праводзіцца кожныя 10–15 гадоў.
|-
| бягучы рамонт || текущий ремонт || Бягучы рамонт забяспечвае падтрыманне ў належным стане.
|-
| рэканструкцыя || реконструкция || Рэканструкцыя будынка дазваляе змяніць яго функцыянальнае прызначэнне.
|-
| мадэрнізацыя || модернизация || Мадэрнізацыя будаўнічага абсталявання павышае прадукцыйнасць.
|-
| будаўнічы матэрыял || строительный материал || Будаўнічыя матэрыялы павінны адпавядаць стандартам.
|-
| бетон || бетон || Бетон з'яўляецца асноўным будаўнічым матэрыялам.
|-
| цэгла || кирпич || Цэгла выкарыстоўваецца для ўзвядзення сцен.
|-
| арматура || арматура || Арматура забяспечвае трываласць бетонных канструкцый.
|-
| пліта перакрыцця || плита перекрытия || Пліта перакрыцця выкарыстоўваецца для міжпавярховых перакрыццяў.
|-
| мантаж || монтаж || Мантаж канструкцый ажыццяўляецца спецыялізаванымі брыгадамі.
|-
| дэмантаж || демонтаж || Дэмантаж старых канструкцый патрабуе асаблівай асцярожнасці.
|-
| кранавое абсталяванне || крановое оборудование || Кранавое абсталяванне выкарыстоўваецца для пад'ёму грузаў.
|-
| рыначная эканоміка || рыночная экономика || Рынкавая эканоміка стымулюе канкурэнцыю.
|-
| канкурэнцыя || конкуренция || Канкурэнцыя на будаўнічым рынку спрыяе зніжэнню коштаў.
|-
| попыт || спрос || Попыт на жыллё расце.
|-
| прапанова || предложение || Прапанова на рынку жылля перавышае попыт.
|-
| цана || цена || Цана на будаўнічыя матэрыялы залежыць ад рынкавай сітуацыі.
|-
| сабекошт || себестоимость || Сабекошт будаўніцтва ўключае ўсе выдаткі.
|-
| прыбытак || прибыль || Прыбытак будаўнічай кампаніі складае 10%.
|-
| рэнтабельнасць || рентабельность || Рэнтабельнасць будаўнічага праекта павінна быць не ніжэй за 15%.
|-
| інвестыцыі ў будаўніцтва || инвестиции в строительство || Інвестыцыі ў будаўніцтва жылля з'яўляюцца доўгатэрміновымі.
|-
| крэдытаванне будаўніцтва || кредитование строительства || Крэдытаванне будаўніцтва ажыццяўляецца банкамі.
|-
| дзяржаўнае рэгуляванне || государственное регулирование || Дзяржаўнае рэгуляванне рынку жылля ўключае льготнае крэдытаванне.
|}

=== Структура будаўнічага комплексу Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Структура будаўнічага комплексу
! Кампанент !! Апісанне
|-
| Праектныя арганізацыі || Распрацоўка праектнай дакументацыі
|-
| Будаўнічыя кампаніі || Непасрэднае выкананне работ
|-
| Пастаўшчыкі матэрыялаў || Забеспячэнне будаўнічымі матэрыяламі
|-
| Заказчыкі || Арганізацыі, якія ініцыююць будаўніцтва
|}

=== Крыніцы фінансавання будаўніцтва ===

{| class="wikitable"
|+ Крыніцы фінансавання
| Крыніца !! Апісанне
|-
| Дзяржаўны бюджэт || Сацыяльнае жыллё, інфраструктура
|-
| Уласныя сродкі || Кампаніі, інвестары
|-
| Банкаўскія крэдыты || Доўгатэрміновыя пазыкі
|}

=== Роля рынкавай эканомікі ===

Рынкавая эканоміка стымулюе:
* канкурэнцыю паміж будаўнічымі кампаніямі;
* зніжэнне коштаў на будаўнічыя матэрыялы;
* павышэнне якасці работ;
* прыцягненне прыватных інвестыцый.

=== Праблемы будаўнічай галіны ===

{| class="wikitable"
|+ Праблемы будаўнічай галіны
! Праблема !! Апісанне
|-
| Высокі сабекошт || Доўгі тэрмін акупнасці
|-
| Недахоп кваліфікаваных кадраў || Дэфіцыт спецыялістаў
|-
| Зношанасць абсталявання || Нізкая прадукцыйнасць
|-
| Бюракратычныя бар'еры || Складанасці ў атрыманні дазволаў
|}

=== Прыклад тэксту для аналізу ===

'''Будаўнічая галіна Беларусі: стан і перспектывы (Строительная отрасль Беларуси: состояние и перспективы):'''

Будаўнічая галіна з'яўляецца адной з ключавых у эканоміцы Беларусі. Яна забяспечвае жыллём грамадзян, стварае працоўныя месцы і стымулюе сумежныя галіны. Аднак галіна сутыкаецца з сур'ёзнымі праблемамі: высокі сабекошт, недахоп кваліфікаваных кадраў, зношанасць абсталявання. Рынкавая эканоміка стварае ўмовы для канкурэнцыі, але бюракратычныя бар'еры перашкаджаюць развіццю. Дзяржаўныя праграмы ільготнага крэдытавання жылля з'яўляюцца важным інструментам падтрымкі галіны. Для павышэння эфектыўнасці неабходны мадэрнізацыя абсталявання, павышэнне кваліфікацыі кадраў і зніжэнне адміністрацыйных бар'ераў.

=== Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання ===

{| class="wikitable"
|+ Словазлучэнні
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| весці будаўніцтва па праекце || вести строительство по проекту
|-
| выконваць будаўніча-мантажныя работы || выполнять строительно-монтажные работы
|-
| здаць аб'ект у эксплуатацыю || сдать объект в эксплуатацию
|-
| правесці тэндэр на будаўніцтва || провести тендер на строительство
|-
| павысіць рэнтабельнасць будаўніцтва || повысить рентабельность строительства
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Падбярыце сінонімы ===

Падбярыце беларускія адпаведнікі:
1. строительство

2. смета

3. проектно-сметная документация

4. строительно-монтажные работы

5. ввод в эксплуатацию

=== Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі ===

Складзіце сказы з наступнымі словамі:
1. будаўніцтва, жыллё, прыярытэт
2. каштарыс, кошт, вызначаць
3. тэндэр, кампанія, выйграць
4. прыёмка, дзяржаўная камісія
5. канкурэнцыя, рынак, кошт, зніжаць

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

1. Строительство жилья является приоритетом государственной политики.
2. Смета определяет стоимость строительных работ.
3. Тендер на строительство выиграла компания «Будмаш».
4. Приёмка объекта осуществляется государственной комиссией.
5. Конкуренция на строительном рынке способствует снижению цен.

=== Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы ===

1. Будаўніцтва жылля з'яўляецца ... (приоритетом) дзяржаўнай палітыкі.
2. ... (Смета) вызначае кошт будаўнічых работ.
3. ... (Тендер) на будаўніцтва аб'екта выйграла кампанія «Будаўнік».
4. ... (Приёмка) аб'екта ажыццяўляецца дзяржаўнай камісіяй.
5. Канкурэнцыя на будаўнічым ... (рынке) спрыяе зніжэнню коштаў.
6. ... (Рентабельность) будаўнічага праекта павінна быць не ніжэй за 15%.
7. Інвестыцыі ў будаўніцтва жылля з'яўляюцца ... (долгосрочными).
8. ... (Государственное регулирование) рынку жылля ўключае льготнае крэдытаванне.

=== Заданне 5. Напішыце тэкст ===

Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Праблемы і перспектывы будаўнічай галіны Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

1. будаўніцтва
2. каштарыс
3. праектна-каштарысная дакументацыя
4. будаўніча-мантажныя работы (СМР)
5. увод у эксплуатацыю

=== Адказы да задання 2 ===

1. Будаўніцтва жылля з'яўляецца прыярытэтам дзяржаўнай палітыкі.
2. Каштарыс вызначае кошт будаўнічых работ.
3. Кампанія выйграла тэндэр на будаўніцтва.
4. Прыёмка ажыццяўляецца дзяржаўнай камісіяй.
5. Канкурэнцыя на рынку зніжае кошты.

=== Адказы да задання 3 ===

1. Будаўніцтва жылля з'яўляецца прыярытэтам дзяржаўнай палітыкі.
2. Каштарыс вызначае кошт будаўнічых работ.
3. Тэндэр на будаўніцтва выйграла кампанія «Будмаш».
4. Прыёмка аб'екта ажыццяўляецца дзяржаўнай камісіяй.
5. Канкурэнцыя на будаўнічым рынку спрыяе зніжэнню коштаў.

=== Адказы да задання 4 ===

1. Будаўніцтва жылля з'яўляецца прыярытэтам дзяржаўнай палітыкі.
2. Каштарыс вызначае кошт будаўнічых работ.
3. Тэндэр на будаўніцтва аб'екта выйграла кампанія «Будаўнік».
4. Прыёмка аб'екта ажыццяўляецца дзяржаўнай камісіяй.
5. Канкурэнцыя на будаўнічым рынку спрыяе зніжэнню коштаў.
6. Рэнтабельнасць будаўнічага праекта павінна быць не ніжэй за 15%.
7. Інвестыцыі ў будаўніцтва жылля з'яўляюцца доўгатэрміновымі.
8. Дзяржаўнае рэгуляванне рынку жылля ўключае льготнае крэдытаванне.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Будаўнічая галіна Беларусі сутыкаецца з шэрагам праблем. Высокі сабекошт будаўніцтва зніжае рэнтабельнасць праектаў. Недахоп кваліфікаваных кадраў запавольвае выкананне работ. Зношанасць абсталявання патрабуе значных інвестыцый у мадэрнізацыю. Бюракратычныя бар'еры ўскладняюць атрыманне дазволаў. Рынкавая эканоміка стымулюе канкурэнцыю, што спрыяе зніжэнню коштаў. Дзяржаўнае рэгуляванне падтрымлівае будаўніцтва жылля праз льготнае крэдытаванне. Перспектывы галіны звязаны з тэхнічным пераабсталяннем і павышэннем кваліфікацыі кадраў.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы разгледзелі будаўніцтва і рынкавую эканоміку, а таксама актыўную лексіку для працы ў гэтай сферы. Асаблівую ўвагу варта надаць запамінанню тэрмінаў і іх актыўнаму выкарыстанню ў кантэксце.

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.19: Фінансавыя рынкі і каштоўныя паперы
|next = Урок C1.21: Эканамічныя крызісы і антыкрызіснае рэгуляванне
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок C1.20: Будаўніцтва і рынкавая эканоміка - Revision history