Yaroslav: Нова сторонка: == Урок C1.35: Гідраграфія Беларусі == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.34: Фізічная геаграфія Беларусі: рэльеф, клімат, прыродныя зоны |next = Урок C1.36: Экалагічныя праблемы і кліматычныя змены }} == Уводзіны == Гідраграфія Беларусі ўключае больш за 20 000 рэк і каля 10 000 а...

2026-07-11T20:52:57Z

Нова сторонка: == Урок C1.35: Гідраграфія Беларусі == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.34: Фізічная геаграфія Беларусі: рэльеф, клімат, прыродныя зоны |next = Урок C1.36: Экалагічныя праблемы і кліматычныя змены }} == Уводзіны == Гідраграфія Беларусі ўключае больш за 20 000 рэк і каля 10 000 а...

Нова сторонка

== Урок C1.35: Гідраграфія Беларусі ==

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.34: Фізічная геаграфія Беларусі: рэльеф, клімат, прыродныя зоны
|next = Урок C1.36: Экалагічныя праблемы і кліматычныя змены
}}

== Уводзіны ==

Гідраграфія Беларусі ўключае больш за 20 000 рэк і каля 10 000 азёр. Водныя рэсурсы адыгрываюць важную ролю ў эканоміцы, сельскай гаспадарцы, транспарце і рэкрэацыі. Найбольшымі рэкамі з'яўляюцца Дняпро, Заходняя Дзвіна, Нёман, Прыпяць і Бярэзіна. Азёры канцэнтруюцца пераважна на поўначы краіны (Браслаўскія, Нарачанскія). На гэтым уроку мы разгледзім водныя рэсурсы Беларусі, іх значэнне, экалагічны стан, праблемы і ахову, а таксама асноўную лексіку для абмеркавання гідраграфічных тэм.

== Тэорыя ==

=== Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс) ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад !! Кантэкст
|-
| гідраграфія || гидрография || Гідраграфія Беларусі вывучае водныя аб'екты.
|-
| рака || река || Дняпро з'яўляецца найбуйнейшай ракой Беларусі.
|-
| возера || озеро || Нарач з'яўляецца самым вялікім возерам.
|-
| рэчышча || русло || Рэчышча ракі змяняецца з цягам часу.
|-
| прыток || приток || Прытокі павялічваюць воднасць ракі.
|-
| вадазбор || водосбор || Вадазборны басейн Дняпра ахоплівае вялікую тэрыторыю.
|-
| басейн || бассейн || Басейн ракі ўключае ўсе прытокі.
|-
| стаў || пруд || Ставы выкарыстоўваюцца для рыбагадоўлі.
|-
| вадасховішча || водохранилище || Вадасховішча забяспечвае вадой рэгіёны.
|-
| паводка || половодье || Паводкі ўзнікаюць вясной.
|-
| разводдзе || разлив || Разводдзе затапляе нізінныя тэрыторыі.
|-
| меліярацыя || мелиорация || Меліярацыя асушвае балоты.
|-
| асушэнне || осушение || Асушэнне балот уплывае на гідралагічны рэжым.
|-
| балота || болото || Балоты займаюць значную частку Палесся.
|-
| крыніца || родник || Крыніцы сілкуюць рэкі.
|-
| грунтавыя воды || грунтовые воды || Грунтавыя воды з'яўляюцца крыніцай пітной вады.
|-
| артэзіянскія воды || артезианские воды || Артэзіянскія воды знаходзяцца на глыбіні.
|-
| гідралагічны рэжым || гидрологический режим || Гідралагічны рэжым рэк змяняецца па сезонах.
|-
| водныя рэсурсы || водные ресурсы || Водныя рэсурсы патрабуюць аховы.
|}

=== Асноўныя рэкі Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўныя рэкі Беларусі
! Рака !! Даўжыня (км) !! Басейн
|-
| Дняпро || 700 (у межах Беларусі) || Чорнае мора
|-
| Заходняя Дзвіна || 328 || Балтыйскае мора
|-
| Нёман || 436 || Балтыйскае мора
|-
| Прыпяць || 500 || Чорнае мора
|-
| Бярэзіна || 561 || Чорнае мора
|}

=== Азёры Беларусі ===
{| class="wikitable"
|+ Азёры Беларусі
! Возера !! Плошча (км²) !! Рэгіён
|-
| Нарач || 79,6 || Мінская вобласць
|-
| Свір || 21,4 || Мінская вобласць
|-
| Дрысвяты || 44,5 || Віцебская вобласць
|}

=== Значэнне водных рэсурсаў ===

{| class="wikitable"
|+ Значэнне водных рэсурсаў
! Сфера !! Роля
|-
| Эканоміка || Водны транспарт, рыбагадоўля
|-
| Сельская гаспадарка || Арашэнне
|-
| Рэкрэацыя || Адпачынак, турызм
|}

=== Экалагічны стан вод ===

{| class="wikitable"
|+ Экалагічны стан вод
! Праблема !! Апісанне
|-
| Забруджванне || Сцёкі, угнаенні
|-
| Меліярацыя || Змяненне рэжыму
|-
| Кліматычныя змены || Зніжэнне ўзроўню
|}

=== Прыклад тэксту для аналізу ===

'''Гідраграфія Беларусі (Гидрография Беларуси):'''

Гідраграфія Беларусі ўключае шмат рэк і азёр. Дняпро, Заходняя Дзвіна, Нёман і Прыпяць з'яўляюцца асноўнымі воднымі артэрыямі. Азёры канцэнтруюцца на поўначы. Водныя рэсурсы маюць важнае гаспадарчае значэнне. Аднак яны сутыкаюцца з праблемамі забруджвання. Меліярацыя змяняе гідралагічны рэжым. Неабходна ахоўваць водныя рэсурсы.

=== Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання ===

{| class="wikitable"
|+ Словазлучэнні
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| належаць да басейна ракі || принадлежать к бассейну реки
|-
| выкарыстоўваць водныя рэсурсы || использовать водные ресурсы
|-
| ахоўваць водныя аб'екты || охранять водные объекты
|-
| кантраляваць стан вады || контролировать состояние воды
|-
| забяспечваць якасць пітной вады || обеспечивать качество питьевой воды
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Падбярыце сінонімы ===

Падбярыце беларускія адпаведнікі:
1. гидрография
2. приток
3. водохранилище
4. мелиорация
5. грунтовые воды

=== Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі ===

Складзіце сказы з наступнымі словамі:
1. Дняпро, рака, Беларусь
2. Нарач, возера, вялікі
3. прыток, басейн, рака
4. меліярацыя, балоты, уплыў
5. водныя рэсурсы, ахова, неабходнасць

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

1. Днепр является главной рекой Беларуси.
2. Нарочь — самое большое озеро.
3. Притоки увеличивают водность реки.
4. Мелиорация влияет на гидрологический режим.
5. Водные ресурсы требуют охраны.

=== Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы ===

1. Дняпро з'яўляецца ... (главной) ракой Беларусі.
2. Нарач — самае ... (большое) возера.
3. Прытокі ... (увеличивают) воднасць ракі.
4. Меліярацыя ... (влияет) на гідралагічны рэжым.
5. Водныя рэсурсы патрабуюць ... (охраны).
6. Азёры канцэнтруюцца на ... (севере).
7. Балоты займаюць значную частку ... (Полесья).
8. Грунтавыя воды з'яўляюцца крыніцай ... (питьевой) вады.

=== Заданне 5. Напішыце тэкст ===

Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Водныя рэсурсы Беларусі і іх значэнне». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

1. гідраграфія
2. прыток
3. вадасховішча
4. меліярацыя
5. грунтавыя воды

=== Адказы да задання 2 ===

1. Дняпро з'яўляецца галоўнай ракой Беларусі.
2. Нарач з'яўляецца самым вялікім возерам.
3. Прытокі ўваходзяць у басейн ракі.
4. Меліярацыя балот уплывае на прыроду.
5. Водныя рэсурсы патрабуюць аховы.

=== Адказы да задання 3 ===

1. Дняпро з'яўляецца галоўнай ракой Беларусі.
2. Нарач — самае вялікае возера.
3. Прытокі павялічваюць воднасць ракі.
4. Меліярацыя ўплывае на гідралагічны рэжым.
5. Водныя рэсурсы патрабуюць аховы.

=== Адказы да задання 4 ===

1. Дняпро з'яўляецца галоўнай ракой Беларусі.
2. Нарач — самае вялікае возера.
3. Прытокі павялічваюць воднасць ракі.
4. Меліярацыя ўплывае на гідралагічны рэжым.
5. Водныя рэсурсы патрабуюць аховы.
6. Азёры канцэнтруюцца на поўначы.
7. Балоты займаюць значную частку Палесся.
8. Грунтавыя воды з'яўляюцца крыніцай пітной вады.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Водныя рэсурсы Беларусі маюць вялікае значэнне. Рэкі і азёры забяспечваюць вадой насельніцтва і прамысловасць. Дняпро, Нёман і Прыпяць з'яўляюцца асноўнымі воднымі артэрыямі. Азёры канцэнтруюцца на поўначы. Водныя рэсурсы выкарыстоўваюцца ў сельскай гаспадарцы. Яны таксама важныя для рэкрэацыі і турызму. Аднак яны сутыкаюцца з праблемамі забруджвання. Меліярацыя змяняе гідралагічны рэжым. Неабходна ахоўваць водныя рэсурсы для будучых пакаленняў.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы разгледзелі гідраграфію Беларусі, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання гідраграфічных тэм.

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.34: Фізічная геаграфія Беларусі: рэльеф, клімат, прыродныя зоны
|next = Урок C1.36: Экалагічныя праблемы і кліматычныя змены
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок C1.35: Гідраграфія Беларусі - Revision history