Yaroslav: Нова сторонка: == Урок C1.41: Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.40: Эканамічная геаграфія і транспартныя калідоры |next = Урок C1.42: Урбанізацыя. Праблемы буйных гарадоў }} == Уводзіны == Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі характарызуецца шэрагам с...

2026-07-11T23:17:09Z

Нова сторонка: == Урок C1.41: Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.40: Эканамічная геаграфія і транспартныя калідоры |next = Урок C1.42: Урбанізацыя. Праблемы буйных гарадоў }} == Уводзіны == Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі характарызуецца шэрагам с...

Нова сторонка

== Урок C1.41: Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі ==

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.40: Эканамічная геаграфія і транспартныя калідоры
|next = Урок C1.42: Урбанізацыя. Праблемы буйных гарадоў
}}

== Уводзіны ==

Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі характарызуецца шэрагам супярэчлівых тэндэнцый: зніжэннем нараджальнасці, павышэннем смяротнасці, старэннем насельніцтва, міграцыйнымі працэсамі. Гэтыя фактары ўплываюць на эканамічнае развіццё, сацыяльную сферу, рынак працы і дзяржаўную палітыку. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя дэмаграфічныя паказчыкі, прычыны іх змен, дзяржаўныя меры па паляпшэнні сітуацыі, а таксама асноўную лексіку для абмеркавання дэмаграфічных тэм.

== Тэорыя ==

=== Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс) ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад !! Кантэкст
|-
| дэмаграфія || демография || Дэмаграфія вывучае колькасць насельніцтва.
|-
| дэмаграфічная сітуацыя || демографическая ситуация || Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі з'яўляецца складанай.
|-
| нараджальнасць || рождаемость || Нараджальнасць у краіне зніжаецца.
|-
| смяротнасць || смертность || Смяротнасць перавышае нараджальнасць.
|-
| натуральны прырост || естественный прирост || Натуральны прырост з'яўляецца адмоўным.
|-
| старэнне насельніцтва || старение населения || Старэнне насельніцтва павялічвае нагрузку на пенсійную сістэму.
|-
| міграцыя || миграция || Міграцыя ўплывае на дэмаграфічную сітуацыю.
|-
| эміграцыя || эмиграция || Эміграцыя маладых людзей з'яўляецца праблемай.
|-
| іміграцыя || иммиграция || Іміграцыя часткова кампенсуе страты.
|-
| дэмаграфічны крызіс || демографический кризис || Дэмаграфічны крызіс патрабуе мер.
|-
| сярэдняя працягласць жыцця || средняя продолжительность жизни || Сярэдняя працягласць жыцця расце.
|-
| пенсійная нагрузка || пенсионная нагрузка || Пенсійная нагрузка павялічваецца.
|-
| працаздольнае насельніцтва || трудоспособное население || Працаздольнае насельніцтва скарачаецца.
|-
| дэпапуляцыя || депопуляция || Дэпапуляцыя з'яўляецца пагрозай.
|-
| дэмаграфічная палітыка || демографическая политика || Дэмаграфічная палітыка накіравана на стымуляванне нараджальнасці.
|-
| мацярынскі капітал || материнский капитал || Мацярынскі капітал падтрымлівае сем'і.
|-
| сямейная палітыка || семейная политика || Сямейная палітыка ўключае льготы.
|}

=== Асноўныя дэмаграфічныя паказчыкі ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўныя дэмаграфічныя паказчыкі
! Паказчык !! Значэнне !! Тэндэнцыя
|-
| Колькасць насельніцтва || 9,2 млн || Зніжэнне
|-
| Нараджальнасць (на 1000) || 9,0 || Зніжэнне
|-
| Смяротнасць (на 1000) || 12,5 || Рост
|-
| Сярэдняя працягласць жыцця || 74 гады || Рост
|}

=== Прычыны дэмаграфічных праблем ===

{| class="wikitable"
|+ Прычыны дэмаграфічных праблем
! Прычына !! Апісанне
|-
| Эканамічныя || Нізкі даход, недахоп жылля
|-
| Сацыяльныя || Змяненне каштоўнасцей
|-
| Міграцыйныя || Адток моладзі
|}

=== Меры дэмаграфічнай палітыкі ===

|+ Меры дэмаграфічнай палітыкі
! Мера !! Апісанне
|-
| Мацярынскі капітал || Фінансавая падтрымка
|-
| Жыллёвыя льготы || Дапамога ў набыцці жылля
|-
| Медыцынская падтрымка || Ахова здароўя маці і дзіцяці
|}

=== Прыклад тэксту для аналізу ===

'''Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі (Демографическая ситуация в Беларуси):'''

Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі характарызуецца зніжэннем колькасці насельніцтва. Нараджальнасць не кампенсуе смяротнасць. Насельніцтва старэе. Міграцыя павялічвае адток моладзі. Дзяржава прымае меры па стымуляванні нараджальнасці. Мацярынскі капітал падтрымлівае сем'і. Неабходны комплексны падыход.

=== Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання ===

{| class="wikitable"
|+ Словазлучэнні
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| стымуляваць нараджальнасць || стимулировать рождаемость
|-
| павышаць сярэднюю працягласць жыцця || повышать среднюю продолжительность жизни
|-
| стрымліваць эміграцыю || сдерживать эмиграцию
|-
| падтрымліваць маладыя сем'і || поддерживать молодые семьи
|-
| развіваць сямейную палітыку || развивать семейную политику
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Падбярыце сінонімы ===

Падбярыце беларускія адпаведнікі:
1. демография
2. рождаемость
3. смертность
4. естественный прирост
5. депопуляция

=== Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі ===

Складзіце сказы з наступнымі словамі:
1. нараджальнасць, смяротнасць, натуральны прырост
2. старэнне, насельніцтва, нагрузка
3. міграцыя, эміграцыя, страты
4. мацярынскі капітал, падтрымка, сям'я
5. дэмаграфічная палітыка, меры, урад

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

1. Демографическая ситуация в Беларуси является сложной.
2. Рождаемость не компенсирует смертность.
3. Население стареет.
4. Миграция увеличивает отток молодёжи.
5. Материнский капитал поддерживает семьи.

=== Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы ===

1. Дэмаграфічная ... (ситуация) у Беларусі з'яўляецца складанай.
2. Нараджальнасць не ... (компенсирует) смяротнасць.
3. Насельніцтва ... (стареет).
4. Міграцыя ... (увеличивает) адток моладзі.
5. Мацярынскі ... (капитал) падтрымлівае сем'і.
6. Сярэдняя працягласць ... (жизни) расце.
7. Дэпапуляцыя з'яўляецца ... (угрозой).
8. Дзяржава прымае ... (меры) па стымуляванні нараджальнасці.

=== Заданне 5. Напішыце тэкст ===

Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Праблемы і перспектывы дэмаграфічнай сітуацыі ў Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

1. дэмаграфія
2. нараджальнасць
3. смяротнасць
4. натуральны прырост
5. дэпапуляцыя

=== Адказы да задання 2 ===

1. Нараджальнасць не кампенсуе смяротнасць, таму натуральны прырост адмоўны.
2. Старэнне насельніцтва павялічвае нагрузку на пенсійную сістэму.
3. Міграцыя, асабліва эміграцыя, прыводзіць да страт насельніцтва.
4. Мацярынскі капітал з'яўляецца формай падтрымкі сям'і.
5. Урад праводзіць дэмаграфічную палітыку.

=== Адказы да задання 3 ===

1. Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі з'яўляецца складанай.
2. Нараджальнасць не кампенсуе смяротнасць.
3. Насельніцтва старэе.
4. Міграцыя павялічвае адток моладзі.
5. Мацярынскі капітал падтрымлівае сем'і.

=== Адказы да задання 4 ===

1. Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі з'яўляецца складанай.
2. Нараджальнасць не кампенсуе смяротнасць.
3. Насельніцтва старэе.
4. Міграцыя павялічвае адток моладзі.
5. Мацярынскі капітал падтрымлівае сем'і.
6. Сярэдняя працягласць жыцця расце.
7. Дэпапуляцыя з'яўляецца пагрозай.
8. Дзяржава прымае меры па стымуляванні нараджальнасці.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі характарызуецца зніжэннем колькасці насельніцтва. Нараджальнасць застаецца нізкай. Смяротнасць перавышае нараджальнасць. Насельніцтва старэе. Гэта павялічвае нагрузку на пенсійную сістэму. Міграцыя прыводзіць да адтоку моладзі. Дзяржава прымае меры: мацярынскі капітал, жыллёвыя льготы. Аднак гэтага недастаткова. Неабходны комплексны падыход для паляпшэння сітуацыі.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы разгледзелі дэмаграфічную сітуацыю ў Беларусі, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.40: Эканамічная геаграфія і транспартныя калідоры
|next = Урок C1.42: Урбанізацыя. Праблемы буйных гарадоў
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок C1.41: Дэмаграфічная сітуацыя ў Беларусі - Revision history