Yaroslav: Нова сторонка: == Урок C1.51: Дзелавая перапіска. Складанне лістоў і заяваў == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.50: Праблемы сучаснай моладзі |next = Урок C1.52: Вялікая прэзентацыя і публічная прамова }} == Уводзіны == Дзелавая перапіска з'яўляецца важнай часткай прафесійнай камуніка...

2026-07-12T08:45:20Z

Нова сторонка: == Урок C1.51: Дзелавая перапіска. Складанне лістоў і заяваў == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.50: Праблемы сучаснай моладзі |next = Урок C1.52: Вялікая прэзентацыя і публічная прамова }} == Уводзіны == Дзелавая перапіска з'яўляецца важнай часткай прафесійнай камуніка...

Нова сторонка

== Урок C1.51: Дзелавая перапіска. Складанне лістоў і заяваў ==

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.50: Праблемы сучаснай моладзі
|next = Урок C1.52: Вялікая прэзентацыя і публічная прамова
}}

== Уводзіны ==

Дзелавая перапіска з'яўляецца важнай часткай прафесійнай камунікацыі. Яна ўключае складанне службовых лістоў, заяваў, дагавораў, пратаколаў, справаздач. Уменне правільна складаць дзелавыя дакументы на беларускай мове з'яўляецца неабходным для працы ў дзяржаўных установах, камерцыйных арганізацыях і міжнародным супрацоўніцтве. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя віды дзелавой перапіскі, іх структуру, стыль, лексіку, а таксама правілы афармлення.

== Тэорыя ==

=== Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс) ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад !! Кантэкст
|-
| дзелавая перапіска || деловая переписка || Дзелавая перапіска патрабуе афіцыйнага стылю.
|-
| службовы ліст || служебное письмо || Службовы ліст складаецца па форме.
|-
| заява || заявление || Заява падаецца на імя кіраўніка.
|-
| дагавор || договор || Дагавор рэгулюе адносіны бакоў.
|-
| пратакол || протокол || Пратакол фіксуе вынікі сустрэчы.
|-
| справаздача || отчёт || Справаздача падаецца па выніках работы.
|-
| рэзюмэ || резюме || Рэзюмэ змяшчае інфармацыю пра адукацыю і вопыт.
|-
| суправаджальны ліст || сопроводительное письмо || Суправаджальны ліст дадаецца да дакументаў.
|-
| гарантыйны ліст || гарантийное письмо || Гарантыйны ліст пацвярджае абавязацельствы.
|-
| інфармацыйны ліст || информационное письмо || Інфармацыйны ліст паведамляе аб падзеях.
|-
| рэкамендацыйны ліст || рекомендательное письмо || Рэкамендацыйны ліст характарызуе супрацоўніка.
|-
| рэквізіты || реквизиты || Рэквізіты ўключаюць адрас, тэлефон, банкаўскія дадзеныя.
|-
| подпіс || подпись || Подпіс ставіцца ў канцы дакумента.
|-
| дата || дата || Дата афармляецца ў правым верхнім куце.
|-
| адрасат || адресат || Адрасатам з'яўляецца атрымальнік ліста.
|-
| адпраўшчык || отправитель || Адпраўшчык пазначаецца ў шапцы.
|}

=== Структура службовага ліста ===

{| class="wikitable"
|+ Структура службовага ліста
! Частка !! Змест
|-
| Шапка || Адрасат, адпраўшчык, дата
|-
| Зварот || «Паважаны...»
|-
| Асноўная частка || Мэта ліста, змест
|-
| Заключэнне || Вывады, просьба
|-
| Подпіс || Прозвішча, імя, пасада
|}

=== Прыклад службовага ліста ===

'''Узор службовага ліста (Образец служебного письма):'''
{| class="wikitable"
|+ Прыклад
! Элемент !! Змест
|-
| Шапка || Дырэктару ТАА «Беларусь»
| Іванову І.І.
| ад менеджара
| Пятрова П.П.
|-
| Зварот || Паважаны Іван Іванавіч!
|-
| Асноўная частка || Паведамляем, што мы атрымалі ваша прапанова аб супрацоўніцтве. Мы зацікаўлены ў рэалізацыі сумеснага праекта.
|-
| Заключэнне || Чакаем адказу.
|-
| Подпіс || З павагай, Пятроў П.П.
|}

=== Стыль дзелавой перапіскі ===

Дзелавая перапіска патрабуе:
* афіцыйнага стылю;
* дакладнасці фармулёвак;
* лаканічнасці;
* ветлівасці.

=== Правілы афармлення ===
{| class="wikitable"
|+ Правілы афармлення
! Правіла !! Апісанне
|-
| Шапка || У правым верхнім куце
|-
| Зварот || З вялікай літары
|-
| Асноўны тэкст || Чытэльны, лагічны
|-
| Подпіс || Расшыфроўка, пасада
|}

=== Прыклад тэксту для аналізу ===

'''Дзелавая перапіска (Деловая переписка):'''

Дзелавая перапіска з'яўляецца важным інструментам камунікацыі. Яна ўключае розныя віды дакументаў. Службовы ліст складаецца па стандартнай форме. Заява пішацца на імя кіраўніка. Дагавор рэгулюе адносіны бакоў. Правільнае афармленне дакументаў павышае эфектыўнасць работы.

=== Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання ===

{| class="wikitable"
|+ Словазлучэнні
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| складаць службовы ліст || составлять служебное письмо
|-
| падаваць заяву на імя кіраўніка || подавать заявление на имя руководителя
|-
| падпісваць дагавор || подписывать договор
|-
| афармляць справаздачу || оформлять отчёт
|-
| указваць рэквізіты || указывать реквизиты
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Падбярыце сінонімы ===

Падбярыце беларускія адпаведнікі:
1. деловая переписка
2. служебное письмо
3. заявление
4. договор
5. отчёт

=== Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі ===

Складзіце сказы з наступнымі словамі:
1. дзелавая перапіска, стыль, афармленне
2. службовы ліст, мэта, змест
3. заява, кіраўнік, подпіс
4. дагавор, бакі, адносіны
5. справаздача, вынікі, падача

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

1. Деловая переписка требует официального стиля.
2. Служебное письмо составляется по форме.
3. Заявление подаётся на имя руководителя.
4. Договор регулирует отношения сторон.
5. Отчёт подаётся по результатам работы.

=== Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы ===

1. Дзелавая перапіска патрабуе ... (официального) стылю.
2. Службовы ліст складаецца па ... (форме).
3. Заява падаецца на імя ... (руководителя).
4. Дагавор рэгулюе адносіны ... (сторон).
5. Справаздача падаецца па выніках ... (работы).
6. Рэзюмэ змяшчае інфармацыю пра ... (образование) і вопыт.
7. Гарантыйны ліст ... (подтверждает) абавязацельствы.
8. Рэквізіты ўключаюць адрас, тэлефон, ... (банковские) дадзеныя.

=== Заданне 5. Напішыце службовы ліст ===

Напішыце службовы ліст (па 7–10 сказаў) на беларускай мове на адну з тэм:
* Заява аб прыёме на працу
* Запіт інфармацыі
* Пацверджанне супрацоўніцтва

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

1. дзелавая перапіска
2. службовы ліст
3. заява
4. дагавор
5. справаздача

=== Адказы да задання 2 ===

1. Дзелавая перапіска мае афіцыйны стыль і правільнае афармленне.
2. Службовы ліст вызначае мэту і змест звароту.
3. Заява падаецца кіраўніку з подпісам.
4. Дагавор рэгулюе адносіны паміж бакамі.
5. Справаздача падаецца па выніках работы.

=== Адказы да задання 3 ===

1. Дзелавая перапіска патрабуе афіцыйнага стылю.
2. Службовы ліст складаецца па форме.
3. Заява падаецца на імя кіраўніка.
4. Дагавор рэгулюе адносіны бакоў.
5. Справаздача падаецца па выніках работы.

=== Адказы да задання 4 ===

1. Дзелавая перапіска патрабуе афіцыйнага стылю.
2. Службовы ліст складаецца па форме.
3. Заява падаецца на імя кіраўніка.
4. Дагавор рэгулюе адносіны бакоў.
5. Справаздача падаецца па выніках работы.
6. Рэзюмэ змяшчае інфармацыю пра адукацыю і вопыт.
7. Гарантыйны ліст пацвярджае абавязацельствы.
8. Рэквізіты ўключаюць адрас, тэлефон, банкаўскія дадзеныя.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

'''Заява аб прыёме на працу'''
{| class="wikitable"
|+ Заява
| Дырэктару ТАА «Будаўнік»
| Іванову І.І.
| ад Пятрова П.П.
|-
| Заява
|-
| Просу прыняць мяне на пасаду інжынера-будаўніка з 1 жніўня 2024 года. Маю вышэйшую адукацыю па спецыяльнасці «Будаўніцтва» і стаж работы 3 гады.
|-
| Дата
|-
| Подпіс
|}

== Вывады ==

На гэтым уроку мы разгледзелі дзелавую перапіску і складанне лістоў і заяваў, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.50: Праблемы сучаснай моладзі
|next = Урок C1.52: Вялікая прэзентацыя і публічная прамова
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок C1.51: Дзелавая перапіска. Складанне лістоў і заяваў - Revision history