Yaroslav: Нова сторонка: == Урок C1.54: Афіцыйныя дакументы і кантракты == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.53: Дыскусія, аргументацыя і палеміка |next = Урок C1.55: Аналіз навін і публіцыстычных тэкстаў }} == Уводзіны == Афіцыйныя дакументы і кантракты з'яўляюцца асновай юрыдычных і эканамічных...

2026-07-12T09:17:54Z

Нова сторонка: == Урок C1.54: Афіцыйныя дакументы і кантракты == {{Навигация урок BY C1 |prev = Урок C1.53: Дыскусія, аргументацыя і палеміка |next = Урок C1.55: Аналіз навін і публіцыстычных тэкстаў }} == Уводзіны == Афіцыйныя дакументы і кантракты з'яўляюцца асновай юрыдычных і эканамічных...

Нова сторонка

== Урок C1.54: Афіцыйныя дакументы і кантракты ==

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.53: Дыскусія, аргументацыя і палеміка
|next = Урок C1.55: Аналіз навін і публіцыстычных тэкстаў
}}

== Уводзіны ==

Афіцыйныя дакументы і кантракты з'яўляюцца асновай юрыдычных і эканамічных адносін. Яны рэгулююць правы і абавязкі бакоў, фіксуюць умовы супрацоўніцтва і забяспечваюць прававую бяспеку. На ўзроўні C1 важна не толькі разумець змест такіх дакументаў, але і ўмець іх складаць, аналізаваць і рэдагаваць на беларускай мове. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя віды афіцыйных дакументаў і кантрактаў, іх структуру, юрыдычную лексіку, правілы афармлення, а таксама тыповыя памылкі.

== Тэорыя ==

=== Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс) ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад !! Кантэкст
|-
| афіцыйны дакумент || официальный документ || Афіцыйны дакумент пацвярджае правы і абавязкі.
|-
| кантракт (дагавор) || контракт (договор) || Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі.
|-
| здзелка || сделка || Здзелка афармляецца дагаворам.
|-
| пагадненне || соглашение || Пагадненне дасягаецца па выніках перамоваў.
|-
| пратакол || протокол || Пратакол фіксуе ход сустрэчы.
|-
| дадатак || приложение || Дадатак да кантракта змяшчае спецыфічныя ўмовы.
|-
| рэквізіты || реквизиты || Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы дакумента.
|-
| подпіс || подпись || Подпіс замацоўвае дагавор.
|-
| пячатка || печать || Пячатка засведчвае дакумент.
|-
| тэрмін дзеяння || срок действия || Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год.
|-
| штрафныя санкцыі || штрафные санкции || Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні.
|-
| фарс-мажор || форс-мажор || Фарс-мажор вызваляе ад адказнасці.
|-
| канфідэнцыяльнасць || конфиденциальность || Умовы канфідэнцыяльнасці абараняюць інфармацыю.
|-
| юрыдычная сіла || юридическая сила || Дакумент мае юрыдычную сілу.
|-
| натарыяльнае засведчанне || нотариальное заверение || Натарыяльнае засведчанне пацвярджае сапраўднасць.
|}

=== Віды афіцыйных дакументаў ===

{| class="wikitable"
|+ Віды афіцыйных дакументаў
! Тып !! Прызначэнне
|-
| Заява || Зварот да дзяржаўных органаў
|-
| Дагавор || Рэгуляванне адносін бакоў
|-
| Кантракт || Працоўныя адносіны
|-
| Даверанасць || Перадача паўнамоцтваў
|-
| Акт || Фіксацыя фактаў
|}

=== Структура кантракта ===
{| class="wikitable"
|+ Структура кантракта
! Частка !! Змест
|-
| Прэамбула || Бакі, мэта
|-
| Прадмет кантракта || Апісанне адносін
|-
| Правы і абавязкі || Дзеянні бакоў
|-
| Тэрміны || Працягласць
|-
| Адказнасць || Санкцыі
|-
| Рэквізіты || Адрасы, банкаўскія дадзеныя
|}

=== Юрыдычная лексіка ===
{| class="wikitable"
|+ Юрыдычная лексіка
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| парушэнне дагавора || нарушение договора
|-
| абавязкі бакоў || обязательства сторон
|-
| правы бакоў || права сторон
|-
| кампенсацыя || компенсация
|-
| прэтэнзія || претензия
|}

=== Прыклад тэксту для аналізу ===

'''Афіцыйныя дакументы і кантракты (Официальные документы и контракты):'''

Афіцыйныя дакументы з'яўляюцца асновай прававых адносін. Кантракт рэгулюе ўзаемадзеянне бакоў. Ён уключае правы, абавязкі, тэрміны і адказнасць. Парушэнне дагавора цягне штрафныя санкцыі. Правільнае афармленне дакументаў пазбягае спрэчак.

=== Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання ===

{| class="wikitable"
|+ Словазлучэнні
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| складаць кантракт па ўзоры || составлять контракт по образцу
|-
| падпісваць дагавор з партнёрам || подписывать договор с партнёром
|-
| выконваць умовы кантракта || выполнять условия контракта
|-
| прад'яўляць прэтэнзіі || предъявлять претензии
|-
| засведчваць дакумент у натарыуса || заверять документ у нотариуса
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Падбярыце сінонімы ===

Падбярыце беларускія адпаведнікі:
1. официальный документ
2. контракт
3. реквизиты
4. штрафные санкции
5. форс-мажор

=== Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі ===

Складзіце сказы з наступнымі словамі:
1. кантракт, бакі, адносіны
2. правы, абавязкі, дагавор
3. тэрмін дзеяння, 1 год
4. штрафныя санкцыі, парушэнне
5. рэквізіты, падпіс, пячатка

=== Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову ===

1. Контракт регулирует отношения между сторонами.
2. Договор включает права и обязанности.
3. Срок действия контракта составляет 1 год.
4. Штрафные санкции применяются при нарушении.
5. Реквизиты сторон указываются в конце документа.

=== Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы ===

1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж ... (сторонами).
2. Дагавор уключае правы і ... (обязанности).
3. Тэрмін дзеяння кантракта складае ... (1) год.
4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры ... (нарушении).
5. Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы ... (документа).
6. Фарс-мажор вызваляе ад ... (ответственности).
7. Натарыяльнае засведчанне ... (подтверждает) сапраўднасць.
8. Пратакол фіксуе ход ... (встречи).

=== Заданне 5. Напішыце ўзор кантракта ===

Напішыце ўзор простага кантракта (7–10 пунктаў) на беларускай мове па наступнай структуры:
* Прэамбула
* Прадмет
* Правы і абавязкі
* Тэрміны
* Адказнасць
* Рэквізіты

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

1. афіцыйны дакумент
2. кантракт (дагавор)
3. рэквізіты
4. штрафныя санкцыі
5. фарс-мажор

=== Адказы да задання 2 ===

1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі.
2. Дагавор вызначае правы і абавязкі бакоў.
3. Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год.
4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні ўмоў.
5. Рэквізіты, подпіс і пячатка завяршаюць дакумент.

=== Адказы да задання 3 ===

1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі.
2. Дагавор уключае правы і абавязкі.
3. Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год.
4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні.
5. Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы дакумента.

=== Адказы да задання 4 ===

1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі.
2. Дагавор уключае правы і абавязкі.
3. Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год.
4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні.
5. Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы дакумента.
6. Фарс-мажор вызваляе ад адказнасці.
7. Натарыяльнае засведчанне пацвярджае сапраўднасць.
8. Пратакол фіксуе ход сустрэчы.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны ўзор) ===

'''КАНТРАКТ № 1'''

* Прэамбула: ТАА «Будаўнік» у асобе дырэктара Іванова І.І. і ТАА «Праект» у асобе дырэктара Пятрова П.П. заключылі сапраўдны кантракт.
* Прадмет кантракта: Распрацоўка праектнай дакументацыі.
* Правы і абавязкі: Падрадчык абавязаны выканаць працу ў тэрмін. Заказчык абавязаны аплаціць працу.
* Тэрміны: Тэрмін выканання — 3 месяцы.
* Адказнасць: За пратэрміноўку — штраф 10% ад сумы.
* Рэквізіты: Адрасы, банкаўскія рахункі бакоў.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы разгледзелі афіцыйныя дакументы і кантракты, а таксама актыўную лексіку для іх складання і аналізу.

{{Навигация урок BY C1
|prev = Урок C1.53: Дыскусія, аргументацыя і палеміка
|next = Урок C1.55: Аналіз навін і публіцыстычных тэкстаў
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]

Урок C1.54: Афіцыйныя дакументы і кантракты - Revision history