'''Брес''' ( [[Беларуской говор|по-беларуски]]: Брэст, Бе́расьце али Бярэ́сьце; [[росейской говор|по-росейски]]: ''Брест'') — город в [[ Test-WP/chal/Беларусь|Беларуси]], осередь [[Бреска волось| БрескайБреской волоси]] и [[Бреской погос|Бресково погоса]]. Брес с самостарейшых городов Беларуси вопосля [[Полоцк|Полоцка]] ([[862]] год обосновання), [[Витебск|Витебска]] ([[947]] год обосновання) и [[Туров|Турова]] ([[980]] год обосновання). Теперешний Брес — кляшша промыслова, гужева и культурна восередь беларусково края. Земеписанны ковординаты: +52° 6', +23° 41'. ▼{{Template:Test-WP/chal/bel-trans}}
▲'''Брес''' ([[росейской говор|по-росейски]]: ''Брест'') — город в [[Test-WP/chal/Беларусь|Беларуси]], осередь [[Бреска волось|Брескай волоси]] и [[Бреской погос|Бресково погоса]]. Брес с самостарейшых городов Беларуси вопосля [[Полоцк|Полоцка]] ([[862]] год обосновання), [[Витебск|Витебска]] ([[947]] год обосновання) и [[Туров|Турова]] ([[980]] год обосновання). Теперешний Брес — кляшша промыслова, гужева и культурна восередь беларусково края. Земеписанны ковординаты: +52° 6', +23° 41'.
==Звання==
Впервоси поминатса в «[[Повесь досельных годов|Повеси досельных годов]]» как город [[Киевска Русь|Киевской Руси]] по званне ''Бер<u>е</u>сце'' (али ''Б<u>е</u>ресце'').По водной со врубков, званей ''Брес'' город обзавьолса скрозь особливоси [[польской говор|польсково говора]] – польской извод звани-той записывавшысь как ''Brześć'', а переташшыли в россейской говор (19 ст.) как ''Брест'', опосля в беларусской как ''Брэст'', а по сибирскому-то Т там не выговариватса. Зачинаючи с 17 ст.<!-- ?? --> город кликалса ''Брес-Литовск''. В [[1921]] годе город обзавьолса новой званей — ''Брес-над-Бугом'', и така была до [[1939]] года.
==Деянни==
==Гісторыя==
Першыя [[гісторыя|гістарычныя]] згадкі пра горад у «Аповесці мінулых гадоў» датуюцца [[1019]] годам. [[Гарадзішча]] старажытнага Бярэсця знаходзілася на невялічкім мысе, які ўтварыўся на месцы зліцця [[Мухавец (рака)|Мухаўца]] з [[Заходні Буг|Заходнім Бугам]].
У [[1390]] годзе Брэст атрымаў [[магдэбургскае права]]. У [[1596]] годзе ў [[Свята-Мікалаеўская царква (Брэст)|Свята-Мікалаеўскай царкве]] была падпісаная [[Берасцейская унія]], па якой адбылося аб'яднанне [[каталіцтва|каталіцкай]] і [[праваслаўе|праваслаўнай]] царквы на тэрыторыі [[Рэч Паспалітая абодвух народаў|Рэчы Паспалітай]]. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у [[1795]] годзе горад увайшоў у склад [[Расійская Імперыя|Расійскай Імперыі]]. Пасля далучэння беларускіх земляў да Расіі ўездны горад Брэст-Літоўск уваходзіў з [[1799]] году ў склад [[Літоўская губернія|Літоўскай губерніі]], у [[1801]] годзе быў далучаны да [[Гродненская губернія|Гродненскай губерніі]].
Пачынаючы з 30-х гадоў 19-га стагоддзя ў Брэсце будавалі крэпастныя пабудовы. З [[9 снежня|9 (22) снежня]] [[1917]] году па [[3 верасня]] [[1918]] году ў Брэсце праходзілі мірныя перамовы паміж Савецкай Расіяй і [[Германія|Германіяй]], у выніку чаго быў падпісаны [[Брэст-Літоўскі мір]]. У [[1919]] годзе Брэст захапілі [[Польшча|палякі]]. [[22 верасня]] [[1939]] году Брэст-над-Бугам быў перададзены [[Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]] і ўвайшоў у склад [[СССР]] пры падзеле [[Польшча|Польшчы]] па [[Пакт Молатава - Рыбентропа|пакту Молатава - Рыбентропа]]. [[8 траўня]] [[1965]] году [[Брэсцкая крэпасць]] была ўганаравана званнем [[крэпасць-герой]], з уручэннем [[ордэн Леніна|ордэна Леніна]] і медалі «[[Залатая зорка (медаль)|Залатая Зорка]]».
Первы [[Деянни|деянски]] поминання про город в "Повеси досельных годов" данкуютса [[1019]] годом. [[Городишшо]] старожыльново Бересця займовало небольшу стрелку, кака сдеялася на розсоше [[Мухавец (умка)|Мухавца]] и [[Глубнишной Буг|Глубнишново Буга]].
==Эканоміка==
В [[1390]] годе Брес обзавьолса [[магдебурским правом]]. В [[1596]] годе в [[Свято-Николаевска церква (Брес)|Свято-Николаевской церкве]] была подписана [[Берастейска вуния]], с какой повелося соспаренне [[латинсво|латинской]] и [[православие|православной]] церквы на земе [[Реч Посполита обоих народов|Речи Посполитой]]. Опосля третево роздувана Речи Посполитой в [[1795]] годе город вошол в супой [[Росейска Империя|Росейской Империи]]. Опосля подпевки беларуских земльов до России уезной город Брес-Литовск вхоил с [[1799]] году в супой [[Литовска губерния|Литовской губернии]], в [[1801]] годе подпетой до [[Гродненска губерния|Гродненской губернии]].
Брэст — буйны прамысловы цэнтр Беларусі. Сёння ў горадзе дзейнічае звыш 50 прадпрыемстваў прамысловасці. У Брэсце працуюць электрамеханічны і электралямпавы заводы, завод газавага абсталявання «Брэстгазаапарат», прадпрыемства «Цветатрон» па вытворчасці мікраэлектронікі, прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці.
Зачинаючи с 30-х годов 19-во столеття в Бресе строили вострожны притыки. С [[9 сечня|9 (22) сечня]] [[1917]] года по [[3 ревуна]] [[1918]] года в Бресе прохоили мирны переговоры меж Совецкой Росеей и [[Германия|Германией]], в наследке чово был подписанной [[Брес-Литовской мир]]. В [[1919]] годе Брэст заручили [[Польша|поляки]]. [[22 ревуна]] [[1939]] году Брес-над-Бугом бал передаден [[Червона Рать|Червоной Рати]] и вошол в супой [[ЯСВН]] при роздуване [[Польша|Польши]] по [[Пахт Молотова - Рибентропа|пахту Молотова - Робентропа]]. [[8 травня]] [[1965]] году [[Бреской вострог]] был посажон на званню [[вострог-богатырь]], с врученнем [[гримна Ленина|гримны Ленина]] и медали «[[Золота зорька (медаль)|Золота Зорька]]».
==Раёны і мікрараёны==
==Домовшына==
'''Раёны''': Ленінскі, Маскоўскі.
Брест — кляшша промыслова восередь Беларуси. Сьоння в городе деет свыш 50 промушлянков. В Бресе робют лехтромеханишной и лехтрожыровной заводы, завод вотной челбачины "Бресвотчелба", промушлянка «Светатрон», кака выробливат махоньку лехтронику, промушлянки льохкой и харчовой промысловоси.
'''Мікрараёны''': Адамкова, Бярозаўка, Вулька-Падгорская, Вычулкі, Граеўка, Дуброўка, Задворцы Новыя, Задворцы Старыя, Кіеўка, Кавалёва, Кацін Бор, Лысая Гара, Паўднёвы, Плоска, Пугачова, Рэчыца, Трышын, Усход. ▼
==Погосы и погосики==
==Насельніцтва==
'''Погосы''': Ленинской, Московской.
Насельніцтва горада ў [[2004]] годзе складала 298,3 тысячы чалавек.
▲''' МікрараёныПогосики''': Адамкова, БярозаўкаБярозавка, Вулька- ПадгорскаяПадгорска, ВычулкіВычулки, ГраеўкаГраевка, ДуброўкаДубровка, Задворцы НовыяНовы, Задворцы СтарыяСтары, КіеўкаКиевка, КавалёваКавальова, КацінКацын Бор, ЛысаяЛыса Гара, ПаўднёвыПавдньовой, Плоска, Пугачова, РэчыцаРечица, Трышын, Усход.
==Адукацыя==
==Насельсво==
32 агульнаадукацыйныя школы.
Насельсво города в [[2004]] годе супоило 298,3 тышшы людьов.
'''Вышэйшыя навучальныя ўстановы''': [[Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны універсітэт]], [[Брэсцкі дзяржаўны універсітэт імя А.С.Пушкіна]]
==Начотка==
==Транспарт==
32 вобчоначотны училишшы.
Брэст з'яўляецца адным з найважнейшых транспартных вузлоў Беларусі.
У [[1981]] годзе ў Брэсце з'явіліся першыя [[тралейбус|тралейбусы]], на сённяшні дзень колькасць тралейбусных маршрутаў горада дасягнула васьмі.
'''Самовышшы навучальны уставы''': [[Бресской державной техничной ниверситет]], [[Бреской державной ниверситет звани А.С.Пушкина]]
У 12 кіламетрах у паўночна-усходнім напрамку ад Брэста знаходзіцца [[Брэсцкі аэрапорт]] (міжнародны код – BQT), які быў уведзены ў эксплуатацыю ў [[1976]] годзе. У [[1986]] годзе Брэсцкаму аэрапорту нададзены статус міжнароднага, магчымая колькасць пасажыраў складае 400 чалавек за гадзіну.
==Гоньба==
==Культура==
Брес с самоказачных гоньбовых завязков Беларуси.
У Брэсце дзейнічае тэатр драмы і музыкі, [[Брэсцкі лялечны тэатр|лялечны тэатр]], кінатэатр «Беларусь», адбываецца міжнародны тэатральны [[фестываль «Белая вежа»]] і фестываль беларускага нацыянальнага кіно. У рэпертуары Брэсцкага лялечнага тэатра сёння каля 30 дзіцячых і сямейных спектакляў.
В [[1981]] годе в Бресте вывернулися первы тролейбусы, на сьонняшний день кокось тролейбусных попазйов города досягнула восьми.
В 12 тышшоюндах в полношно-восходном хоженни от Бреса розоблочатса [[Бреска льотопристань]] (межнародной код – BQT), кака была введена в охалку в [[1976]] годе. В [[1986]] годе Бреской льотопристани даден статус межнародной, мочна кокось зорчишников супоит 400 людьов за час.
==Спорт==
==Жызневряд==
У горадзе дзейнічаюць 18 дзіцяча-юнацкіх спартыўных школ. У мікрараёне Кіеўка размешчаны стадыён «Лакаматыў». У абласным спартыўным комплексе «Брэсцкі» адбываюцца трэніроўкі і гульні футбольнага клуба [[Дынама Брэст]].
В Бресте есь позыришше жужыга и леполада, лялечно позыришше, жывопозыришше "Беларусь", случатса межнародной позырной надам "Белая вежа", и надам беларуской народной жывопанки. В репертуваре Бресково лялечново позыришша таперича коло 30 дитьовых и семейных выставов.
==Інфармацыя для турыстаў==
==Тамир==
Сімвалам горада з'яўляецца [[Брэсцкая крэпасць|мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой»]], урачыстае адкрыццё якога адбылося [[25 верасня]] [[1971]] году. Пабудова мемарыялу ажыццяўлялася пад кіраўніцтвам народнага архітэктара [[СССР]] У.А.Караля.
В городе есь 18 дитьово-пареньковских тамирских училишшов. В погосике Киевка розкладенной стадивон "Локомотив". В волосном тамирном несяке "Бреской" деютса тренировки и игришшы виложосново сборишша [[Динамо Брес]].
'''Музеі''': Археалагічны музей «Бярэсце», музей «Выратаваныя каштоўнасці», музей прыроды, музей горада Брэста, краязнаўчы музей, музей чыгуначнай тэхнікі, музей авіацыі і касманаўтыкі (у мікрараёне Ўсход).
'''Храмы''': Свята-Сімеонаўскі кафедральны сабор — старэйшы праваслаўны храм горада, Свята-Нікалаеўская царква, Свята-Васкрасенскі собор.
==Нешни вязки==
==Вонкавыя спасылкі==
*[http://maps.google.com/maps?ll=52.083333,23.7&spn=0.1,0.1&t=k БрэстБрес, выгляд зс космасукосмосу]
*[http://grl.brest.by/chron-locallore.html Хроніка падзей горада Брэста]
*[http://radzima.org/pub/miesta.php?miesta_id1=brbrbier Здымкі на Radzima.org]
*[http://txt.knihi.com/hierb/biera.html А. Цітоў «Геральдыка беларускіх местаў» на «Беларускай Палічцы»]
*[http://brestonline.com/be/ BrestOnline.com]
*[http://brestobl.com/gorod/centr/2.html ІнфармацыяВесся на старонцысторонке BrestObl.com]
*[http://www.ournet.md/~byelorussian/03.htm КліматВьодро Брэстав Бресе]
[[Category:Беларусь]]
[[bg:Брест (Беларус)]]
[[ca:Brest-Litovsk]]
[[de:Brest (Weißrussland)]]
[[en:Brest, Belarus]]
[[es:Brest (Bielorrusia)]]
[[et:Brest (Valgevene)]]
[[fi:Brest (Valko-Venäjä)]]
[[fr:Brest (Biélorussie)]]
[[he:ברסט ליטובסק]]
[[hu:Breszt]]
[[id:Brest-Litovsk]]
[[it:Brest (Bielorussia)]]
[[ja:ブレスト (ベラルーシ)]]
[[lt:Brestas (Baltarusija)]]
[[nl:Brest (Wit-Rusland)]]
[[no:Brest, Hviterussland]]
[[pl:Brześć]]
[[pt:Brest (Bielorrússia)]]
[[ru:Брест (Белоруссия)]]
[[sv:Brest, Vitryssland]]
[[uk:Берестя]]
|