Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу

С Сибирьска википедья
Revision as of 06:26, 13 Грозника 2026 by Yaroslav (розговор | влож) (Упражненні (5 заданий))
(розн) ← Older revision | Latest revision (розн) | Newer revision → (розн)
Айдать на коробушку Айдать на сыскальник

Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу

← Предыдущий урок
Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца
Спіс урокаў Следующий урок →
Урок 39 BY: Злучнікі і складаныя сказы

Введение

Предлоги времени помогают нам выражать временные отношения: когда произошло действие, как долго оно длилось, до или после какого события. Без них невозможно говорить о расписании, планах, истории или повседневных делах.

В белорусском языке предлоги времени управляют определёнными падежами, как и предлоги места. Важно запомнить, какой падеж требует каждый предлог в каждой временной конструкции.

К концу урока вы сможете:

  • использовать основные предлоги времени (у, на, праз, перад, пасля, з, да, ад);
  • правильно выбирать падеж после предлогов времени;
  • говорить о времени суток, днях недели, месяцах и годах;
  • выражать временные отношения в речи.

Теория

Предлоги времени и падежи

Прыназоўнікі часу і склоны
Предлог Падеж Вопрос Пример
у (ва) + Вінавальны калі? (день недели) у панядзелак (в понедельник)
у (ва) + Прадложны калі? (время суток) у раніцы (утром)
на + Прадложны калі? (неделя, месяц) на гэтым тыдні (на этой неделе)
праз + Вінавальны праз колькі? праз два дні (через два дня)
перад + Творны перад чым? перад урокам (перед уроком)
пасля + Родны пасля чаго? пасля працы (после работы)
з + Родны з якога часу? з раніцы (с утра)
да + Родны да якога часу? да вечара (до вечера)
ад + Родны ад якога часу? ад раніцы (от утра)

Предлог "у" (в) с днями недели

Для указания дня недели используется предлог у + винительный падеж.

"У" з днямі тыдня
Белорусский Русский перевод
у панядзелак в понедельник
у аўторак во вторник
у сераду в среду
у чацвер в четверг
у пятніцу в пятницу
у суботу в субботу
у нядзелю в воскресенье

Примеры:

  • Мы сустрэнемся у суботу. – Мы встретимся в субботу.
  • У панядзелак я іду на працу. – В понедельник я иду на работу.

Предлог "у" (в) с временами суток

Для указания времени суток используется предлог у + предложный падеж.

"У" з часамі сутак
Белорусский Русский перевод
у раніцы утром
у дзень днём
у вечары вечером
у ночы ночью

Примеры:

  • Я ўстаю у раніцы а сёмай гадзіне. – Я встаю утром в семь часов.
  • Мы глядзелі тэлевізар у вечары. – Мы смотрели телевизор вечером.

Предлог "на" с неделями и месяцами

Для указания недели или месяца используется предлог на + предложный падеж.

"На" з тыднямі і месяцамі
Белорусский Русский перевод
на гэтым тыдні на этой неделе
на наступным тыдні на следующей неделе
на мінулым тыдні на прошлой неделе
на гэтым месяцы в этом месяце

Предлог "праз" (через)

Предлог праз + винительный падеж используется для указания времени, через которое произойдёт действие.

  • Я прыйду праз гадзіну. – Я приду через час.
  • Мы сустрэнемся праз два дні. – Мы встретимся через два дня.
  • Праз тыдзень я паеду ў Мінск. – Через неделю я поеду в Минск.

Предлог "перад" (перед)

Предлог перад + творительный падеж используется для указания времени перед каким-либо событием.

  • Перад урокам я пачытаў кнігу. – Перед уроком я почитал книгу.
  • Яна прыйшла перад абедам. – Она пришла перед обедом.
  • Перад Новым годам мы купілі падарункі. – Перед Новым годом мы купили подарки.

Предлог "пасля" (после)

Предлог пасля + родительный падеж используется для указания времени после какого-либо события.

  • Пасля працы я пайду ў краму. – После работы я пойду в магазин.
  • Пасля абеда мы гулялі ў парку. – После обеда мы гуляли в парке.
  • Пасля заняткаў я вярнуся дадому. – После занятий я вернусь домой.

Предлоги "з" (с) и "да" (до)

Предлоги з (с) и да (до) + родительный падеж используются для указания временного промежутка.

  • Я працую з дзевяці да шасці. – Я работаю с девяти до шести.
  • Мы былі ў Мінску з панядзелка да пятніцы. – Мы были в Минске с понедельника до пятницы.
  • Я вучыўся з раніцы да вечара. – Я учился с утра до вечера.

Предлог "ад" (от)

Предлог ад + родительный падеж используется в значении "с" (временное начало).

  • Ад раніцы да вечара ішоў дождж. – С утра до вечера шёл дождь.
  • Я буду там ад пачатку да канца. – Я буду там от начала до конца.

Примеры предложений

Прыклады сказаў з прыназоўнікамі часу
Белорусский Русский перевод
Я прыйду ў панядзелак. Я приду в понедельник.
Мы гулялі ў вечары. Мы гуляли вечером.
Мы сустрэнемся на гэтым тыдні. Мы встретимся на этой неделе.
Я прыйду праз гадзіну. Я приду через час.
Перад урокам я пачытаў. Перед уроком я почитал.
Пасля працы я пайду дадому. После работы я пойду домой.
Я працую з дзевяці да шасці. Я работаю с девяти до шести.

Диалоги с предлогами времени

Диалог 1

  • – Калі мы сустрэнемся?
  • – Давай у суботу.
  • – А ў колькі?
  • – У дзве гадзіны дня.
  • – Добра. Дзе?
  • – Каля метро, як звычайна.

Диалог 2

  • – Што ты рабіў учора?
  • – Увечары я глядзеў тэлевізар. А пасля вячэры я чытаў кнігу.
  • – А калі ты прыйшоў дадому?
  • – Я прыйшоў дадому ў дзевятай гадзіне.
  • – Гэта позна.

Упражнения (5 заданий)

Задание 1. Вставьте правильный предлог времени

Вставьте подходящий предлог (у, на, праз, перад, пасля, з, да):

  1. Мы сустрэнемся ... суботу.
  2. Я ўстаю ... раніцы а сёмай.
  3. Сустрэча адбудзецца ... гэтым тыдні.
  4. Я прыйду ... гадзіну.
  5. Яна прыйшла ... урокам.
  6. ... працы я пайду ў краму.
  7. Я працую ... дзевяці ... шасці.

Задание 2. Переведите на белорусский язык

Переведите предложения на белорусский язык:

  1. Мы встретимся в воскресенье.
  2. Я встаю утром в семь часов.
  3. Встреча состоится на этой неделе.
  4. Я приду через час.
  5. Она пришла перед уроком.
  6. После работы я пойду в магазин.
  7. Я работаю с девяти до шести.

Задание 3. Ответьте на вопросы о времени

Напишите полные ответы на вопросы:

  1. Калі мы сустрэнемся?
  2. У колькі ты ўстаеш?
  3. Калі адбудзецца сустрэча?
  4. Праз колькі часу ты прыйдзеш?
  5. Што ты робіш пасля працы?

Задание 4. Составьте предложения из слов

Составьте правильные предложения на белорусском языке:

  1. суботу / сустрэнемся / мы / у.
  2. раніцы / ўстаю / сёмай / я / а / у.
  3. тыдні / сустрэча / гэтым / на / адбудзецца.
  4. гадзіну / прыйду / я / праз.
  5. урокам / прыйшла / яна / перад.
  6. працы / пайду / я / пасля / краму / у.
  7. дзевяці / шасці / да / я / з / працую.

Задание 5. Напишите рассказ о своём расписании

Напишите 7–10 предложений о своём ежедневном расписании, планах на неделю или на выходные. Используйте предлоги времени: у, на, праз, перад, пасля, з, да.

Адказы (Ответы)

Ответы к заданию 1

  1. Мы сустрэнемся ў суботу.
  2. Я ўстаю ў раніцы а сёмай.
  3. Сустрэча адбудзецца на гэтым тыдні.
  4. Я прыйду праз гадзіну.
  5. Яна прыйшла перад урокам.
  6. Пасля працы я пайду ў краму.
  7. Я працую з дзевяці да шасці.

Ответы к заданию 2

  1. Мы сустрэнемся ў нядзелю.
  2. Я ўстаю ў раніцы ў сем гадзін.
  3. Сустрэча адбудзецца на гэтым тыдні.
  4. Я прыйду праз гадзіну.
  5. Яна прыйшла перад урокам.
  6. Пасля працы я пайду ў краму.
  7. Я працую з дзевяці да шасці.

Ответы к заданию 3 (примерные)

  1. Мы сустрэнемся ў суботу а дзвюх гадзінах.
  2. Я ўстаю ў раніцы а сёмай.
  3. Сустрэча адбудзецца на наступным тыдні.
  4. Я прыйду праз паўгадзіны.
  5. Пасля працы я іду дадому і адпачываю.

Ответы к заданию 4

  1. Мы сустрэнемся ў суботу.
  2. Я ўстаю ў раніцы а сёмай.
  3. Сустрэча адбудзецца на гэтым тыдні.
  4. Я прыйду праз гадзіну.
  5. Яна прыйшла перад урокам.
  6. Пасля працы я пайду ў краму.
  7. Я працую з дзевяці да шасці.

Ответы к заданию 5 (примерный текст)

Мой дзень пачынаецца рана. Я ўстаю ў раніцы ў шэсць гадзін. Раніцай я раблю зарадку і снедаю. У сем гадзін я іду на працу. Я працую з восем гадзін да пяці. У дзвюх гадзінах я абедаю. Пасля працы я вяртаюся дадому. Увечары я адпачываю і гляджу тэлевізар. Перад сном я чытаю кнігу. У суботу я сустракаюся з сябрамі. У нядзелю я адпачываю дома.

Выводы

На этом уроке мы изучили предлоги времени в белорусском языке. Вы узнали:

  • как использовать предлог у с днями недели (винительный падеж) и временами суток (предложный падеж);
  • как использовать предлог на с неделями и месяцами;
  • как использовать предлоги праз (через), перад (перед), пасля (после);
  • как использовать предлоги з (с) и да (до) для указания временного промежутка;
  • как использовать предлог ад (от).

Особенно важно запомнить:

  • у + Вінавальны (дні тыдня): у панядзелак;
  • у + Прадложны (час сутак): у раніцы;
  • на + Прадложны (тыдзень, месяц): на гэтым тыдні;
  • праз + Вінавальны: праз гадзіну;
  • перад + Творны: перад урокам;
  • пасля + Родны: пасля працы;
  • з / да + Родны: з дзевяці да шасці.

В следующем уроке мы перейдём к изучению союзов и сложных предложений.


← Предыдущий урок
Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца
Спіс урокаў Следующий урок →
Урок 39 BY: Злучнікі і складаныя сказы