Урок C1.54: Афіцыйныя дакументы і кантракты
Урок C1.54: Афіцыйныя дакументы і кантракты
| ← Урок C1.53: Дыскусія, аргументацыя і палеміка | Спіс урокаў | Урок C1.55: Аналіз навін і публіцыстычных тэкстаў → |
Уводзіны
Афіцыйныя дакументы і кантракты з'яўляюцца асновай юрыдычных і эканамічных адносін. Яны рэгулююць правы і абавязкі бакоў, фіксуюць умовы супрацоўніцтва і забяспечваюць прававую бяспеку. На ўзроўні C1 важна не толькі разумець змест такіх дакументаў, але і ўмець іх складаць, аналізаваць і рэдагаваць на беларускай мове. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя віды афіцыйных дакументаў і кантрактаў, іх структуру, юрыдычную лексіку, правілы афармлення, а таксама тыповыя памылкі.
Тэорыя
Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс)
| Беларуская | Рускі пераклад | Кантэкст |
|---|---|---|
| афіцыйны дакумент | официальный документ | Афіцыйны дакумент пацвярджае правы і абавязкі. |
| кантракт (дагавор) | контракт (договор) | Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі. |
| здзелка | сделка | Здзелка афармляецца дагаворам. |
| пагадненне | соглашение | Пагадненне дасягаецца па выніках перамоваў. |
| пратакол | протокол | Пратакол фіксуе ход сустрэчы. |
| дадатак | приложение | Дадатак да кантракта змяшчае спецыфічныя ўмовы. |
| рэквізіты | реквизиты | Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы дакумента. |
| подпіс | подпись | Подпіс замацоўвае дагавор. |
| пячатка | печать | Пячатка засведчвае дакумент. |
| тэрмін дзеяння | срок действия | Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год. |
| штрафныя санкцыі | штрафные санкции | Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні. |
| фарс-мажор | форс-мажор | Фарс-мажор вызваляе ад адказнасці. |
| канфідэнцыяльнасць | конфиденциальность | Умовы канфідэнцыяльнасці абараняюць інфармацыю. |
| юрыдычная сіла | юридическая сила | Дакумент мае юрыдычную сілу. |
| натарыяльнае засведчанне | нотариальное заверение | Натарыяльнае засведчанне пацвярджае сапраўднасць. |
Віды афіцыйных дакументаў
| Тып | Прызначэнне |
|---|---|
| Заява | Зварот да дзяржаўных органаў |
| Дагавор | Рэгуляванне адносін бакоў |
| Кантракт | Працоўныя адносіны |
| Даверанасць | Перадача паўнамоцтваў |
| Акт | Фіксацыя фактаў |
Структура кантракта
| Частка | Змест |
|---|---|
| Прэамбула | Бакі, мэта |
| Прадмет кантракта | Апісанне адносін |
| Правы і абавязкі | Дзеянні бакоў |
| Тэрміны | Працягласць |
| Адказнасць | Санкцыі |
| Рэквізіты | Адрасы, банкаўскія дадзеныя |
Юрыдычная лексіка
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| парушэнне дагавора | нарушение договора |
| абавязкі бакоў | обязательства сторон |
| правы бакоў | права сторон |
| кампенсацыя | компенсация |
| прэтэнзія | претензия |
Прыклад тэксту для аналізу
Афіцыйныя дакументы і кантракты (Официальные документы и контракты):
Афіцыйныя дакументы з'яўляюцца асновай прававых адносін. Кантракт рэгулюе ўзаемадзеянне бакоў. Ён уключае правы, абавязкі, тэрміны і адказнасць. Парушэнне дагавора цягне штрафныя санкцыі. Правільнае афармленне дакументаў пазбягае спрэчак.
Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| складаць кантракт па ўзоры | составлять контракт по образцу |
| падпісваць дагавор з партнёрам | подписывать договор с партнёром |
| выконваць умовы кантракта | выполнять условия контракта |
| прад'яўляць прэтэнзіі | предъявлять претензии |
| засведчваць дакумент у натарыуса | заверять документ у нотариуса |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Падбярыце сінонімы
Падбярыце беларускія адпаведнікі: 1. официальный документ 2. контракт 3. реквизиты 4. штрафные санкции 5. форс-мажор
Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі
Складзіце сказы з наступнымі словамі: 1. кантракт, бакі, адносіны 2. правы, абавязкі, дагавор 3. тэрмін дзеяння, 1 год 4. штрафныя санкцыі, парушэнне 5. рэквізіты, падпіс, пячатка
Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову
1. Контракт регулирует отношения между сторонами. 2. Договор включает права и обязанности. 3. Срок действия контракта составляет 1 год. 4. Штрафные санкции применяются при нарушении. 5. Реквизиты сторон указываются в конце документа.
Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы
1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж ... (сторонами). 2. Дагавор уключае правы і ... (обязанности). 3. Тэрмін дзеяння кантракта складае ... (1) год. 4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры ... (нарушении). 5. Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы ... (документа). 6. Фарс-мажор вызваляе ад ... (ответственности). 7. Натарыяльнае засведчанне ... (подтверждает) сапраўднасць. 8. Пратакол фіксуе ход ... (встречи).
Заданне 5. Напішыце ўзор кантракта
Напішыце ўзор простага кантракта (7–10 пунктаў) на беларускай мове па наступнай структуры:
- Прэамбула
- Прадмет
- Правы і абавязкі
- Тэрміны
- Адказнасць
- Рэквізіты
Адказы
Адказы да задання 1
1. афіцыйны дакумент 2. кантракт (дагавор) 3. рэквізіты 4. штрафныя санкцыі 5. фарс-мажор
Адказы да задання 2
1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі. 2. Дагавор вызначае правы і абавязкі бакоў. 3. Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год. 4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні ўмоў. 5. Рэквізіты, подпіс і пячатка завяршаюць дакумент.
Адказы да задання 3
1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі. 2. Дагавор уключае правы і абавязкі. 3. Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год. 4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні. 5. Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы дакумента.
Адказы да задання 4
1. Кантракт рэгулюе адносіны паміж бакамі. 2. Дагавор уключае правы і абавязкі. 3. Тэрмін дзеяння кантракта складае 1 год. 4. Штрафныя санкцыі прымяняюцца пры парушэнні. 5. Рэквізіты бакоў паказваюцца ў канцы дакумента. 6. Фарс-мажор вызваляе ад адказнасці. 7. Натарыяльнае засведчанне пацвярджае сапраўднасць. 8. Пратакол фіксуе ход сустрэчы.
Адказы да задання 5 (прыкладны ўзор)
КАНТРАКТ № 1
- Прэамбула: ТАА «Будаўнік» у асобе дырэктара Іванова І.І. і ТАА «Праект» у асобе дырэктара Пятрова П.П. заключылі сапраўдны кантракт.
- Прадмет кантракта: Распрацоўка праектнай дакументацыі.
- Правы і абавязкі: Падрадчык абавязаны выканаць працу ў тэрмін. Заказчык абавязаны аплаціць працу.
- Тэрміны: Тэрмін выканання — 3 месяцы.
- Адказнасць: За пратэрміноўку — штраф 10% ад сумы.
- Рэквізіты: Адрасы, банкаўскія рахункі бакоў.
Вывады
На гэтым уроку мы разгледзелі афіцыйныя дакументы і кантракты, а таксама актыўную лексіку для іх складання і аналізу.
| ← Урок C1.53: Дыскусія, аргументацыя і палеміка | Спіс урокаў | Урок C1.55: Аналіз навін і публіцыстычных тэкстаў → |