Урок 37 BY: Прыназоўнікі месца

← Предыдущий урок Урок 36 BY: Мадальныя дзеясловы	Спіс урокаў	Следующий урок → Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу

Введение

Предлоги места помогают нам описывать положение предметов и людей в пространстве. Без них невозможно сказать, где находится что-либо: "на столе", "под столом", "перед домом", "за углом". На этом уроке мы изучим основные предлоги места в белорусском языке и научимся правильно их использовать.

В белорусском языке предлоги места, как и в русском, управляют определёнными падежами. Важно запомнить, какой падеж требует каждый предлог.

К концу урока вы сможете:

использовать основные предлоги места (у, на, пад, над, перад, за, каля, паміж, каля, ля);
правильно выбирать падеж после предлогов;
описывать расположение предметов и людей;
задавать вопросы о местонахождении;
понимать и давать указания о местоположении.

Теория

Предлоги места и падежи

Прыназоўнікі месца і склоны
Предлог	Падеж	Вопрос	Пример
у (ва) +	Прадложны	дзе?	у доме (в доме)
на +	Прадложны	дзе?	на стале (на столе)
пад +	Творны	пад чым?	пад сталом (под столом)
над +	Творны	над чым?	над сталом (над столом)
перад +	Творны	перад чым?	перад домам (перед домом)
за +	Творны	за чым?	за домам (за домом)
каля +	Родны	каля чаго?	каля дома (около дома)
ля +	Родны	ля чаго?	ля акна (у окна)
паміж +	Творны	паміж чым?	паміж дамамі (между домами)
насупраць +	Родны	насупраць чаго?	насупраць школы (напротив школы)

Предлоги "у" и "на"

Предлоги у (в) и на (на) используются для указания местонахождения внутри или на поверхности чего-либо.

Прыназоўнікі "у" і "на"
Предлог	Использование	Пример	Русский перевод
у (ва)	внутри помещения, города, страны	у пакоі, у Мінску, у Беларусі	в комнате, в Минске, в Беларуси
на	на поверхности, на открытом пространстве	на стале, на вуліцы, на заводзе	на столе, на улице, на заводе

Примеры:

Кніга ляжыць на стале. – Книга лежит на столе.
Я жыву ў Мінску. – Я живу в Минске.
Яна працуе на заводзе. – Она работает на заводе.
Мы гуляем на вуліцы. – Мы гуляем на улице.

Предлоги места с творным падежом

Предлоги пад, над, перад, за требуют творительного падежа.

Прыназоўнікі з творным склонам
Предлог	Вопрос	Пример	Русский перевод
пад	пад чым?	пад сталом	под столом
над	над чым?	над сталом	над столом
перад	перад чым?	перад домам	перед домом
за	за чым?	за домам	за домом

Примеры:

Кот спіць пад сталом. – Кот спит под столом.
Лямпа вісіць над сталом. – Лампа висит над столом.
Машына стаіць перад домам. – Машина стоит перед домом.
Сад знаходзіцца за домам. – Сад находится за домом.

Предлоги места с родным падежом

Предлоги каля, ля, насупраць требуют родительного падежа.

Прыназоўнікі з родным склонам
Предлог	Вопрос	Пример	Русский перевод
каля	каля чаго?	каля дома	около дома
ля	ля чаго?	ля акна	у окна
насупраць	насупраць чаго?	насупраць школы	напротив школы

Примеры:

Мы сустрэліся каля метро. – Мы встретились около метро.
Яна стаіць ля акна. – Она стоит у окна.
Музей знаходзіцца насупраць парка. – Музей находится напротив парка.

Предлог "паміж" (между)

Предлог паміж (между) также требует творительного падежа.

Дом знаходзіцца паміж школай і крамай. – Дом находится между школой и магазином.
Яна сядзіць паміж бацькамі. – Она сидит между родителями.

Вопросы о местонахождении

Пытанні пра месцазнаходжанне
Вопрос	Русский перевод	Пример ответа
Дзе?	Где?	Кніга на стале.
Куды?	Куда?	Я іду ў школу.
Адкуль?	Откуда?	Я іду са школы.

Описание комнаты с предлогами места

Мой пакой (Моя комната):

Мой пакой невялікі, але ўтульны. Ля акна стаіць стол. На стале стаіць камп'ютар і лямпа. Каля сцяны стаіць вялікая шафа. Перад шафай стаіць канапа. Над канапай вісіць карціна. Пад сталом ляжыць мяккі кілімок. За дзвярыма знаходзіцца калідор. Я люблю свой пакой.

Диалоги с предлогами места

Диалог 1

– Дзе знаходзіцца твая школа?
– Мая школа знаходзіцца каля парка.
– А дзе ты жывеш?
– Я жыву ў новым доме насупраць школы.
– Гэта вельмі зручна!

Диалог 2

– Дзе мая кніга?
– Яна ляжыць на стале.
– Не, яе там няма.
– Тады паглядзі пад сталом.
– Так, яна пад сталом. Дзякуй!

Упражнения (5 заданий)

Задание 1. Вставьте правильный предлог

Вставьте подходящий предлог (у, на, пад, над, перад, за, каля, ля, паміж, насупраць):

Кніга ляжыць ... стале.
Я жыву ... Мінску.
Сабака спіць ... сталом.
Лямпа вісіць ... сталом.
Машына стаіць ... домам.
Сад знаходзіцца ... домам.
Мы сустрэліся ... метро.
Яна стаіць ... акна.
Музей знаходзіцца ... парка.
Дом знаходзіцца ... школай і крамай.

Задание 2. Переведите на белорусский язык

Переведите предложения на белорусский язык:

Книга лежит на столе.
Я живу в Минске.
Кот спит под столом.
Лампа висит над столом.
Машина стоит перед домом.
Сад находится за домом.
Мы встретились около метро.
Она стоит у окна.
Музей находится напротив парка.
Дом находится между школой и магазином.

Задание 3. Ответьте на вопросы о местонахождении

Напишите полные ответы на вопросы:

Дзе знаходзіцца твая школа?
Дзе стаіць твая лямпа?
Што знаходзіцца перад тваім домам?
Што знаходзіцца за тваім домам?
Што знаходзіцца каля твайго дома?

Задание 4. Составьте предложения из слов

Составьте правильные предложения на белорусском языке:

стале / кніга / на / ляжыць.
Мінску / у / жыву / я.
сталом / сабака / пад / спіць.
сталом / лямпа / над / вісіць.
домам / машына / перад / стаіць.
метро / сустрэліся / каля / мы.
акна / яна / стаіць / ля.
парка / музей / насупраць / знаходзіцца.
школай / і / крамай / паміж / дом / знаходзіцца.

Задание 5. Опишите свою комнату или дом

Напишите 5–7 предложений о своей комнате, квартире или доме. Опишите, где что находится. Используйте предлоги места: у, на, пад, над, перад, за, каля, ля, паміж, насупраць.

Адказы (Ответы)

Ответы к заданию 1

Кніга ляжыць на стале.
Я жыву ў Мінску.
Сабака спіць пад сталом.
Лямпа вісіць над сталом.
Машына стаіць перад домам.
Сад знаходзіцца за домам.
Мы сустрэліся каля метро.
Яна стаіць ля акна.
Музей знаходзіцца насупраць парка.
Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.

Ответы к заданию 2

Кніга ляжыць на стале.
Я жыву ў Мінску.
Кот спіць пад сталом.
Лямпа вісіць над сталом.
Машына стаіць перад домам.
Сад знаходзіцца за домам.
Мы сустрэліся каля метро.
Яна стаіць ля акна.
Музей знаходзіцца насупраць парка.
Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.

Ответы к заданию 3 (примерные)

Мая школа знаходзіцца каля парка.
Мая лямпа стаіць на стале.
Перад маім домам знаходзіцца сквер.
За маім домам знаходзіцца сад.
Каля майго дома знаходзіцца крама.

Ответы к заданию 4

Кніга ляжыць на стале.
Я жыву ў Мінску.
Сабака спіць пад сталом.
Лямпа вісіць над сталом.
Машына стаіць перад домам.
Мы сустрэліся каля метро.
Яна стаіць ля акна.
Музей знаходзіцца насупраць парка.
Дом знаходзіцца паміж школай і крамай.

Ответы к заданию 5 (примерный текст)

Мая кватэра знаходзіцца на трэцім паверсе. У кватэры тры пакоі. Мой пакой светлы і ўтульны. Ля акна стаіць стол. На стале стаіць лямпа і ляжыць кніга. Каля сцяны стаіць вялікая шафа. Перад шафай стаіць канапа. Над канапай вісіць прыгожая карціна. Пад канапай ляжыць мяккі кілімок. За дзвярыма знаходзіцца калідор. Я вельмі люблю свой пакой.

Выводы

На этом уроке мы изучили предлоги места в белорусском языке. Вы узнали:

какие предлоги используются с творительным падежом (пад, над, перад, за, паміж);
какие предлоги используются с родительным падежом (каля, ля, насупраць);
разницу между предлогами у и на;
как описывать расположение предметов и людей;
как задавать вопросы о местонахождении.

Особенно важно запомнить:

у + Прадложны падзеж (у доме, у Мінску);
на + Прадложны падзеж (на стале, на вуліцы);
пад, над, перад, за, паміж + Творны падзеж;
каля, ля, насупраць + Родны падзеж.

В следующем уроке мы перейдём к изучению предлогов времени, которые помогут вам говорить о временных отношениях.

← Предыдущий урок Урок 36 BY: Мадальныя дзеясловы	Спіс урокаў	Следующий урок → Урок 38 BY: Прыназоўнікі часу