Сибирьска википедья

Урок B1.13: Беларуская мова і культура

Revision as of 09:12, 5 Грозника 2026 by Yaroslav (розговор | влож) (Нова сторонка: == Урок B1.13: Беларуская мова і культура == {{Навигация урок BY B1 |prev = Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт |next = Урок B1.14: Прафесія і кар'ерныя магчымасці }} == Уводзіны == Беларуская мова і культура — гэта душа беларускага народа. Яны перадаюць гісторыю, традыцыі, к...)
(розн) ← Older revision | Latest revision (розн) | Newer revision → (розн)

Урок B1.13: Беларуская мова і культура

Навігацыя па ўроках (узровень В1–В2)
← Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт Спіс урокаў Урок B1.14: Прафесія і кар'ерныя магчымасці →


Уводзіны

Беларуская мова і культура — гэта душа беларускага народа. Яны перадаюць гісторыю, традыцыі, каштоўнасці і светапогляд беларусаў. На гэтым уроку мы разгледзім гісторыю беларускай мовы, яе сучасны стан, беларускую культуру, літаратуру, мастацтва і музыку.

Беларуская мова належыць да ўсходнеславянскай групы моў. Яна мае багатую гісторыю і з'яўляецца дзяржаўнай мовай Рэспублікі Беларусь разам з рускай. Беларуская культура адметная сваёй самабытнасцю, гасціннасцю і глыбокімі традыцыямі.

Да канца ўрока вы зможаце:

  • расказваць пра гісторыю беларускай мовы;
  • апісваць сучасны стан мовы;
  • называць беларускія культурныя каштоўнасці;
  • гаварыць пра беларускую літаратуру, мастацтва і музыку;
  • разумець значэнне мовы і культуры для нацыянальнай ідэнтычнасці.

Тэорыя

Гісторыя беларускай мовы

Гісторыя беларускай мовы
Перыяд Падзеі
Старажытнарускі перыяд (X–XIII стст.) Фарміраванне ўсходнеславянскіх дыялектаў
Старабеларускі перыяд (XIV–XVI стст.) Росквіт мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім, дзяржаўная мова, творчасць Скарыны
Новы перыяд (XIX–пач. XX ст.) Фарміраванне сучаснай літаратурнай мовы, творчасць Купалы, Коласа
Савецкі перыяд (1919–1991) Русіфікацыя, паступовае скарачэнне сфер выкарыстання
Сучасны перыяд (з 1991 г.) Адраджэнне мовы, дзяржаўны статус, развіццё адукацыі на мове

Беларуская мова сёння

Беларуская мова сёння
Характарыстыка Апісанне
Статус Дзяржаўная мова Рэспублікі Беларусь
Колькасць носьбітаў Каля 5 мільёнаў чалавек
Сферы выкарыстання Адукацыя, літаратура, СМІ, інтэрнэт
Праблемы Недастатковае выкарыстанне ў паўсядзённым жыцці

Беларуская літаратура

Беларуская літаратура
Перыяд Прадстаўнікі Творы
XVI стагоддзе Францыск Скарына Біблія, прадмовы
XIX стагоддзе Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч «Пінская шляхта», «Вечарніцы»
XX стагоддзе Янка Купала, Якуб Колас «Мужыцкая доля», «Новая зямля»
XX стагоддзе (пазней) Максім Багдановіч, Уладзімір Караткевіч «Збор твораў», «Каласы пад сярпом тваім»
      1. Беларускае мастацтва ===
Беларускае мастацтва
Від мастацтва Прадстаўнікі
Жывапіс Марк Шагал, Міхаіл Савіцкі
Скульптура Заір Азгур, Аляксей Глебаў
Архітэктура Старажытныя замкі, касцёлы, сучасныя будынкі
      1. Беларуская музыка ===
Беларуская музыка
Жанр Прадстаўнікі
Класічная Уладзімір Мулявін, Алег Яноўскі
Народная Ансамбль «Песняры», «Сябры»
Сучасная SPALAX, N.R.M., Лявон Вольскі
      1. Беларускія традыцыі ===
Беларускія традыцыі
Традыцыя Апісанне
Каляды Святкаванне Рождества, калядныя песні
Купалле Ноч з 6 на 7 ліпеня, вогнішчы, вянкі
Дажынкі Свята ўраджаю ў канцы лета

Прыклад расказу

Беларуская мова і культура (Белорусский язык и культура):

Беларуская мова мае багатую гісторыю. Яна пачынаецца са старажытнарускага перыяду, а ў XIV–XVI стагоддзях стала дзяржаўнай мовай Вялікага Княства Літоўскага. Францыск Скарына пераклаў Біблію на старабеларускую мову. У XIX–XX стагоддзях сфарміравалася сучасная літаратурная мова дзякуючы творчасці Янкі Купалы, Якуба Коласа і Максіма Багдановіча. Сёння беларуская мова з'яўляецца дзяржаўнай, але яе выкарыстанне скарачаецца. Беларуская культура багатая і разнастайная: літаратура, жывапіс, музыка, народныя традыцыі. Беларусы берагуць сваю культурную спадчыну. Я лічу, што мова і культура — гэта аснова нацыянальнай ідэнтычнасці.

Пытанні пра беларускую мову і культуру

Пытанні пра беларускую мову і культуру
Беларуская Рускі пераклад
Які статус мае беларуская мова? Какой статус имеет белорусский язык?
Якія беларускія пісьменнікі вам вядомыя? Какие белорусские писатели вам известны?
Што вы ведаеце пра беларускую музыку? Что вы знаете о белорусской музыке?
Якія народныя традыцыі ёсць у Беларусі? Какие народные традиции есть в Беларуси?

Практыкаванні (5 заданняў)

Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

  1. Беларуская мова мае багатую ... (историю).
  2. У XIV–XVI стагоддзях яна стала ... (государственной) мовай Вялікага Княства Літоўскага.
  3. Францыск Скарына пераклаў ... (Библию) на старабеларускую мову.
  4. Сёння беларуская мова з'яўляецца ... (государственной) у Рэспубліцы Беларусь.
  5. Беларусы берагуць сваю ... (культурную) спадчыну.

Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

  1. Белорусский язык имеет богатую историю.
  2. В XIV–XVI веках он стал государственным языком Великого Княжества Литовского.
  3. Франциск Скорина перевёл Библию на старобелорусский язык.
  4. Сегодня белорусский язык является государственным в Республике Беларусь.
  5. Белорусы берегут своё культурное наследие.

Заданне 3. Адкажыце на пытанні

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

  1. Які статус мае беларуская мова?
  2. Якія беларускія пісьменнікі вам вядомыя?
  3. Што вы ведаеце пра беларускую музыку?
  4. Якія народныя традыцыі ёсць у Беларусі?
  5. Чаму важна захоўваць мову і культуру?

Заданне 4. Састаўце сказы з слоў

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

  1. мова / гісторыю / мае / багатую / беларуская.
  2. Вялікага / дзяржаўнай / мовай / Княства / стала / Літоўскага.
  3. Біблію / Скарына / старабеларускую / Францыск / пераклаў / мову / на.
  4. з'яўляецца / Рэспубліцы / мова / Беларусь / дзяржаўнай / у / беларуская.
  5. берагуць / спадчыну / беларусы / культурную / сваю.

Заданне 5. Напішыце расказ пра беларускую мову і культуру

Напішыце 7–10 сказаў пра беларускую мову і культуру. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: гісторыя мовы, літаратура, мастацтва, музыка, традыцыі, сучасны стан.

Адказы

Адказы да задання 1

  1. Беларуская мова мае багатую гісторыю.
  2. У XIV–XVI стагоддзях яна стала дзяржаўнай мовай Вялікага Княства Літоўскага.
  3. Францыск Скарына пераклаў Біблію на старабеларускую мову.
  4. Сёння беларуская мова з'яўляецца дзяржаўнай у Рэспубліцы Беларусь.
  5. Беларусы берагуць сваю культурную спадчыну.

Адказы да задання 2

  1. Беларуская мова мае багатую гісторыю.
  2. У XIV–XVI стагоддзях яна стала дзяржаўнай мовай Вялікага Княства Літоўскага.
  3. Францыск Скарына пераклаў Біблію на старабеларускую мову.
  4. Сёння беларуская мова з'яўляецца дзяржаўнай у Рэспубліцы Беларусь.
  5. Беларусы берагуць сваю культурную спадчыну.

Адказы да задання 3 (прыкладныя)

  1. Беларуская мова мае статус дзяржаўнай мовы Рэспублікі Беларусь разам з рускай.
  2. Мне вядомы Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч, Францыск Скарына, Уладзімір Караткевіч.
  3. Беларуская музыка прадстаўлена класічнымі, народнымі і сучаснымі выканаўцамі: «Песняры», SPALAX, N.R.M.
  4. У Беларусі ёсць такія традыцыі, як Каляды, Купалле, Дажынкі.
  5. Мова і культура — гэта асоба народа. Без іх губляецца нацыянальная ідэнтычнасць.

Адказы да задання 4

  1. Беларуская мова мае багатую гісторыю.
  2. Мовай Вялікага Княства Літоўскага стала беларуская.
  3. Францыск Скарына пераклаў Біблію на старабеларускую мову.
  4. Беларуская мова з'яўляецца дзяржаўнай у Рэспубліцы Беларусь.
  5. Беларусы берагуць сваю культурную спадчыну.

Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)

Беларуская мова мае багатую і складаную гісторыю. Яна пачала фарміравацца ў старажытнарускі перыяд. У XIV–XVI стагоддзях яна стала дзяржаўнай мовай Вялікага Княства Літоўскага. Францыск Скарына з'яўляецца пачынальнікам беларускага кнігадрукавання. У XIX–XX стагоддзях сфарміравалася сучасная літаратурная мова. Беларуская культура ўключае літаратуру, жывапіс, музыку. Вядомыя беларускія пісьменнікі: Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч. Беларусы захоўваюць народныя традыцыі: Каляды, Купалле, Дажынкі. Сёння беларуская мова мае статус дзяржаўнай, але яе выкарыстанне абмежавана. Захаванне мовы і культуры — гэта важная задача для беларусаў.

Вывады

На гэтым уроку мы вывучылі беларускую мову і культуру. Вы даведаліся:

  • гісторыю беларускай мовы;
  • сучасны стан мовы;
  • беларускую літаратуру, мастацтва і музыку;
  • народныя традыцыі;
  • значэнне мовы і культуры для нацыянальнай ідэнтычнасці.

Асабліва важна запомніць:

  • беларуская мова – белорусский язык;
  • літаратура – литература;
  • культура – культура;
  • традыцыі – традиции;
  • спадчына – наследие;
  • ідэнтычнасць – идентичность.

У наступным уроку мы разгледзім тэму прафесіі і кар'ерных магчымасцей.


Навігацыя па ўроках (узровень В1–В2)
← Урок B1.12: Наш універсітэт / факультэт Спіс урокаў Урок B1.14: Прафесія і кар'ерныя магчымасці →
Retrieved from "https://sibwiki.org/index.php?title=Урок_B1.13:_Беларуская_мова_і_культура&oldid=93795"