Урок B1.16: Афіцыйныя дакументы (заявы, дагаворы)
Урок B1.16: Афіцыйныя дакументы (заявы, дагаворы)
| ← Урок B1.15: Навучанне: універсітэт, факультэт, кафедра | Спіс урокаў | Урок B1.17: Навукова-тэхнічны прагрэс → |
Уводзіны
У паўсядзённым жыцці мы часта сутыкаемся з неабходнасцю афармляць афіцыйныя дакументы: заявы, дагаворы, запыты, даверанасці і іншыя. Уменне пісаць і разумець такія дакументы на беларускай мове з'яўляецца важным навыкам для жыцця ў Беларусі.
На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў, іх структуру і асаблівасці афармлення. Мы навучымся пісаць заявы, дагаворы і іншыя дакументы, а таксама разумець афіцыйную лексіку.
Да канца ўрока вы зможаце:
- адрозніваць асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў;
- пісаць заяву на беларускай мове;
- разумець структуру дагавора;
- выкарыстоўваць афіцыйна-справавую лексіку;
- аналізаваць афіцыйныя дакументы.
Тэорыя
Асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў
| Тып дакумента | Прызначэнне |
|---|---|
| Заява | Зварот грамадзяніна да дзяржаўнай установы |
| Дагавор | Пагадненне паміж бакамі |
| Запыт | Зварот за інфармацыяй |
| Даверанасць | Перадача паўнамоцтваў другой асобе |
| Рэзюмэ | Караткая інфармацыя пра сябе для працадаўцы |
Структура заявы
|+ Структура заявы ! Частка !! Змест |- | «Шапка» || Каму і ад каго (у правым верхнім куце) |- | Назва || «Заява» (у цэнтры) |- | Тэкст || Змест звароту (што просім, чаму) |- | Дата || Лічбы і месяц |- | Подпіс || Расшыфроўка подпісу |}
Прыклад заявы
Узор заявы (Образец заявления):
|+ Заява | Дырэктару школы № 123 | Іванова І.І. | ад вучня 11 «А» класа | Пятрова П.П.
| Заява
| Просу дазволіць мне прапусціць заняткі 15 мая па сямейных абставінах.
| 14 мая 2024 г. | Подпіс: Пятроў П.П.
Структура дагавора
|+ Структура дагавора ! Частка !! Змест |- | Прэамбула || Бакі дагавора (хто падпісвае) |- | Прадмет дагавора || Што з'яўляецца аб'ектам пагаднення |- | Правы і абавязкі || Што павінны рабіць бакі |- | Тэрміны || Працягласць дзеяння дагавора |- | Адказнасць бакоў || Што будзе за парушэнне |- | Рэквізіты || Паштовыя адрасы, банкаўскія рэквізіты |}
Афіцыйна-справавая лексіка
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| просьба | просьба |
| дазвол | разрешение |
| пагадненне | соглашение |
| умова | условие |
| выканаўца | исполнитель |
| дакумент | документ |
| заканадаўства | законодательство |
Як пісаць заяву
|+ Як пісаць заяву ! Правіла !! Апісанне |- | 1 || Пісаць акуратна, без памылак |- | 2 || Выкарыстоўваць афіцыйны стыль |- | 3 || Дакладна фармуляваць просьбу |- | 4 || Пазначаць дату |- | 5 || Ставіць подпіс |}
Прыклад расказу
Афіцыйныя дакументы (Официальные документы):
Афіцыйныя дакументы з'яўляюцца важнай часткай жыцця кожнага чалавека. Яны патрэбны для ўладкавання на працу, паступлення ў навучальныя ўстановы, заключэння дагавораў. Самыя распаўсюджаныя дакументы — заява і дагавор. Заява пішацца ў дзяржаўныя ўстановы. Яна мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс. Дагавор складаецца паміж двума бакамі. Ён уключае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць. Важна ведаць правілы афармлення дакументаў, каб пазбегнуць памылак. Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.
Пытанні пра афіцыйныя дакументы
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| Якія дакументы называюцца афіцыйнымі? | Какие документы называются официальными? |
| Якую структуру мае заява? | Какую структуру имеет заявление? |
| Што ўключае дагавор? | Что включает договор? |
| Навошта патрэбны афіцыйныя дакументы? | Для чего нужны официальные документы? |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова
Устаўце падыходнае слова па сэнсе:
- Заява мае структуру: «шапка», ... (название), тэкст, дата і подпіс.
- Дагавор складаецца паміж ... (двумя) бакамі.
- Дагавор уключае правы і ..., (обязанности) тэрміны і адказнасць.
- Важна ведаць правілы ..., (оформления) дакументаў.
- Афіцыйная мова павінна быць ... (точной) і лаканічнай.
Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову
Перакладзіце сказы на беларускую мову:
- Заявление имеет структуру: «шапка», название, текст, дата и подпись.
- Договор заключается между двумя сторонами.
- Договор включает права и обязанности, сроки и ответственность.
- Важно знать правила оформления документов.
- Официальный язык должен быть точным и лаконичным.
Заданне 3. Напішыце заяву
Напішыце заяву на беларускай мове (напрыклад, заява аб прыёме на працу або заява аб звальненні). Выкарыстоўвайце правільную структуру.
Заданне 4. Састаўце сказы з слоў
Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:
- структуру / мае / заява / «шапка» / назва / тэкст / дата / подпіс.
- дагавор / бакамі / паміж / двума / складаецца.
- правы / уключае / дагавор / абавязкі / тэрміны / і / адказнасць.
- правілы / важна / афармлення / ведаць / дакументаў.
- мова / дакладнай / афіцыйная / і / лаканічнай / быць / павінна.
Заданне 5. Напішыце расказ пра афіцыйныя дакументы
Напішыце 7–10 сказаў пра афіцыйныя дакументы. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: тыпы дакументаў, структура заявы, змест дагавора, правілы афармлення.
Адказы
Адказы да задання 1
- Заява мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс.
- Дагавор складаецца паміж двума бакамі.
- Дагавор уключае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць.
- Важна ведаць правілы афармлення дакументаў.
- Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.
Адказы да задання 2
- Заява мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс.
- Дагавор складаецца паміж двума бакамі.
- Дагавор уключае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць.
- Важна ведаць правілы афармлення дакументаў.
- Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.
Адказы да задання 3 (прыклад)
|+ Заява | Дырэктару ТАА «Будаўнік» | Іванову І.І. | ад інжынера | Пятрова П.П.
| Заява
| Просу прыняць мяне на працу на пасаду інжынера з 1 ліпеня 2024 года.
| 20 чэрвеня 2024 г. | Подпіс: Пятроў П.П.
Адказы да задання 4
- Заява мае структуру: «шапка», назва, тэкст, дата, подпіс.
- Дагавор складаецца паміж двума бакамі.
- Дагавор уключае правы, абавязкі, тэрміны і адказнасць.
- Важна ведаць правілы афармлення дакументаў.
- Афіцыйная мова павінна быць дакладнай і лаканічнай.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Афіцыйныя дакументы з'яўляюцца неад'емнай часткай жыцця. Яны патрэбны для вырашэння многіх пытанняў: уладкавання на працу, навучання, заключэння дагавораў. Найбольш распаўсюджаныя дакументы — заява і дагавор. Заява мае пэўную структуру: «шапка», назва, тэкст, дата і подпіс. Яна пішацца ў дзяржаўныя або прыватныя ўстановы. Дагавор заключаецца паміж двума бакамі. Ён змяшчае правы і абавязкі, тэрміны і адказнасць бакоў. Пры афармленні дакументаў важна выкарыстоўваць афіцыйную лексіку і дакладна фармуляваць думкі. Гэта дапамагае пазбегнуць непаразуменняў.
Вывады
На гэтым уроку мы вывучылі тэму афіцыйных дакументаў. Вы даведаліся:
- асноўныя тыпы афіцыйных дакументаў;
- структуру заявы;
- структуру дагавора;
- правілы афармлення;
- афіцыйна-справавую лексіку.
Асабліва важна запомніць:
- заява – заявление;
- дагавор – договор;
- запыт – запрос;
- даверанасць – доверенность;
- просьба – просьба;
- абавязкі – обязанности.
У наступным уроку мы разгледзім тэму навукова-тэхнічнага прагрэсу.
| ← Урок B1.15: Навучанне: універсітэт, факультэт, кафедра | Спіс урокаў | Урок B1.17: Навукова-тэхнічны прагрэс → |