Урок C1.37: Ахова навакольнага асяроддзя. «Зялёная» эканоміка
Урок C1.37: Ахова навакольнага асяроддзя. «Зялёная» эканоміка
| ← Урок C1.36: Экалагічныя праблемы і кліматычныя змены | Спіс урокаў | Урок C1.38: Чарнобыльская катастрофа: наступствы і ўрокі → |
Уводзіны
Ахова навакольнага асяроддзя стала адной з галоўных задач сучаснай цывілізацыі. У Беларусі існуе сістэма прыродаахоўных тэрыторый, прымаюцца меры па зніжэнні забруджвання, развіваецца «зялёная» эканоміка. «Зялёная» эканоміка накіравана на ўстойлівае развіццё, зніжэнне выкідаў і эфектыўнае выкарыстанне рэсурсаў. На гэтым уроку мы разгледзім сістэму аховы прыроды ў Беларусі, прынцыпы «зялёнай» эканомікі, прыродаахоўныя арганізацыі, а таксама асноўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.
Тэорыя
Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс)
| Беларуская | Рускі пераклад | Кантэкст |
|---|---|---|
| ахова навакольнага асяроддзя | охрана окружающей среды | Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца прыярытэтам. |
| экалагічная бяспека | экологическая безопасность | Экалагічная бяспека забяспечвае здароўе насельніцтва. |
| устойлівае развіццё | устойчивое развитие | Устойлівае развіццё спалучае эканоміку і экалогію. |
| «зялёная» эканоміка | «зелёная» экономика | «Зялёная» эканоміка зніжае экалагічны след. |
| аднаўляльныя рэсурсы | возобновляемые ресурсы | Аднаўляльныя рэсурсы не высільваюцца. |
| энергаэфектыўнасць | энергоэффективность | Энергаэфектыўнасць зніжае спажыванне. |
| экалагічны аўдыт | экологический аудит | Экалагічны аўдыт ацэньвае ўплыў прадпрыемства. |
| прынцып «забруджвальнік плаціць» | принцип «загрязнитель платит» | Гэты прынцып стымулюе зніжэнне забруджвання. |
| экалагічны падатак | экологический налог | Экалагічны падатак уключаны ў выдаткі. |
| прыродаахоўная тэрыторыя | природоохранная территория | Запаведнікі з'яўляюцца прыродаахоўнымі тэрыторыямі. |
| запаведнік | заповедник | Запаведнікі захоўваюць рэдкія віды. |
| нацыянальны парк | национальный парк | Нацыянальныя паркі спалучаюць ахову і турызм. |
| экалагічная культура | экологическая культура | Экалагічная культура фарміруе адказнасць. |
| экалагічная адукацыя | экологическое образование | Экалагічная адукацыя пачынаецца ў школе. |
| экалагічны тэхналогіі | экологические технологии | Экалагічныя тэхналогіі скарачаюць шкоду. |
| перапрацоўка адходаў | переработка отходов | Перапрацоўка адходаў зніжае нагрузку на палігоны. |
| сартаванне смецця | сортировка мусора | Сартаванне смецця павялічвае перапрацоўку. |
| экалагічны след | экологический след | Экалагічны след вылічваецца для кожнага чалавека. |
| вугляродны след | углеродный след | Вугляродны след трэба скарачаць. |
Прыродаахоўныя тэрыторыі Беларусі
| Тэрыторыя | Тып | Асаблівасці |
|---|---|---|
| Белавежская пушча | Нацыянальны парк | Старажытны лес, зубры |
| Бярэзінскі запаведнік | Запаведнік | Водна-балотныя ўгоддзі |
| Нарачанскі парк | Нацыянальны парк | Азёры, рэкрэацыя |
Прынцыпы «зялёнай» эканомікі
| Прынцып | Апісанне |
|---|---|
| Эфектыўнасць рэсурсаў | Мінімізацыя адходаў |
| Сацыяльная справядлівасць | Роўны доступ да рэсурсаў |
| Доўгатэрміновая перспектыва | Арыентацыя на будучыню |
Экалагічныя арганізацыі Беларусі
| Арганізацыя | Дзейнасць |
|---|---|
| Міністэрства прыродных рэсурсаў | Дзяржаўны кантроль |
| Грамадскія арганізацыі | Экалагічныя акцыі |
Прыклад тэксту для аналізу
Ахова навакольнага асяроддзя і «зялёная» эканоміка (Охрана окружающей среды и «зелёная» экономика):
Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца прыярытэтам Беларусі. У краіне створаны запаведнікі і нацыянальныя паркі. «Зялёная» эканоміка развіваецца. Укараняюцца экалагічныя тэхналогіі. Перапрацоўка адходаў павялічваецца. Экалагічная адукацыя фарміруе адказнасць. Неабходна працягваць рэформы.
Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| укараняць прынцыпы «зялёнай» эканомікі | внедрять принципы «зелёной» экономики |
| ствараць прыродаахоўныя тэрыторыі | создавать природоохранные территории |
| сартаваць і перапрацоўваць адходы | сортировать и перерабатывать отходы |
| развіваць экалагічныя тэхналогіі | развивать экологические технологии |
| фарміраваць экалагічную культуру | формировать экологическую культуру |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Падбярыце сінонімы
Падбярыце беларускія адпаведнікі: 1. охрана окружающей среды 2. устойчивое развитие 3. заповедник 4. переработка отходов 5. экологическая культура
Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі
Складзіце сказы з наступнымі словамі: 1. ахова, навакольнае асяроддзе, прыярытэт 2. «зялёная» эканоміка, прынцыпы, укараненне 3. запаведнік, ахова, віды 4. перапрацоўка, адходы, зніжэнне 5. экалагічная адукацыя, школа, выхаванне
Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову
1. Охрана окружающей среды является приоритетом. 2. «Зелёная» экономика развивается в Беларуси. 3. Заповедники сохраняют редкие виды. 4. Переработка отходов снижает нагрузку на природу. 5. Экологическое образование формирует ответственность.
Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы
1. Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца ... (приоритетом). 2. «Зялёная» эканоміка ... (развивается) у Беларусі. 3. Запаведнікі ... (сохраняют) рэдкія віды. 4. Перапрацоўка адходаў ... (снижает) нагрузку на прыроду. 5. Экалагічная адукацыя фарміруе ... (ответственность). 6. Энергаэфектыўнасць ... (снижает) спажыванне энергіі. 7. Аднаўляльныя рэсурсы не ... (истощаются). 8. Экалагічныя тэхналогіі ... (сокращают) шкоду.
Заданне 5. Напішыце тэкст
Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Ахова навакольнага асяроддзя і развіццё «зялёнай» эканомікі ў Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.
Адказы
Адказы да задання 1
1. ахова навакольнага асяроддзя 2. устойлівае развіццё 3. запаведнік 4. перапрацоўка адходаў 5. экалагічная культура
Адказы да задання 2
1. Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца прыярытэтам дзяржавы. 2. Прынцыпы «зялёнай» эканомікі ўкараняюцца ў Беларусі. 3. Запаведнікі забяспечваюць ахову рэдкіх відаў. 4. Перапрацоўка адходаў зніжае нагрузку на прыроду. 5. Экалагічная адукацыя ў школе выхоўвае адказнасць.
Адказы да задання 3
1. Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца прыярытэтам. 2. «Зялёная» эканоміка развіваецца ў Беларусі. 3. Запаведнікі захоўваюць рэдкія віды. 4. Перапрацоўка адходаў зніжае нагрузку на прыроду. 5. Экалагічная адукацыя фарміруе адказнасць.
Адказы да задання 4
1. Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца прыярытэтам. 2. «Зялёная» эканоміка развіваецца ў Беларусі. 3. Запаведнікі захоўваюць рэдкія віды. 4. Перапрацоўка адходаў зніжае нагрузку на прыроду. 5. Экалагічная адукацыя фарміруе адказнасць. 6. Энергаэфектыўнасць зніжае спажыванне энергіі. 7. Аднаўляльныя рэсурсы не высільваюцца. 8. Экалагічныя тэхналогіі скарачаюць шкоду.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Ахова навакольнага асяроддзя з'яўляецца адной з галоўных задач Беларусі. У краіне створана сістэма запаведнікаў і нацыянальных паркаў. «Зялёная» эканоміка развіваецца праз укараненне экалагічных тэхналогій. Энергаэфектыўнасць зніжае спажыванне рэсурсаў. Перапрацоўка адходаў скарачае нагрузку на палігоны. Экалагічная адукацыя фарміруе адказнасць грамадзян. Дзяржаўныя праграмы падтрымліваюць экалагічныя ініцыятывы. Неабходна працягваць рэформы для захавання прыроды.
Вывады
На гэтым уроку мы разгледзелі ахову навакольнага асяроддзя і «зялёную» эканоміку ў Беларусі, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.
| ← Урок C1.36: Экалагічныя праблемы і кліматычныя змены | Спіс урокаў | Урок C1.38: Чарнобыльская катастрофа: наступствы і ўрокі → |