Урок C1.38: Чарнобыльская катастрофа: наступствы і ўрокі
Урок C1.38: Чарнобыльская катастрофа: наступствы і ўрокі
| ← Урок C1.37: Ахова навакольнага асяроддзя. «Зялёная» эканоміка | Спіс урокаў | Урок C1.39: Асаблівасці геапалітычнага становішча Беларусі → |
Уводзіны
Чарнобыльская катастрофа 1986 года стала найбуйнейшай тэхнагеннай аварыяй у гісторыі чалавецтва. Яна мела катастрафічныя наступствы для Беларусі, якая пацярпела найбольш. Радыеактыўнаму забруджванню падвергліся значныя тэрыторыі, пацярпелі здароўе людзей, эканоміка і экалогія. На гэтым уроку мы разгледзім прычыны і ход катастрофы, яе наступствы для Беларусі, меры па ліквідацыі, урокі для будучыні, а таксама асноўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.
Тэорыя
Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс)
| Беларуская | Рускі пераклад | Кантэкст |
|---|---|---|
| Чарнобыльская катастрофа | Чернобыльская катастрофа | Чарнобыльская катастрофа адбылася 26 красавіка 1986 года. |
| тэхнагенная аварыя | техногенная авария | Тэхнагенная аварыя прывяла да выкіду радыяцыі. |
| радыеактыўнае забруджванне | радиоактивное загрязнение | Радыеактыўнае забруджванне ахапіла тэрыторыі Беларусі. |
| выкід радыяцыі | выброс радиации | Выкід радыяцыі адбыўся ў выніку выбуху. |
| зона адчужэння | зона отчуждения | Зона адчужэння застаецца недаступнай. |
| ліквідатары | ликвидаторы | Ліквідатары абеззаражвалі тэрыторыю. |
| радыяцыйны фон | радиационный фон | Радыяцыйны фон кантралюецца пастаянна. |
| дазавая нагрузка | дозовая нагрузка | Дазавая нагрузка павялічвалася для ліквідатараў. |
| анкалагічныя захворванні | онкологические заболевания | Анкалагічныя захворванні ўзраслі пасля аварыі. |
| генетычныя парушэнні | генетические нарушения | Генетычныя парушэнні перадаюцца наступным пакаленням. |
| эвакуацыя | эвакуация | Эвакуацыя насельніцтва праводзілася тэрмінова. |
| перасяленне | переселение | Перасяленне закранула сотні тысяч людзей. |
| радыеактыўныя ізатопы | радиоактивные изотопы | Радыеактыўныя ізатопы назапашваюцца ў глебе. |
| дэзактывацыя | дезактивация | Дэзактывацыя праводзілася спецыяльнымі службамі. |
| санітарна-гігіенічныя нормы | санитарно-гигиенические нормы | Нормы былі парушаны ў зоне аварыі. |
| медыцынскі кантроль | медицинский контроль | Медыцынскі кантроль за здароўем пацярпелых працягваецца. |
| наступствы для эканомікі | последствия для экономики | Наступствы для эканомікі былі велізарнымі. |
| сельскагаспадарчыя землі | сельскохозяйственные земли | Сельскагаспадарчыя землі былі выведзены з абароту. |
| псіхалагічная траўма | психологическая травма | Псіхалагічная траўма застаецца ў памяці людзей. |
Хроніка катастрофы
| Дата | Падзея |
|---|---|
| 26 красавіка 1986 | Выбух на 4-м энергаблоку ЧАЭС |
| 27 красавіка | Пачатак эвакуацыі з Прыпяці |
| Май 1986 | Ліквідацыя наступстваў |
| 1986–1989 | Будаўніцтва «саркафага» |
Наступствы для Беларусі
| Сфера | Наступствы |
|---|---|
| Экалогія | Забруджванне 23% тэрыторыі |
| Здароўе | Рост анкалагічных захворванняў |
| Эканоміка | Страты мільярдаў долараў |
Меры па ліквідацыі
| Мера | Апісанне |
|---|---|
| Эвакуацыя | Вываз насельніцтва з зоны |
| Дэзактывацыя | Ачыстка тэрыторыі |
| Медыцынскі кантроль | Назіранне за здароўем |
Урокі для будучыні
Чарнобыльская катастрофа паказала:
- неабходнасць бяспекі на АЭС;
- важнасць міжнароднага супрацоўніцтва;
- значэнне інфармавання грамадскасці.
Прыклад тэксту для аналізу
Чарнобыльская катастрофа: наступствы і ўрокі (Чернобыльская катастрофа: последствия и уроки):
Чарнобыльская катастрофа стала трагедыяй для Беларусі. Радыеактыўнае забруджванне закранула 23% тэрыторыі. Людзі страцілі здароўе і жыллё. Эканоміка панесла вялізныя страты. Ліквідатары рызыкавалі жыццём. Урокі катастрофы павінны нагадваць аб бяспецы.
Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| пераадольваць наступствы катастрофы | преодолевать последствия катастрофы |
| кантраляваць радыяцыйны фон | контролировать радиационный фон |
| аказваць дапамогу пацярпелым | оказывать помощь пострадавшим |
| весці маніторынг радыеактыўнага забруджвання | вести мониторинг радиоактивного загрязнения |
| забяспечваць бяспеку АЭС | обеспечивать безопасность АЭС |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Падбярыце сінонімы
Падбярыце беларускія адпаведнікі: 1. техногенная авария 2. радиоактивное загрязнение 3. зона отчуждения 4. ликвидаторы 5. онкологические заболевания
Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі
Складзіце сказы з наступнымі словамі: 1. Чарнобыль, катастрофа, Беларусь 2. радыеактыўнае забруджванне, тэрыторыя 3. эвакуацыя, насельніцтва, тэрміновы 4. ліквідатары, абеззаражванне, рызыка 5. урокі, бяспека, АЭС
Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову
1. Чернобыльская катастрофа произошла в 1986 году. 2. Радиоактивное загрязнение затронуло 23% территории. 3. Эвакуация населения проводилась срочно. 4. Ликвидаторы рисковали жизнью. 5. Уроки катастрофы важны для безопасности.
Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы
1. Чарнобыльская катастрофа адбылася ў ... (1986) годзе. 2. Радыеактыўнае забруджванне закранула ... (23%) тэрыторыі. 3. Эвакуацыя насельніцтва праводзілася ... (срочно). 4. Ліквідатары ... (рисковали) жыццём. 5. Урокі катастрофы важныя для ... (безопасности). 6. Выкід радыяцыі адбыўся ў выніку ... (взрыва). 7. Зона адчужэння застаецца ... (недоступной). 8. Медыцынскі кантроль за здароўем ... (продолжается).
Заданне 5. Напішыце тэкст
Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Урокі Чарнобыльскай катастрофы для Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.
Адказы
Адказы да задання 1
1. тэхнагенная аварыя 2. радыеактыўнае забруджванне 3. зона адчужэння 4. ліквідатары 5. анкалагічныя захворванні
Адказы да задання 2
1. Чарнобыльская катастрофа стала трагедыяй для Беларусі. 2. Радыеактыўнае забруджванне закранула вялікія тэрыторыі. 3. Эвакуацыя насельніцтва праводзілася тэрмінова. 4. Ліквідатары рызыкавалі здароўем пры абеззаражванні. 5. Урокі катастрофы павінны ўлічвацца для бяспекі АЭС.
Адказы да задання 3
1. Чарнобыльская катастрофа адбылася ў 1986 годзе. 2. Радыеактыўнае забруджванне закранула 23% тэрыторыі. 3. Эвакуацыя насельніцтва праводзілася тэрмінова. 4. Ліквідатары рызыкавалі жыццём. 5. Урокі катастрофы важныя для бяспекі.
Адказы да задання 4
1. Чарнобыльская катастрофа адбылася ў 1986 годзе. 2. Радыеактыўнае забруджванне закранула 23% тэрыторыі. 3. Эвакуацыя насельніцтва праводзілася тэрмінова. 4. Ліквідатары рызыкавалі жыццём. 5. Урокі катастрофы важныя для бяспекі. 6. Выкід радыяцыі адбыўся ў выніку выбуху. 7. Зона адчужэння застаецца недаступнай. 8. Медыцынскі кантроль за здароўем працягваецца.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Чарнобыльская катастрофа стала найвялікшай трагедыяй для Беларусі. Яна паказала неабходнасць строгага кантролю на АЭС. Радыеактыўнае забруджванне закранула велізарныя тэрыторыі. Людзі страцілі здароўе, жыллё і зямлю. Ліквідатары рызыкавалі жыццём дзеля іншых. Эвакуацыя праводзілася ў экстрэмных умовах. Урокі катастрофы нагадваюць аб адказнасці. Міжнароднае супрацоўніцтва стала важным для барацьбы з наступствамі. Бяспека АЭС павінна быць прыярытэтам.
Вывады
На гэтым уроку мы разгледзелі Чарнобыльскую катастрофу, яе наступствы і ўрокі для Беларусі, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.
| ← Урок C1.37: Ахова навакольнага асяроддзя. «Зялёная» эканоміка | Спіс урокаў | Урок C1.39: Асаблівасці геапалітычнага становішча Беларусі → |