Урок C1.34: Фізічная геаграфія Беларусі: рэльеф, клімат, прыродныя зоны
| ← Урок C1.33: Беларусы ў сусветным культурным кантэксце | Спіс урокаў | Урок C1.35: Гідраграфія Беларусі → |
Уводзіны
Фізічная геаграфія Беларусі вызначаецца яе размяшчэннем ва ўсходнееўрапейскай раўніне. Рэльеф краіны пераважна раўнінны, клімат умерана-кантынентальны, а прыродныя зоны прадстаўлены лясамі, лугамі і балотамі. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя рысы рэльефу, кліматычныя асаблівасці, прыродныя зоны Беларусі, а таксама асноўную лексіку для абмеркавання геаграфічных тэм.
Тэорыя
Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс)
| Беларуская | Рускі пераклад | Кантэкст |
|---|---|---|
| фізічная геаграфія | физическая география | Фізічная геаграфія вывучае прыродныя ўмовы. |
| рэльеф | рельеф | Рэльеф Беларусі пераважна раўнінны. |
| раўніна | равнина | Беларусь знаходзіцца на Усходнееўрапейскай раўніне. |
| узвышша | возвышенность | Узвышшы чаргуюцца з нізінамі. |
| нізіна | низменность | Палеская нізіна з'яўляецца найбольшай. |
| града | гряда | Беларуская града перасякае краіну. |
| марэнныя ўзгоркі | моренные холмы | Марэнныя ўзгоркі ўтварыліся падчас ледавіка. |
| клімат | климат | Клімат Беларусі ўмерана-кантынентальны. |
| тэмпература | температура | Сярэдняя тэмпература студзеня складае -6°C. |
| ападкі | осадки | Гадавая норма ападкаў складае 600–700 мм. |
| вецер | ветер | Вятры пераважна заходнія. |
| атмасферны ціск | атмосферное давление | Ціск уплывае на надвор'е. |
| прыродная зона | природная зона | Лясы з'яўляюцца пануючай прыроднай зонай. |
| лясная зона | лесная зона | Лясная зона пакрывае каля 40% тэрыторыі. |
| лесастэп | лесостепь | Лесастэп сустракаецца на поўдні. |
| балота | болото | Балоты займаюць значную тэрыторыю. |
| луг | луг | Лугі выкарыстоўваюцца для сельскай гаспадаркі. |
| флора | флора | Флора Беларусі налічвае каля 2000 відаў раслін. |
| фаўна | фауна | Фаўна Беларусі багатая. |
Рэльеф Беларусі
| Тып рэльефу | Апісанне |
|---|---|
| Раўніны | Пераважаюць на большай частцы тэрыторыі |
| Узвышшы | Мінскае, Навагрудскае, Аршанскае |
| Нізіны | Палеская, Полацкая, Нёманская |
Кліматычныя асаблівасці
| Паказчык | Значэнне |
|---|---|
| Сярэдняя тэмпература студзеня | -4°C…-8°C |
| Сярэдняя тэмпература ліпеня | +17°C…+19°C |
| Гадавая норма ападкаў | 600–700 мм |
| Працягласць вегетацыйнага перыяду | 180–200 дзён |
Прыродныя зоны
| Зона | Апісанне |
|---|---|
| Лясная | Хвойныя і лісцевыя лясы |
| Лесастэпавая | Пераходная зона |
| Балотная | Вялікія балотныя масівы |
Прыклад тэксту для аналізу
Фізічная геаграфія Беларусі (Физическая география Беларуси):
Фізічная геаграфія Беларусі характарызуецца раўнінным рэльефам. Найбольшымі ўзвышшамі з'яўляюцца Мінскае і Навагрудскае. Клімат умерана-кантынентальны з цёплым летам і халоднай зімой. Лясы займаюць каля 40% тэрыторыі. Балоты сустракаюцца на поўдні. Прыродныя зоны прадстаўлены лясамі, лугамі і балотамі.
Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| знаходзіцца на раўніне | находиться на равнине |
| характарызавацца ўмерана-кантынентальным кліматам | характеризоваться умеренно-континентальным климатом |
| займаць тэрыторыю | занимать территорию |
| уплываць на фарміраванне прыродных зон | влиять на формирование природных зон |
| адрознівацца разнастайнасцю флоры і фаўны | отличаться разнообразием флоры и фауны |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Падбярыце сінонімы
Падбярыце беларускія адпаведнікі: 1. физическая география 2. рельеф 3. возвышенность 4. осадки 5. лесная зона
Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі
Складзіце сказы з наступнымі словамі: 1. рэльеф, раўніна, Беларусь 2. клімат, умерана-кантынентальны, характарыстыка 3. тэмпература, ліпень, сярэдняя 4. лясы, тэрыторыя, працэнт 5. балоты, поўдзень, распаўсюджанне
Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову
1. Рельеф Беларуси преимущественно равнинный. 2. Климат умеренно-континентальный. 3. Леса занимают около 40% территории. 4. Болота распространены на юге. 5. Природные зоны разнообразны.
Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы
1. Рэльеф Беларусі пераважна ... (равнинный). 2. Клімат ... (умеренно-континентальный). 3. Лясы займаюць каля ... (40%) тэрыторыі. 4. Балоты ... (распространены) на поўдні. 5. Прыродныя зоны ... (разнообразны). 6. Узвышшы ... (чередуются) з нізінамі. 7. Гадавая норма ... (осадков) складае 600–700 мм. 8. Фаўна Беларусі ... (богатая).
Заданне 5. Напішыце тэкст
Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Асаблівасці фізічнай геаграфіі Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.
Адказы
Адказы да задання 1
1. фізічная геаграфія 2. рэльеф 3. узвышша 4. ападкі 5. лясная зона
Адказы да задання 2
1. Рэльеф Беларусі пераважна раўнінны. 2. Клімат характарызуецца як умерана-кантынентальны. 3. Сярэдняя тэмпература ліпеня складае +17°C. 4. Лясы займаюць каля 40% тэрыторыі. 5. Балоты распаўсюджаны на поўдні.
Адказы да задання 3
1. Рэльеф Беларусі пераважна раўнінны. 2. Клімат умерана-кантынентальны. 3. Лясы займаюць каля 40% тэрыторыі. 4. Балоты распаўсюджаны на поўдні. 5. Прыродныя зоны разнастайныя.
Адказы да задання 4
1. Рэльеф Беларусі пераважна раўнінны. 2. Клімат умерана-кантынентальны. 3. Лясы займаюць каля 40% тэрыторыі. 4. Балоты распаўсюджаны на поўдні. 5. Прыродныя зоны разнастайныя. 6. Узвышшы чаргуюцца з нізінамі. 7. Гадавая норма ападкаў складае 600–700 мм. 8. Фаўна Беларусі багатая.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Фізічная геаграфія Беларусі вызначаецца яе раўнінным рэльефам. Найбольшымі ўзвышшамі з'яўляюцца Мінскае і Навагрудскае. Нізіны прадстаўлены Палескай і Полацкай. Клімат умерана-кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня складае -6°C, а ліпеня +18°C. Лясы займаюць каля 40% тэрыторыі. Балоты распаўсюджаны на поўдні. Прыродныя зоны разнастайныя. Флора і фаўна Беларусі багатыя. Гэта стварае ўнікальныя прыродныя ўмовы.
Вывады
На гэтым уроку мы разгледзелі фізічную геаграфію Беларусі, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання геаграфічных тэм.
| ← Урок C1.33: Беларусы ў сусветным культурным кантэксце | Спіс урокаў | Урок C1.35: Гідраграфія Беларусі → |