Зырить аржан for Урок B1.18: Культура Беларусі

== Урок B1.18: Культура Беларусі ==

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.17: Навукова-тэхнічны прагрэс
|next = Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар
}}

== Уводзіны ==

Культура Беларусі — гэта багатая спадчына, якая фарміравалася на працягу многіх стагоддзяў. Яна ўключае літаратуру, мастацтва, музыку, тэатр, кіно, архітэктуру і народныя традыцыі. Беларуская культура адрозніваецца сваёй самабытнасцю і глыбокай сувяззю з еўрапейскімі і славянскімі традыцыямі.

На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя напрамкі беларускай культуры, яе выбітных прадстаўнікоў і сучасныя тэндэнцыі. Беларуская культура працягвае развівацца, спалучаючы традыцыі і наватарства.

Да канца ўрока вы зможаце:
* расказваць пра асноўныя напрамкі беларускай культуры;
* называць вядомых беларускіх дзеячаў культуры;
* апісваць традыцыйныя і сучасныя культурныя з'явы;
* выкарыстоўваць культурную лексіку ў мове;
* выказваць свае ўражанні ад культурных падзей.

== Тэорыя ==

=== Асноўныя напрамкі беларускай культуры ===

{| class="wikitable"
|+ Асноўныя напрамкі беларускай культуры
! Напрамак !! Характарыстыка
|-
| Літаратура || Багатыя традыцыі, класікі і сучасныя пісьменнікі
|-
| Мастацтва || Жывапіс, скульптура, архітэктура
|-
| Музыка || Народная, класічная, сучасная музыка
|-
| Тэатр || Драматычныя, музычныя, лялечныя тэатры
|-
| Кіно || Нацыянальнае кінамастацтва
|}

=== Беларуская літаратура ===

{| class="wikitable"
|+ Беларуская літаратура
! Перыяд !! Прадстаўнікі !! Творы
|-
| XVI стагоддзе || Францыск Скарына || Біблія, прадмовы
|-
| XIX стагоддзе || Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч || «Пінская шляхта», «Вечарніцы»
|-
| XX стагоддзе (пачатак) || Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч || «Мужыцкая доля», «Новая зямля», «Збор твораў»
|-
| XX стагоддзе (сярэдзіна) || Уладзімір Караткевіч, Іван Мележ || «Каласы пад сярпом тваім», «Людзі на балоце»
|-
| Сучаснасць || Святлана Алексіевіч, Алесь Адамовіч || «У вайны не жаночы твар», «Хатынская аповесць»
|}

=== Беларускае мастацтва ===

{| class="wikitable"
|+ Беларускае мастацтва
! Від мастацтва !! Прадстаўнікі
|-
| Жывапіс || Марк Шагал, Міхаіл Савіцкі, Язэп Драздовіч
|-
| Скульптура || Заір Азгур, Аляксей Глебаў
|-
| Архітэктура || Старажытныя замкі, касцёлы, сучасныя будынкі (Нацыянальная бібліятэка)
|}

=== Беларуская музыка ===

{| class="wikitable"
|+ Беларуская музыка
! Жанр !! Прадстаўнікі
|-
| Народная || Ансамбль «Песняры», «Сябры»
|-
| Класічная || Уладзімір Мулявін, Яўген Глебаў
|-
| Сучасная || SPALAX, N.R.M., Лявон Вольскі
|}

=== Беларускі тэатр ===

{| class="wikitable"
|+ Беларускі тэатр
! Тэатр !! Горад !! Асаблівасці
|-
| Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы || Мінск || Драматычны тэатр
|-
| Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета || Мінск || Музычны тэатр
|-
| Тэатр лялек || Мінск || Лялечны тэатр
|}

=== Беларускае кіно ===

{| class="wikitable"
|+ Беларускае кіно
! Фільм !! Рэжысёр !! Год
|-
| «Людзі на балоце» || Віктар Тураў || 1965
|-
| «Хатынская аповесць» || Віктар Тураў || 1982
|-
| «Купала» || Уладзімір Гардзеенка || 2021
|}

=== Сучасная культура Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Сучасная культура Беларусі
! Напрамак !! Тэндэнцыі
|-
| Літаратура || Постмадэрнізм, жаночая проза
|-
| Музыка || Інды-рок, электронная музыка
|-
| Мастацтва || Сучасны жывапіс, інсталяцыі
|}

=== Прыклад расказу ===

'''Культура Беларусі (Культура Беларуси):'''

Беларусь мае багатую культурную спадчыну. Яна ўключае літаратуру, мастацтва, музыку, тэатр і кіно. Беларуская літаратура вядомая дзякуючы Янку Купалу, Якубу Коласу, Максіму Багдановічу. Іх творы сталі класікай. У XX стагоддзі працавалі Уладзімір Караткевіч і Іван Мележ. Сёння беларускую літаратуру прадстаўляе Святлана Алексіевіч. Беларускае мастацтва ўключае жывапіс Марка Шагала і Міхаіла Савіцкага. Музыка прадстаўлена ансамблем «Песняры» і сучаснымі выканаўцамі. Тэатры Мінска славяцца сваімі пастаноўкамі. Беларускае кіно развіваецца і атрымлівае прызнанне. Культура Беларусі працягвае жыць і развівацца.

=== Пытанні пра культуру Беларусі ===

{| class="wikitable"
|+ Пытанні пра культуру Беларусі
! Беларуская !! Рускі пераклад
|-
| Якія напрамкі культуры Беларусі вы ведаеце? || Какие направления культуры Беларуси вы знаете?
|-
| Назавіце вядомых беларускіх пісьменнікаў. || Назовите известных белорусских писателей.
|-
| Якія беларускія мастакі вам вядомыя? || Какие белорусские художники вам известны?
|-
| Якія тэатры ёсць у Беларусі? || Какие театры есть в Беларуси?
|}

== Практыкаванні (5 заданняў) ==

=== Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова ===

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

# Беларусь мае багатую культурную ... (наследие).
# Беларуская літаратура вядомая дзякуючы Янку Купалу, Якубу Коласу і Максіму ... (Багдановичу).
# У XX стагоддзі працавалі Уладзімір Караткевіч і Іван ... (Мележ).
# Сёння беларускую літаратуру прадстаўляе Святлана ... (Алексиевич).
# Беларускае мастацтва ўключае жывапіс Марка ... (Шагала) і Міхаіла Савіцкага.

=== Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову ===

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

# Беларусь имеет богатое культурное наследие.
# Белорусская литература известна благодаря Янке Купале, Якубу Коласу и Максиму Богдановичу.
# В XX веке работали Владимир Короткевич и Иван Мележ.
# Сегодня белорусскую литературу представляет Светлана Алексиевич.
# Белорусское искусство включает живопись Марка Шагала и Михаила Савицкого.

=== Заданне 3. Адкажыце на пытанні ===

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

# Якія напрамкі культуры Беларусі вы ведаеце?
# Назавіце вядомых беларускіх пісьменнікаў.
# Якія беларускія мастакі вам вядомыя?
# Якія тэатры ёсць у Беларусі?
# Якія сучасныя тэндэнцыі ў беларускай культуры вы ведаеце?

=== Заданне 4. Састаўце сказы з слоў ===

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

# Беларусь / спадчыну / культурную / багатую / мае.
# Купалы / вядомая / літаратура / Коласа / Багдановіча / і / дзякуючы / Якуба / Янку / Максіма.
# Караткевіч / Мележ / Уладзімір / Іван / XX / стагоддзі / у / і / працавалі.
# Алексіевіч / Святлана / літаратуру / беларускую / прадстаўляе / сёння.
# Шагала / мастацтва / Савіцкага / Міхаіла / Марка / жывапіс / ўключае / і.

=== Заданне 5. Напішыце расказ пра культуру Беларусі ===

Напішыце 7–10 сказаў пра культуру Беларусі. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: літаратура, мастацтва, музыка, тэатр, кіно.

== Адказы ==

=== Адказы да задання 1 ===

# Беларусь мае багатую культурную спадчыну.
# Беларуская літаратура вядомая дзякуючы Янку Купалу, Якубу Коласу і Максіму Багдановічу.
# У XX стагоддзі працавалі Уладзімір Караткевіч і Іван Мележ.
# Сёння беларускую літаратуру прадстаўляе Святлана Алексіевіч.
# Беларускае мастацтва ўключае жывапіс Марка Шагала і Міхаіла Савіцкага.

=== Адказы да задання 2 ===

# Беларусь мае багатую культурную спадчыну.
# Беларуская літаратура вядомая дзякуючы Янку Купалу, Якубу Коласу і Максіму Багдановічу.
# У XX стагоддзі працавалі Уладзімір Караткевіч і Іван Мележ.
# Сёння беларускую літаратуру прадстаўляе Святлана Алексіевіч.
# Беларускае мастацтва ўключае жывапіс Марка Шагала і Міхаіла Савіцкага.

=== Адказы да задання 3 (прыкладныя) ===

# Я ведаю такія напрамкі беларускай культуры: літаратура, мастацтва, музыка, тэатр, кіно.
# Вядомыя беларускія пісьменнікі: Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч, Уладзімір Караткевіч, Іван Мележ, Святлана Алексіевіч.
# Вядомыя беларускія мастакі: Марк Шагал, Міхаіл Савіцкі, Язэп Драздовіч.
# У Беларусі ёсць Нацыянальны тэатр імя Янкі Купалы, Вялікі тэатр оперы і балета, Тэатр лялек.
# Сучасныя тэндэнцыі: развіццё незалежнай літаратуры, інды-музыкі, сучаснага мастацтва.

=== Адказы да задання 4 ===

# Беларусь мае багатую культурную спадчыну.
# Беларуская літаратура вядомая дзякуючы Янку Купалу, Якубу Коласу і Максіму Багдановічу.
# У XX стагоддзі працавалі Уладзімір Караткевіч і Іван Мележ.
# Сёння беларускую літаратуру прадстаўляе Святлана Алексіевіч.
# Беларускае мастацтва ўключае жывапіс Марка Шагала і Міхаіла Савіцкага.

=== Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст) ===

Беларуская культура багатая і разнастайная. Яна ўключае літаратуру, мастацтва, музыку, тэатр і кіно. Беларуская літаратура мае шмат вядомых імёнаў: Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч. Іх творы сталі класікай. У XX стагоддзі працавалі Уладзімір Караткевіч і Іван Мележ. Сучасную літаратуру прадстаўляе Святлана Алексіевіч. Беларускае мастацтва вядомае дзякуючы Марку Шагалу і Міхаілу Савіцкаму. Музыка прадстаўлена ансамблем «Песняры» і сучаснымі гуртамі. Тэатры Мінска славяцца сваімі пастаноўкамі. Беларуская культура працягвае развівацца і захоўваць свае традыцыі.

== Вывады ==

На гэтым уроку мы вывучылі культуру Беларусі. Вы даведаліся:

* асноўныя напрамкі беларускай культуры;
* вядомых пісьменнікаў, мастакоў, музыкантаў;
* тэатры і кінамастацтва Беларусі;
* сучасныя тэндэнцыі ў культуры.

Асабліва важна запомніць:
* ''культура'' – культура;
* ''літаратура'' – литература;
* ''мастацтва'' – искусство;
* ''музыка'' – музыка;
* ''тэатр'' – театр;
* ''кіно'' – кино.

У наступным уроку мы разгледзім тэму Францыска Скарыны – першадрукара.

{{Навигация урок BY B1
|prev = Урок B1.17: Навукова-тэхнічны прагрэс
|next = Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар
}}

[[Категория:Уроки белорусского языка]]