Урок 10 BY: Прафесіі

С Сибирьска википедья
Revision as of 14:05, 2 Грозника 2026 by Yaroslav (розговор | влож) (Нова сторонка: == Урок 10 BY: Прафесіі == {{Навигация урок BY |prev = Урок 9 BY: Мой дом |next = Урок 11 BY: Дзень і час }} == Введение == Тема профессий — одна из самых важных для общения. Мы часто спрашиваем, кем работает собеседник, рассказываем о своей работе, обсуждаем профессии родных и...)
(розн) ← Older revision | Latest revision (розн) | Newer revision → (розн)
Айдать на коробушку Айдать на сыскальник

Урок 10 BY: Прафесіі

← Предыдущий урок
Урок 9 BY: Мой дом
Спіс урокаў Следующий урок →
Урок 11 BY: Дзень і час

Введение

Тема профессий — одна из самых важных для общения. Мы часто спрашиваем, кем работает собеседник, рассказываем о своей работе, обсуждаем профессии родных и друзей. На этом уроке вы узнаете названия основных профессий на белорусском языке, научитесь рассказывать о своей профессии и спрашивать о профессии других людей.

В белорусском языке, как и в русском, многие названия профессий имеют формы мужского и женского рода. В официальной речи часто используется мужской род, но в разговорной — и мужской, и женский. Мы рассмотрим оба варианта.

К концу урока вы сможете:

  • называть основные профессии на белорусском языке;
  • рассказывать о своей профессии и месте работы;
  • спрашивать о профессии собеседника;
  • использовать глаголы працаваць (работать) и вучыцца (учиться);
  • описывать трудовую деятельность своих родных.

Теория

Основные профессии

Прафесіі (Профессии)
Белорусский (муж.р.) Белорусский (жен.р.) Русский перевод Примечание
настаўнік настаўніца учитель / учительница
доктар доктарка врач Женская форма распространена в разговорной речи
інжынер інжынерка инженер
юрыст юрыстка юрист
эканаміст эканамістка экономист
бухгалтар бухгалтарка бухгалтер
праграміст праграмістка программист
архітэктар архітэктарка архитектор
будаўнік будаўніца строитель
вадзіцель вадзіцелька водитель
лётчык лётчыца лётчик
продавец прадаўшчыца продавец
афіцыянт афіцыянтка официант
кухар кухарка повар
медсястра медсястра медсестра Не имеет мужской формы
студэнт студэнтка студент / студентка
школьнік школьніца школьник / школьница
пенсіянер пенсіянерка пенсионер / пенсионерка
бізнесмен бізнесменка бизнесмен
менеджар менеджарка менеджер
дызайнер дызайнерка дизайнер
фотаграф фотаграфка фотограф
журналіст журналістка журналист
пісьменнік пісьменніца писатель / писательница
паэт паэтка поэт / поэтесса
мастак мастачка художник / художница
музыкант музыкантка музыкант
артыст артыстка артист / артистка

Глагол "працаваць" (работать)

Глагол працаваць (работать) относится к I спряжению. В настоящем времени он изменяется по лицам и числам.

Дзеяслоў "працаваць" у цяперашнім часе (Глагол "работать" в настоящем времени)
Местоимение Форма Пример Русский перевод
я працую Я працую інжынерам. Я работаю инженером.
ты працуеш Ты працуеш настаўнікам? Ты работаешь учителем?
ён / яна / яно працуе Ён працуе доктарам. Он работает врачом.
мы працуем Мы працуем у школе. Мы работаем в школе.
вы працуеце Вы працуеце ў банку? Вы работаете в банке?
яны працуюць Яны працуюць у офісе. Они работают в офисе.

Важно: После глагола працаваць профессия обычно ставится в творительном падеже (кем?): працаваць інжынерам, працаваць настаўніцай.

Глагол "вучыцца" (учиться)

Глагол вучыцца (учиться) также относится к I спряжению, но имеет возвратную форму (окончание -цца).

Дзеяслоў "вучыцца" у цяперашнім часе (Глагол "учиться" в настоящем времени)
Местоимение Форма Пример Русский перевод
я вучуся Я вучуся ва ўніверсітэце. Я учусь в университете.
ты вучышся Ты вучышся ў школе? Ты учишься в школе?
ён / яна / яно вучыцца Яна вучыцца ў каледжы. Она учится в колледже.
мы вучымся Мы вучымся на юрыстаў. Мы учимся на юристов.
вы вучыцеся Вы вучыцеся ва ўніверсітэце? Вы учитесь в университете?
яны вучацца Яны вучацца ў школе. Они учатся в школе.

Место работы

Для указания места работы используются предлоги у (в) и на (на).

Месца працы (Место работы)
Белорусский Русский перевод Пример
у школе в школе Я працую ў школе.
у бальніцы в больнице Яна працуе ў бальніцы.
у офісе в офисе Мы працуем у офісе.
на заводзе на заводе Ён працуе на заводзе.
на фабрыцы на фабрике Яна працуе на фабрыцы.
у банку в банке Яны працуюць у банку.
у кампаніі в компании Я працую ў кампаніі.

Вопросы о профессии

Пытанні пра прафесію (Вопросы о профессии)
Вопрос (неофициальный) Вопрос (официальный) Русский перевод
Кім ты працуеш? Кім вы працуеце? Кем ты работаешь?
Дзе ты працуеш? Дзе вы працуеце? Где ты работаешь?
Кім ты хочаш стаць? Кім вы хочаце стаць? Кем ты хочешь стать?
Ты студэнт? Вы студэнт? Ты студент?
Дзе ты вучышся? Дзе вы вучыцеся? Где ты учишься?

Рассказ о профессии (образец)

Мая прафесія (Моя профессия):

Мяне клічуць Сяргей. Мне 28 гадоў. Я працую інжынерам у будаўнічай кампаніі. Мая праца цікавая і адказяная. Я праектую дамы і офісы. Мая сястра вучыцца ва ўніверсітэце. Яна хоча стаць настаўніцай. Мае бацькі ўжо пенсіянеры. Яны раней працавалі ў школе. Я вельмі люблю сваю працу.

Профессии членов семьи

Для рассказа о профессиях родственников используются те же конструкции.

Прафесіі сям'і (Профессии семьи)
Белорусский Русский перевод
Мой бацька працуе доктарам. Мой отец работает врачом.
Мая маці настаўніца. Моя мама учительница.
Мой брат вучыцца ў школе. Мой брат учится в школе.
Мая сястра хоча стаць журналісткай. Моя сестра хочет стать журналисткой.
Мой дзед быў будаўніком. Мой дедушка был строителем.

Будущая профессия (выражение желания)

Для выражения желания стать кем-либо используется конструкция хачу стаць + творительный падеж.

Жаданне стаць прафесіяналам (Желание стать профессионалом)
Белорусский Русский перевод
Я хачу стаць настаўнікам. Я хочу стать учителем.
Я хачу стаць інжынерам. Я хочу стать инженером.
Яна хоча стаць урачом. Она хочет стать врачом.
Мы хочам стаць юрыстамі. Мы хотим стать юристами.

Важные слова и выражения

Карысныя выразы (Полезные выражения)
Белорусский Русский перевод
працаваць у офісе работать в офисе
працаваць з людзьмі работать с людьми
працаваць з камп'ютарам работать с компьютером
зарабляць грошы зарабатывать деньги
мець працу иметь работу
шукаць працу искать работу
страціць працу потерять работу

Примеры диалогов

Дыялог 1 (знаёмства)

  • – Прывітанне! Мяне клічуць Ганна. Кім ты працуеш?
  • – Прывітанне! Я – эканаміст. Працую ў банку. А ты?
  • – Я настаўніца. Працую ў школе.
  • – Гэта цікава! Ты любіш сваю працу?
  • – Так, вельмі люблю. А ты?
  • – Я таксама задаволены сваёй працай.

Дыялог 2 (размова пра будучыню)

  • – Ты ўжо вырашыў, кім хочаш стаць?
  • – Я хачу стаць праграмістам. Люблю камп'ютары. А ты?
  • – Я хачу быць архітэктарам. Хачу будаваць прыгожыя будынкі.
  • – Гэта выдатныя прафесіі! Мары здзяйсняюцца!

Упражненні (5 заданий)

Задание 1. Вставьте пропущенное слово (профессия)

Вставьте подходящее название профессии:

  1. У школе працуе ...
  2. У бальніцы працуе ...
  3. Ён любіць камп'ютары, ён ...
  4. Яна рыхтуе ежу, яна ...
  5. Мой бацька будуе дамы, ён ...

Задание 2. Переведите на белорусский язык

Переведите предложения на белорусский язык:

  1. Я работаю инженером.
  2. Моя мама учительница.
  3. Где ты работаешь?
  4. Мой брат учится в университете.
  5. Я хочу стать врачом.

Задание 3. Ответьте на вопросы о своей профессии

Напишите полные ответы на вопросы (если вы не работаете, напишите о своей учёбе или планах):

  1. Кім ты працуеш (або кім ты хочаш стаць)?
  2. Дзе ты працуеш (вучышся)?
  3. Твая праца цікавая?
  4. Кім працуюць твае бацькі?
  5. Што ты любіш рабіць на працы (у школе, універсітэце)?

Задание 4. Составьте предложения из слов

Составьте правильные предложения на белорусском языке:

  1. інжынерам / Я / працую.
  2. у / працуе / бальніцы / Яна.
  3. стаць / хачу / Я / настаўнікам.
  4. вучыцца / школе / у / Мой / брат.
  5. вы / Дзе / працуеце?

Задание 5. Прочитайте текст и заполните пропуски

Прачытайце тэкст і ўстаўце прапушчаныя словы:

Мяне клічуць Аляксей. Мне 30 гадоў. Я _____ (работаю) у будаўнічай кампаніі. Я _____ (инженер). Мая праца _____ (интересная) і складаная. Мая жонка _____ (работает) _____ (врачом) у бальніцы. Яна _____ (любит) сваю працу. Мае дзеці вучацца _____ (в школе). Старэйшы сын хоча стаць _____ (программистом). Малая дачка хоча быць _____ (учительницей). Мы ўсе _____ (рады) сваім прафесіям.

Адказы (Ответы)

Ответы к заданию 1

  1. У школе працуе настаўнік / настаўніца.
  2. У бальніцы працуе доктар / доктарка.
  3. Ён любіць камп'ютары, ён праграміст.
  4. Яна рыхтуе ежу, яна кухарка.
  5. Мой бацька будуе дамы, ён будаўнік.

Ответы к заданию 2

  1. Я працую інжынерам.
  2. Мая маці настаўніца.
  3. Дзе ты працуеш?
  4. Мой брат вучыцца ва ўніверсітэце.
  5. Я хачу стаць доктарам.

Ответы к заданию 3 (примерные)

  1. Я працую эканамістам. (или Я хачу стаць праграмістам.)
  2. Я працую ў кампаніі. (или Я вучуся ва ўніверсітэце.)
  3. Так, мая праца вельмі цікавая. (или Так, вучыцца цікава.)
  4. Мае бацькі працуюць настаўнікамі. (или Мае бацькі ўжо пенсіянеры.)
  5. Я люблю працаваць з людзьмі і вырашаць складаныя задачы. (или Я люблю вучыцца і даведвацца новае.)

Ответы к заданию 4

  1. Я працую інжынерам.
  2. Яна працуе ў бальніцы.
  3. Я хачу стаць настаўнікам.
  4. Мой брат вучыцца ў школе.
  5. Дзе вы працуеце?

Ответы к заданию 5

Мяне клічуць Аляксей. Мне 30 гадоў. Я працую у будаўнічай кампаніі. Я інжынер. Мая праца цікавая і складаная. Мая жонка працуе доктарам у бальніцы. Яна любіць сваю працу. Мае дзеці вучацца у школе. Старэйшы сын хоча стаць праграмістам. Малая дачка хоча быць настаўніцай. Мы ўсе рады сваім прафесіям.

Выводы

На этом уроке мы изучили тему профессий на белорусском языке. Вы узнали:

  • названия основных профессий в мужском и женском роде;
  • как спрягаются глаголы працаваць (работать) и вучыцца (учиться);
  • как использовать творительный падеж после глагола працаваць (працаваць кім?);
  • как выражать желание стать кем-либо (хачу стаць + твор.);
  • как рассказывать о профессиях членов семьи.

Особенно важно запомнить:

  • працаваць – работать (я працую, ты працуеш, ён працуе...);
  • вучыцца – учиться (я вучуся, ты вучышся, яна вучыцца...);
  • для вопроса о профессии используйте Кім ты працуеш? или Хто ты па прафесіі?;
  • многие профессии имеют женские формы с окончанием -ка / -ца / -ніца.

В следующем уроке мы перейдём к теме времени, где изучим дни недели, месяцы, время суток и научимся говорить о расписании.


← Предыдущий урок
Урок 9 BY: Мой дом
Спіс урокаў Следующий урок →
Урок 11 BY: Дзень і час