Урок 10 BY: Прафесіі
Урок 10 BY: Прафесіі
| ← Предыдущий урок Урок 9 BY: Мой дом |
Спіс урокаў | Следующий урок → Урок 11 BY: Дзень і час |
Введение
Тема профессий — одна из самых важных для общения. Мы часто спрашиваем, кем работает собеседник, рассказываем о своей работе, обсуждаем профессии родных и друзей. На этом уроке вы узнаете названия основных профессий на белорусском языке, научитесь рассказывать о своей профессии и спрашивать о профессии других людей.
В белорусском языке, как и в русском, многие названия профессий имеют формы мужского и женского рода. В официальной речи часто используется мужской род, но в разговорной — и мужской, и женский. Мы рассмотрим оба варианта.
К концу урока вы сможете:
- называть основные профессии на белорусском языке;
- рассказывать о своей профессии и месте работы;
- спрашивать о профессии собеседника;
- использовать глаголы працаваць (работать) и вучыцца (учиться);
- описывать трудовую деятельность своих родных.
Теория
Основные профессии
| Белорусский (муж.р.) | Белорусский (жен.р.) | Русский перевод | Примечание |
|---|---|---|---|
| настаўнік | настаўніца | учитель / учительница | |
| доктар | доктарка | врач | Женская форма распространена в разговорной речи |
| інжынер | інжынерка | инженер | |
| юрыст | юрыстка | юрист | |
| эканаміст | эканамістка | экономист | |
| бухгалтар | бухгалтарка | бухгалтер | |
| праграміст | праграмістка | программист | |
| архітэктар | архітэктарка | архитектор | |
| будаўнік | будаўніца | строитель | |
| вадзіцель | вадзіцелька | водитель | |
| лётчык | лётчыца | лётчик | |
| продавец | прадаўшчыца | продавец | |
| афіцыянт | афіцыянтка | официант | |
| кухар | кухарка | повар | |
| медсястра | медсястра | медсестра | Не имеет мужской формы |
| студэнт | студэнтка | студент / студентка | |
| школьнік | школьніца | школьник / школьница | |
| пенсіянер | пенсіянерка | пенсионер / пенсионерка | |
| бізнесмен | бізнесменка | бизнесмен | |
| менеджар | менеджарка | менеджер | |
| дызайнер | дызайнерка | дизайнер | |
| фотаграф | фотаграфка | фотограф | |
| журналіст | журналістка | журналист | |
| пісьменнік | пісьменніца | писатель / писательница | |
| паэт | паэтка | поэт / поэтесса | |
| мастак | мастачка | художник / художница | |
| музыкант | музыкантка | музыкант | |
| артыст | артыстка | артист / артистка |
Глагол "працаваць" (работать)
Глагол працаваць (работать) относится к I спряжению. В настоящем времени он изменяется по лицам и числам.
| Местоимение | Форма | Пример | Русский перевод |
|---|---|---|---|
| я | працую | Я працую інжынерам. | Я работаю инженером. |
| ты | працуеш | Ты працуеш настаўнікам? | Ты работаешь учителем? |
| ён / яна / яно | працуе | Ён працуе доктарам. | Он работает врачом. |
| мы | працуем | Мы працуем у школе. | Мы работаем в школе. |
| вы | працуеце | Вы працуеце ў банку? | Вы работаете в банке? |
| яны | працуюць | Яны працуюць у офісе. | Они работают в офисе. |
Важно: После глагола працаваць профессия обычно ставится в творительном падеже (кем?): працаваць інжынерам, працаваць настаўніцай.
Глагол "вучыцца" (учиться)
Глагол вучыцца (учиться) также относится к I спряжению, но имеет возвратную форму (окончание -цца).
| Местоимение | Форма | Пример | Русский перевод |
|---|---|---|---|
| я | вучуся | Я вучуся ва ўніверсітэце. | Я учусь в университете. |
| ты | вучышся | Ты вучышся ў школе? | Ты учишься в школе? |
| ён / яна / яно | вучыцца | Яна вучыцца ў каледжы. | Она учится в колледже. |
| мы | вучымся | Мы вучымся на юрыстаў. | Мы учимся на юристов. |
| вы | вучыцеся | Вы вучыцеся ва ўніверсітэце? | Вы учитесь в университете? |
| яны | вучацца | Яны вучацца ў школе. | Они учатся в школе. |
Место работы
Для указания места работы используются предлоги у (в) и на (на).
| Белорусский | Русский перевод | Пример |
|---|---|---|
| у школе | в школе | Я працую ў школе. |
| у бальніцы | в больнице | Яна працуе ў бальніцы. |
| у офісе | в офисе | Мы працуем у офісе. |
| на заводзе | на заводе | Ён працуе на заводзе. |
| на фабрыцы | на фабрике | Яна працуе на фабрыцы. |
| у банку | в банке | Яны працуюць у банку. |
| у кампаніі | в компании | Я працую ў кампаніі. |
Вопросы о профессии
| Вопрос (неофициальный) | Вопрос (официальный) | Русский перевод |
|---|---|---|
| Кім ты працуеш? | Кім вы працуеце? | Кем ты работаешь? |
| Дзе ты працуеш? | Дзе вы працуеце? | Где ты работаешь? |
| Кім ты хочаш стаць? | Кім вы хочаце стаць? | Кем ты хочешь стать? |
| Ты студэнт? | Вы студэнт? | Ты студент? |
| Дзе ты вучышся? | Дзе вы вучыцеся? | Где ты учишься? |
Рассказ о профессии (образец)
Мая прафесія (Моя профессия):
Мяне клічуць Сяргей. Мне 28 гадоў. Я працую інжынерам у будаўнічай кампаніі. Мая праца цікавая і адказяная. Я праектую дамы і офісы. Мая сястра вучыцца ва ўніверсітэце. Яна хоча стаць настаўніцай. Мае бацькі ўжо пенсіянеры. Яны раней працавалі ў школе. Я вельмі люблю сваю працу.
Профессии членов семьи
Для рассказа о профессиях родственников используются те же конструкции.
| Белорусский | Русский перевод |
|---|---|
| Мой бацька працуе доктарам. | Мой отец работает врачом. |
| Мая маці настаўніца. | Моя мама учительница. |
| Мой брат вучыцца ў школе. | Мой брат учится в школе. |
| Мая сястра хоча стаць журналісткай. | Моя сестра хочет стать журналисткой. |
| Мой дзед быў будаўніком. | Мой дедушка был строителем. |
Будущая профессия (выражение желания)
Для выражения желания стать кем-либо используется конструкция хачу стаць + творительный падеж.
| Белорусский | Русский перевод |
|---|---|
| Я хачу стаць настаўнікам. | Я хочу стать учителем. |
| Я хачу стаць інжынерам. | Я хочу стать инженером. |
| Яна хоча стаць урачом. | Она хочет стать врачом. |
| Мы хочам стаць юрыстамі. | Мы хотим стать юристами. |
Важные слова и выражения
| Белорусский | Русский перевод |
|---|---|
| працаваць у офісе | работать в офисе |
| працаваць з людзьмі | работать с людьми |
| працаваць з камп'ютарам | работать с компьютером |
| зарабляць грошы | зарабатывать деньги |
| мець працу | иметь работу |
| шукаць працу | искать работу |
| страціць працу | потерять работу |
Примеры диалогов
Дыялог 1 (знаёмства)
- – Прывітанне! Мяне клічуць Ганна. Кім ты працуеш?
- – Прывітанне! Я – эканаміст. Працую ў банку. А ты?
- – Я настаўніца. Працую ў школе.
- – Гэта цікава! Ты любіш сваю працу?
- – Так, вельмі люблю. А ты?
- – Я таксама задаволены сваёй працай.
Дыялог 2 (размова пра будучыню)
- – Ты ўжо вырашыў, кім хочаш стаць?
- – Я хачу стаць праграмістам. Люблю камп'ютары. А ты?
- – Я хачу быць архітэктарам. Хачу будаваць прыгожыя будынкі.
- – Гэта выдатныя прафесіі! Мары здзяйсняюцца!
Упражненні (5 заданий)
Задание 1. Вставьте пропущенное слово (профессия)
Вставьте подходящее название профессии:
- У школе працуе ...
- У бальніцы працуе ...
- Ён любіць камп'ютары, ён ...
- Яна рыхтуе ежу, яна ...
- Мой бацька будуе дамы, ён ...
Задание 2. Переведите на белорусский язык
Переведите предложения на белорусский язык:
- Я работаю инженером.
- Моя мама учительница.
- Где ты работаешь?
- Мой брат учится в университете.
- Я хочу стать врачом.
Задание 3. Ответьте на вопросы о своей профессии
Напишите полные ответы на вопросы (если вы не работаете, напишите о своей учёбе или планах):
- Кім ты працуеш (або кім ты хочаш стаць)?
- Дзе ты працуеш (вучышся)?
- Твая праца цікавая?
- Кім працуюць твае бацькі?
- Што ты любіш рабіць на працы (у школе, універсітэце)?
Задание 4. Составьте предложения из слов
Составьте правильные предложения на белорусском языке:
- інжынерам / Я / працую.
- у / працуе / бальніцы / Яна.
- стаць / хачу / Я / настаўнікам.
- вучыцца / школе / у / Мой / брат.
- вы / Дзе / працуеце?
Задание 5. Прочитайте текст и заполните пропуски
Прачытайце тэкст і ўстаўце прапушчаныя словы:
Мяне клічуць Аляксей. Мне 30 гадоў. Я _____ (работаю) у будаўнічай кампаніі. Я _____ (инженер). Мая праца _____ (интересная) і складаная. Мая жонка _____ (работает) _____ (врачом) у бальніцы. Яна _____ (любит) сваю працу. Мае дзеці вучацца _____ (в школе). Старэйшы сын хоча стаць _____ (программистом). Малая дачка хоча быць _____ (учительницей). Мы ўсе _____ (рады) сваім прафесіям.
Адказы (Ответы)
Ответы к заданию 1
- У школе працуе настаўнік / настаўніца.
- У бальніцы працуе доктар / доктарка.
- Ён любіць камп'ютары, ён праграміст.
- Яна рыхтуе ежу, яна кухарка.
- Мой бацька будуе дамы, ён будаўнік.
Ответы к заданию 2
- Я працую інжынерам.
- Мая маці настаўніца.
- Дзе ты працуеш?
- Мой брат вучыцца ва ўніверсітэце.
- Я хачу стаць доктарам.
Ответы к заданию 3 (примерные)
- Я працую эканамістам. (или Я хачу стаць праграмістам.)
- Я працую ў кампаніі. (или Я вучуся ва ўніверсітэце.)
- Так, мая праца вельмі цікавая. (или Так, вучыцца цікава.)
- Мае бацькі працуюць настаўнікамі. (или Мае бацькі ўжо пенсіянеры.)
- Я люблю працаваць з людзьмі і вырашаць складаныя задачы. (или Я люблю вучыцца і даведвацца новае.)
Ответы к заданию 4
- Я працую інжынерам.
- Яна працуе ў бальніцы.
- Я хачу стаць настаўнікам.
- Мой брат вучыцца ў школе.
- Дзе вы працуеце?
Ответы к заданию 5
Мяне клічуць Аляксей. Мне 30 гадоў. Я працую у будаўнічай кампаніі. Я інжынер. Мая праца цікавая і складаная. Мая жонка працуе доктарам у бальніцы. Яна любіць сваю працу. Мае дзеці вучацца у школе. Старэйшы сын хоча стаць праграмістам. Малая дачка хоча быць настаўніцай. Мы ўсе рады сваім прафесіям.
Выводы
На этом уроке мы изучили тему профессий на белорусском языке. Вы узнали:
- названия основных профессий в мужском и женском роде;
- как спрягаются глаголы працаваць (работать) и вучыцца (учиться);
- как использовать творительный падеж после глагола працаваць (працаваць кім?);
- как выражать желание стать кем-либо (хачу стаць + твор.);
- как рассказывать о профессиях членов семьи.
Особенно важно запомнить:
- працаваць – работать (я працую, ты працуеш, ён працуе...);
- вучыцца – учиться (я вучуся, ты вучышся, яна вучыцца...);
- для вопроса о профессии используйте Кім ты працуеш? или Хто ты па прафесіі?;
- многие профессии имеют женские формы с окончанием -ка / -ца / -ніца.
В следующем уроке мы перейдём к теме времени, где изучим дни недели, месяцы, время суток и научимся говорить о расписании.
| ← Предыдущий урок Урок 9 BY: Мой дом |
Спіс урокаў | Следующий урок → Урок 11 BY: Дзень і час |