Урок B1.8: Грамадства і яго сацыяльная структура
Урок B1.8: Грамадства і яго сацыяльная структура
| ← Урок B1.7: Палітычны лад і дзяржаўныя органы | Спіс урокаў | Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці → |
Уводзіны
Грамадства — гэта складаная сістэма, якая складаецца з розных сацыяльных груп, класаў, інстытутаў і адносін паміж людзьмі. На гэтым уроку мы разгледзім сацыяльную структуру беларускага грамадства, яго асноўныя сацыяльныя групы, сацыяльныя інстытуты і праблемы.
Разуменне сацыяльнай структуры дапаможа вам лепш зразумець, як арганізавана жыццё ў Беларусі, якія сацыяльныя групы існуюць і якія праблемы турбуюць грамадства.
Да канца ўрока вы зможаце:
- апісваць сацыяльную структуру беларускага грамадства;
- называць асноўныя сацыяльныя групы і іх характарыстыкі;
- разумець сацыяльныя інстытуты і іх ролю;
- абмяркоўваць сацыяльныя праблемы;
- выкарыстоўваць сацыялагічную лексіку ў мове.
Тэорыя
Паняцце сацыяльнай структуры
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| сацыяльная структура | социальная структура |
| сацыяльная група | социальная группа |
| сацыяльны слой | социальный слой |
| сацыяльны інстытут | социальный институт |
| сацыяльны статус | социальный статус |
| сацыяльная роля | социальная роль |
Сацыяльныя групы ў Беларусі
| Група | Характарыстыка | Прыклады прафесій |
|---|---|---|
| Працоўны клас | Рабочыя на вытворчасці | Заводскія рабочыя, будаўнікі |
| Сялянства | Жыхары вёсак, фермеры | Аграрыі, жывёлаводы |
| Інтэлігенцыя | Высокаадукаваныя людзі | Настаўнікі, урачы, навукоўцы |
| Служачыя | Працаўнікі сферы абслугоўвання | Менеджэры, кансультанты |
| Бізнесмены | Прадпрымальнікі | Уладальнікі фірмаў, прадпрымальнікі |
Сацыяльныя інстытуты
| Інстытут | Функцыі | Прыклады |
|---|---|---|
| Сям'я | Выхаванне дзяцей, сацыялізацыя | Бацькі, дзеці, родзічы |
| Адукацыя | Навучанне, выхаванне | Школа, універсітэт, каледж |
| Ахова здароўя | Захаванне здароўя | Паліклініка, бальніца |
| Эканоміка | Вытворчасць і размеркаванне | Фабрыкі, банкі, крамы |
| Палітыка | Кіраванне грамадствам | Прэзідэнт, парламент, партыі |
Сацыяльныя праблемы ў Беларусі
| Праблема | Апісанне |
|---|---|
| Дэмаграфічная праблема | Нізкая нараджальнасць, высокая смяротнасць |
| Міграцыя | Выезд маладых людзей за мяжу |
| Сацыяльная няроўнасць | Розніца ў даходах паміж рознымі групамі |
| Без працы | Адсутнасць працоўных месцаў у рэгіёнах |
Сацыяльны статус і ролі
| Тэрмін | Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|---|
| Сацыяльны статус | сацыяльны статус | социальный статус |
| Сацыяльная роля | сацыяльная роля | социальная роль |
| Статусны сімвал | статусны сімвал | статусный символ |
| Прэстыж | прэстыж | престиж |
Маладзёж у беларускім грамадстве
| Характарыстыка | Апісанне |
|---|---|
| Адукацыя | Вялікая колькасць студэнтаў у ВНУ |
| Занятасць | Праца ў сферы паслуг, IT |
| Каштоўнасці | Арыентацыя на кар'еру, самаразвіццё |
| Праблемы | Недахоп жылля, эміграцыя |
Сям'я як сацыяльны інстытут
| Характарыстыка | Апісанне |
|---|---|
| Тыпы сям'і | Нуклеарная, пашыраная, няпоўная |
| Функцыі | Выхаванне, эканамічная, эмацыянальная |
| Сучасныя тэндэнцыі | Познія шлюбы, маладыя дзеці |
Прыклад расказу
Сацыяльная структура беларускага грамадства (Социальная структура белорусского общества):
Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру. Яна складаецца з розных груп: працоўны клас, сялянства, інтэлігенцыя, служачыя і бізнесмены. Кожная група выконвае свае функцыі ў грамадстве. Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя, эканоміка і палітыка. Сям'я з'яўляецца асновай грамадства. У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы: дэмаграфічны крызіс, міграцыя, няроўнасць. Маладзёж сёння арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры. Нягледзячы на праблемы, беларускае грамадства развіваецца і адаптуецца да новых умоў.
Пытанні пра сацыяльную структуру
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| Якія сацыяльныя групы існуюць у Беларусі? | Какие социальные группы существуют в Беларуси? |
| Якія сацыяльныя інстытуты вы ведаеце? | Какие социальные институты вы знаете? |
| Якія сацыяльныя праблемы існуюць у Беларусі? | Какие социальные проблемы существуют в Беларуси? |
| Якую ролю адыгрывае сям'я ў беларускім грамадстве? | Какую роль играет семья в белорусском обществе? |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова
Устаўце падыходнае слова па сэнсе:
- Беларускае грамадства мае складаную ... (социальную) структуру.
- Важнымі сацыяльнымі ... (институтами) з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
- Сям'я з'яўляецца ... (основой) грамадства.
- У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя ... (проблемы).
- Маладзёж арыентуецца на атрыманне ... (образования) і пабудову кар'еры.
Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову
Перакладзіце сказы на беларускую мову:
- Белорусское общество имеет сложную социальную структуру.
- Важными социальными институтами являются семья, образование, здравоохранение.
- Семья является основой общества.
- В Беларуси существуют различные социальные проблемы.
- Молодёжь ориентируется на получение образования и построение карьеры.
Заданне 3. Адкажыце на пытанні
Напішыце поўныя адказы на пытанні:
- Якія сацыяльныя групы існуюць у Беларусі?
- Якія сацыяльныя інстытуты вы ведаеце?
- Якія сацыяльныя праблемы існуюць у Беларусі?
- Якую ролю адыгрывае сям'я ў беларускім грамадстве?
- На што арыентуецца сучасная беларуская моладзь?
Заданне 4. Састаўце сказы з слоў
Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:
- структуру / беларускае / сацыяльную / мае / грамадства / складаную.
- інстытутамі / сям'я / з'яўляюцца / адукацыя / сацыяльнымі / ахова / важнымі / здароўя.
- асновай / з'яўляецца / грамадства / сям'я.
- сацыяльныя / Беларусі / праблемы / існуюць / у / розныя.
- кар'еры / адукацыі / маладзёж / атрыманне / пабудову / і / арыентуецца / на.
Заданне 5. Напішыце расказ пра сацыяльную структуру Беларусі
Напішыце 7–10 сказаў пра сацыяльную структуру беларускага грамадства. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: сацыяльныя групы, сацыяльныя інстытуты, сацыяльныя праблемы, роля сям'і, маладзёжныя тэндэнцыі.
Адказы
Адказы да задання 1
- Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру.
- Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
- Сям'я з'яўляецца асновай грамадства.
- У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы.
- Маладзёж арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры.
Адказы да задання 2
- Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру.
- Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
- Сям'я з'яўляецца асновай грамадства.
- У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы.
- Маладзёж арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры.
Адказы да задання 3 (прыкладныя)
- У Беларусі існуюць працоўны клас, сялянства, інтэлігенцыя, служачыя і бізнесмены.
- Я ведаю такія сацыяльныя інстытуты, як сям'я, адукацыя, ахова здароўя, эканоміка і палітыка.
- У Беларусі існуюць дэмаграфічныя праблемы, міграцыя, сацыяльная няроўнасць і беспрацоўе.
- Сям'я адыгрывае важную ролю: яна займаецца выхаваннем дзяцей, забяспечвае эканамічную і эмацыянальную падтрымку.
- Сучасная беларуская моладзь арыентуецца на атрыманне якаснай адукацыі і пабудову кар'еры.
Адказы да задання 4
- Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру.
- Важнымі сацыяльнымі інстытутамі з'яўляюцца сям'я, адукацыя, ахова здароўя.
- Сям'я з'яўляецца асновай грамадства.
- У Беларусі існуюць розныя сацыяльныя праблемы.
- Маладзёж арыентуецца на атрыманне адукацыі і пабудову кар'еры.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Беларускае грамадства мае складаную сацыяльную структуру. Яно складаецца з такіх груп, як працоўны клас, сялянства, інтэлігенцыя, служачыя і бізнесмены. Кожная з гэтых груп выконвае свае функцыі. У грамадстве існуюць важныя сацыяльныя інстытуты: сям'я, адукацыя, ахова здароўя, эканоміка, палітыка. Сям'я з'яўляецца асновай грамадства, яна выхоўвае дзяцей і перадае каштоўнасці. У Беларусі ёсць розныя сацыяльныя праблемы, напрыклад, дэмаграфічны крызіс і міграцыя. Маладзёж сёння арыентуецца на атрыманне адукацыі, развіццё кар'еры і самаўдасканаленне.
Вывады
На гэтым уроку мы вывучылі сацыяльную структуру беларускага грамадства. Вы даведаліся:
- асноўныя сацыяльныя групы і іх характарыстыкі;
- сацыяльныя інстытуты і іх функцыі;
- сацыяльныя праблемы Беларусі;
- ролю сям'і ў грамадстве;
- тэндэнцыі ў маладзёжным асяроддзі.
Асабліва важна запомніць:
- сацыяльная структура – социальная структура;
- сацыяльная група – социальная группа;
- сацыяльны інстытут – социальный институт;
- сацыяльная праблема – социальная проблема;
- сям'я – семья;
- маладзёж – молодёжь.
У наступным уроку мы разгледзім тэму нацыянальных і этнічных меншасцей.
| ← Урок B1.7: Палітычны лад і дзяржаўныя органы | Спіс урокаў | Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці → |