Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці
Урок B1.9: Нацыянальныя і этнічныя меншасці
| ← Урок B1.8: Грамадства і яго сацыяльная структура | Спіс урокаў | Урок B1.10: Эканоміка Беларусі → |
Уводзіны
Беларусь з'яўляецца шматнацыянальнай краінай. Акрамя беларусаў, на яе тэрыторыі жывуць прадстаўнікі розных нацыянальнасцей: рускія, палякі, украінцы, яўрэі, татары, цыганы і іншыя. На гэтым уроку мы разгледзім нацыянальны склад насельніцтва Беларусі, асаблівасці жыцця этнічных меншасцей, іх правы і культуру.
Тэма нацыянальных меншасцей важная для разумення беларускага грамадства, якое фарміравалася на скрыжаванні розных культур і цывілізацый. Беларусь заўсёды была адкрытай для людзей розных нацыянальнасцей, што паўплывала на яе культурную разнастайнасць.
Да канца ўрока вы зможаце:
- апісваць нацыянальны склад насельніцтва Беларусі;
- называць асноўныя этнічныя групы і іх асаблівасці;
- разумець правы нацыянальных меншасцей;
- гаварыць пра міжнацыянальныя адносіны;
- выкарыстоўваць адпаведную лексіку ў мове.
Тэорыя
Нацыянальны склад насельніцтва Беларусі
| Нацыянальнасць | Працэнт ад насельніцтва |
|---|---|
| Беларусы | 84% |
| Рускія | 8% |
| Палякі | 3% |
| Украінцы | 2% |
| Іншыя (яўрэі, татары, цыганы і інш.) | 3% |
Асноўныя этнічныя групы
| Група | Асаблівасці | Рэгіёны пражывання |
|---|---|---|
| Рускія | Другая па колькасці нацыянальнасць | Усе рэгіёны, асабліва ўсход |
| Палякі | Гістарычна значная група | Заходнія рэгіёны (Гродзенская вобласць) |
| Украінцы | Блізкая культура | Усе рэгіёны |
| Яўрэі | Гістарычная спадчына | Мінск, Гомель, Віцебск |
| Татары | Цюркская група | Мінск, Гродна |
Правы нацыянальных меншасцей
| Права | Апісанне |
|---|---|
| Права на мову | Вывучэнне роднай мовы, культурныя мерапрыемствы |
| Права на культуру | Захаванне і развіццё нацыянальных традыцый |
| Права на рэлігію | Свабода веравызнання |
| Права на ўдзел | Удзел у палітычным і культурным жыцці |
Нацыянальныя меншасці і культура
| Нацыянальнасць | Культурныя асаблівасці |
|---|---|
| Палякі | Каталіцтва, польская мова, нацыянальныя святы |
| Яўрэі | Іўдаізм, ідыш, культурныя традыцыі |
| Татары | Іслам, татарская мова, нацыянальныя стравы |
Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі
| Характарыстыка | Апісанне |
|---|---|
| Талерантнасць | Беларусь характарызуецца высокай талерантнасцю |
| Міжнацыянальны канфлікт | Адсутнічае на працягу многіх гадоў |
| Інтэграцыя | Актыўны ўдзел меншасцей у жыцці грамадства |
Роля нацыянальных меншасцей у гісторыі Беларусі
| Група | Уклад у гісторыю |
|---|---|
| Яўрэі | Развіццё гандлю, рамёстваў, культуры |
| Палякі | Развіццё адукацыі, навукі, культуры |
| Татары | Ваенная служба, культурны ўклад |
Прыклад расказу
Нацыянальныя меншасці Беларусі (Национальные меньшинства Беларуси):
Беларусь — шматнацыянальная краіна. Большасць насельніцтва складаюць беларусы, але ў краіне жывуць таксама рускія, палякі, украінцы, яўрэі, татары, цыганы і іншыя. Найбольш шматлікая меншасць — рускія. Яны жывуць ва ўсіх рэгіёнах краіны. Палякі пражываюць пераважна ў заходніх абласцях. У Беларусі забяспечваюцца правы нацыянальных меншасцей: яны могуць вывучаць родную мову, захоўваць свае традыцыі і свабодна вызнаваць рэлігію. Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі мірныя і талерантныя. Нацыянальныя меншасці ўнеслі вялікі ўклад у развіццё беларускай культуры, гандлю, рамёстваў.
Пытанні пра нацыянальныя меншасці
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| Якія нацыянальнасці жывуць у Беларусі? | Какие национальности живут в Беларуси? |
| Якая нацыянальнасць з'яўляецца другой па колькасці? | Какая национальность является второй по численности? |
| Якія правы маюць нацыянальныя меншасці? | Какие права имеют национальные меньшинства? |
| Якія рэгіёны з'яўляюцца месцам пражывання палякаў? | Какие регионы являются местом проживания поляков? |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова
Устаўце падыходнае слова па сэнсе:
- Беларусь з'яўляецца ... (многонациональной) краінай.
- Найбольш шматлікая меншасць — ... (русские).
- Палякі пражываюць пераважна ў ... (западных) абласцях.
- Нацыянальныя меншасці могуць вывучаць ... (родную) мову.
- Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі ... (мирные) і талерантныя.
Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову
Перакладзіце сказы на беларускую мову:
- Беларусь является многонациональной страной.
- Самая многочисленная меншасць — русские.
- Поляки проживают преимущественно в западных областях.
- Национальные меншасці могут изучать родной язык.
- Межнациональные отношения в Беларуси мирные и толерантные.
Заданне 3. Адкажыце на пытанні
Напішыце поўныя адказы на пытанні:
- Якія нацыянальнасці жывуць у Беларусі?
- Якая нацыянальнасць з'яўляецца другой па колькасці?
- Якія правы маюць нацыянальныя меншасці?
- Якія рэгіёны з'яўляюцца месцам пражывання палякаў?
- Як характарызуюцца міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі?
Заданне 4. Састаўце сказы з слоў
Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:
- краінай / з'яўляецца / шматнацыянальнай / Беларусь.
- рускія / меншасць / найбольш / шматлікая.
- заходніх / палякі / абласцях / у / пражываюць / пераважна.
- мову / могуць / нацыянальныя / родную / меншасці / вывучаць.
- мірныя / Беларусі / талерантныя / адносіны / міжнацыянальныя / і / у.
Заданне 5. Напішыце расказ пра нацыянальныя меншасці Беларусі
Напішыце 7–10 сказаў пра нацыянальныя меншасці Беларусі. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: нацыянальны склад, правы меншасцей, рэгіёны пражывання, міжнацыянальныя адносіны.
Адказы
Адказы да задання 1
- Беларусь з'яўляецца шматнацыянальнай краінай.
- Найбольш шматлікая меншасць — рускія.
- Палякі пражываюць пераважна ў заходніх абласцях.
- Нацыянальныя меншасці могуць вывучаць родную мову.
- Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі мірныя і талерантныя.
Адказы да задання 2
- Беларусь з'яўляецца шматнацыянальнай краінай.
- Найбольш шматлікая меншасць — рускія.
- Палякі пражываюць пераважна ў заходніх абласцях.
- Нацыянальныя меншасці могуць вывучаць родную мову.
- Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі мірныя і талерантныя.
Адказы да задання 3 (прыкладныя)
- У Беларусі жывуць беларусы, рускія, палякі, украінцы, яўрэі, татары, цыганы і іншыя.
- Другой па колькасці нацыянальнасцю з'яўляюцца рускія.
- Нацыянальныя меншасці маюць права на родную мову, захаванне культуры, свабоду рэлігіі і ўдзел у культурным жыцці.
- Палякі пражываюць пераважна ў Гродзенскай вобласці і іншых заходніх рэгіёнах.
- Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі мірныя, талерантныя, без канфліктаў.
Адказы да задання 4
- Беларусь з'яўляецца шматнацыянальнай краінай.
- Найбольш шматлікая меншасць — рускія.
- Палякі пражываюць пераважна ў заходніх абласцях.
- Нацыянальныя меншасці могуць вывучаць родную мову.
- Міжнацыянальныя адносіны ў Беларусі мірныя і талерантныя.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Беларусь з'яўляецца шматнацыянальнай краінай. Большасць насельніцтва складаюць беларусы, але ў краіне жывуць таксама рускія, палякі, украінцы, яўрэі, татары і цыганы. Найбольш шматлікая меншасць — рускія. Палякі пражываюць пераважна ў заходніх абласцях, асабліва ў Гродзенскай. У Беларусі забяспечваюцца правы нацыянальных меншасцей. Яны могуць свабодна вывучаць родную мову, захоўваць нацыянальныя традыцыі і свабодна вызнаваць рэлігію. Міжнацыянальныя адносіны ў краіне мірныя і талерантныя. Нацыянальныя меншасці ўнеслі важны ўклад у развіццё беларускай культуры, гандлю і рамёстваў.
Вывады
На гэтым уроку мы вывучылі тэму нацыянальных і этнічных меншасцей у Беларусі. Вы даведаліся:
- нацыянальны склад насельніцтва Беларусі;
- асноўныя этнічныя групы і іх асаблівасці;
- правы нацыянальных меншасцей;
- міжнацыянальныя адносіны;
- культурны ўклад меншасцей у развіццё краіны.
Асабліва важна запомніць:
- шматнацыянальная краіна – многонациональная страна;
- нацыянальная меншасць – национальное меньшинство;
- родная мова – родной язык;
- міжнацыянальныя адносіны – межнациональные отношения;
- талерантнасць – толерантность.
У наступным уроку мы разгледзім эканоміку Беларусі.
| ← Урок B1.8: Грамадства і яго сацыяльная структура | Спіс урокаў | Урок B1.10: Эканоміка Беларусі → |