Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура

Навігацыя па ўроках (узровень В1–В2)
← Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар	Спіс урокаў	Урок B1.21: Беларускае мастацтва і музыка →

Уводзіны

Янка Купала і Якуб Колас — два велічныя імёны ў беларускай літаратуры. Яны сталі фундатарамі сучаснай беларускай літаратурнай мовы, стварылі творы, якія сталі класікай, і аказалі велізарны ўплыў на развіццё беларускай культуры. На гэтым уроку мы разгледзім жыццё і творчасць гэтых двух класікаў, іх уплыў на беларускую літаратуру і значэнне іх спадчыны.

Беларуская літаратура XX стагоддзя пачынаецца з Купалы і Коласа. Яны не толькі пісалі вершы, паэмы і прозу, але і займаліся грамадскай дзейнасцю, перакладамі, публіцыстыкай. Іх творы перакладзены на многія мовы свету.

Да канца ўрока вы зможаце:

расказваць пра жыццё і творчасць Янкі Купалы і Якуба Коласа;
называць іх галоўныя творы;
разумець значэнне іх спадчыны для беларускай культуры;
аналізаваць асноўныя тэмы і вобразы іх творчасці;
выкарыстоўваць літаратурную лексіку ў мове.

Тэорыя

Янка Купала (Іван Дамінікавіч Луцэвіч)

Янка Купала – біяграфія
Год	Падзея
1882	Нараджэнне ў вёсцы Вязынка (Мінская вобласць)
1905	Першыя публікацыі вершаў
1908	Зборнік «Жалейка» (першая кніга)
1913	Зборнік «Спадчына»
1920–1940	Актыўная творчая і грамадская дзейнасць
1942	Смерць у Маскве

Асноўныя творы:

«Жалейка» (зборнік вершаў)
«Гусляр» (зборнік вершаў)
«Спадчына» (зборнік вершаў)
«Адвечная песня» (паэма)
«Тутэйшыя» (п’еса)

Якуб Колас (Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч)

Якуб Колас – біяграфія
Год	Падзея
1882	Нараджэнне ў вёсцы Акінчыцы (Мінская вобласць)
1906	Першыя публікацыі вершаў
1910	Зборнік «Песні жальбы»
1921	Паэма «Новая зямля»
1923	Паэма «Сымон-музыка»
1956	Смерць у Мінску

Асноўныя творы:

«Песні жальбы» (зборнік вершаў)
«Новая зямля» (паэма)
«Сымон-музыка» (паэма)
«На ростанях» (трылогія)
«Глыбокая цячэ рака» (раман)

Сравнение творчасці Купалы і Коласа

Параўнанне творчасці Купалы і Коласа
Крытэрый	Янка Купала	Якуб Колас
Тэмы	Нацыянальнае адраджэнне, свабода, сацыяльная справядлівасць	Жыццё сялян, прырода, народная мудрасць
Жанры	Вершы, паэмы, драматургія	Вершы, паэмы, проза
Мова	Эмацыянальная, экспрэсіўная, сімвалічная	Эпічная, народная, лірычная

Значэнне Купалы і Коласа для беларускай літаратуры

Значэнне Купалы і Коласа
Аспект	Уплыў
Мова	Зацвярджэнне беларускай літаратурнай мовы
Жанры	Развіццё паэзіі, прозы, драматургіі
Тэмы	Фарміраванне нацыянальнай самасвядомасці
Спадчына	Класіка беларускай літаратуры

Беларуская літаратура XX стагоддзя

Беларуская літаратура XX стагоддзя
Перыяд	Прадстаўнікі
Пачатак XX ст.	Янка Купала, Якуб Колас, Максім Багдановіч
1920–1930-я	Уладзімір Дубоўка, Міхась Чарот
1940–1950-я	Іван Мележ, Алесь Адамовіч
1960–1980-я	Уладзімір Караткевіч, Васіль Быкаў

Прыклад расказу

Янка Купала і Якуб Колас – класікі беларускай літаратуры (Янка Купала и Якуб Колас – классики белорусской литературы):

Янка Купала і Якуб Колас нарадзіліся ў адзін год — у 1882-м. Яны сталі заснавальнікамі сучаснай беларускай літаратуры. Купала пісаў вершы, паэмы і драмы. Яго творы поўныя сімвалаў і эмоцый. Галоўныя тэмы — свабода, справядлівасць, нацыянальнае адраджэнне. Колас быў празаікам і паэтам. Яго паэмы «Новая зямля» і «Сымон-музыка» сталі класікай. Ён пісаў пра жыццё беларускіх сялян. Купала і Колас стварылі літаратурную мову, якой мы карыстаемся сёння. Іх творы перакладзены на многія мовы. Яны з'яўляюцца сімваламі беларускай культуры.

Пытанні пра беларускую літаратуру

Пытанні пра беларускую літаратуру
Беларуская	Рускі пераклад
Хто такі Янка Купала?	Кто такой Янка Купала?
Якія творы напісаў Якуб Колас?	Какие произведения написал Якуб Колас?
У чым розніца паміж творчасцю Купалы і Коласа?	В чём разница между творчеством Купалы и Коласа?
Якое значэнне Купалы і Коласа для беларускай літаратуры?	Какое значение Купалы и Коласа для белорусской литературы?

Практыкаванні (5 заданняў)

Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова

Устаўце падыходнае слова па сэнсе:

Янка Купала і Якуб Колас нарадзіліся ў ... (1882) годзе.
Купала пісаў вершы, паэмы і ... (драмы).
Галоўныя тэмы Купалы — свабода, справядлівасць і нацыянальнае ... (возрождение).
Якуб Колас напісаў паэмы «Новая зямля» і «Сымон-... (музыка)».
Купала і Колас сталі ... (основоположниками) сучаснай беларускай літаратуры.

Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову

Перакладзіце сказы на беларускую мову:

Янка Купала и Якуб Колас родились в 1882 году.
Купала писал стихи, поэмы и драмы.
Главные темы Купалы — свобода, справедливость и национальное возрождение.
Якуб Колас написал поэмы «Новая земля» и «Сымон-музыка».
Купала и Колас стали основоположниками современной белорусской литературы.

Заданне 3. Адкажыце на пытанні

Напішыце поўныя адказы на пытанні:

Хто такі Янка Купала?
Якія творы напісаў Якуб Колас?
У чым розніца паміж творчасцю Купалы і Коласа?
Якое значэнне Купалы і Коласа для беларускай літаратуры?
Якія беларускія пісьменнікі XX стагоддзя вам яшчэ вядомыя?

Заданне 4. Састаўце сказы з слоў

Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:

годзе / нарадзіліся / 1882 / Купала / і / Колас / у.
вершы / драмы / пісаў / Купала / паэмы / і.
тэмы / нацыянальнае / Купалы / справядлівасць / адраджэнне / свабода.
«Новая / паэмы / Колас / «Сымон-музыка» / зямля» / напісаў.
літаратуры / асновапаложнікамі / беларускай / сучаснай / сталі / яны.

Заданне 5. Напішыце расказ пра Купалу і Коласа

Напішыце 7–10 сказаў пра Янку Купалу і Якуба Коласа. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: біяграфія, творы, тэмы, значэнне.

Адказы

Адказы да задання 1

Янка Купала і Якуб Колас нарадзіліся ў 1882 годзе.
Купала пісаў вершы, паэмы і драмы.
Галоўныя тэмы Купалы — свабода, справядлівасць і нацыянальнае адраджэнне.
Якуб Колас напісаў паэмы «Новая зямля» і «Сымон-музыка».
Купала і Колас сталі асновапаложнікамі сучаснай беларускай літаратуры.

Адказы да задання 2

Янка Купала і Якуб Колас нарадзіліся ў 1882 годзе.
Купала пісаў вершы, паэмы і драмы.
Галоўныя тэмы Купалы — свабода, справядлівасць і нацыянальнае адраджэнне.
Якуб Колас напісаў паэмы «Новая зямля» і «Сымон-музыка».
Купала і Колас сталі асновапаложнікамі сучаснай беларускай літаратуры.

Адказы да задання 3 (прыкладныя)

Янка Купала (Іван Луцэвіч) — беларускі паэт, драматург, класік беларускай літаратуры.
Якуб Колас напісаў паэмы «Новая зямля», «Сымон-музыка», трылогію «На ростанях», раман «Глыбокая цячэ рака».
Купала пісаў больш сімвалічна і эмацыянальна, а Колас — эпічна, пра жыццё сялян і прыроду.
Яны стварылі сучасную беларускую літаратурную мову і сталі класікамі беларускай літаратуры.
Яшчэ вядомы Максім Багдановіч, Уладзімір Караткевіч, Васіль Быкаў, Святлана Алексіевіч.

Адказы да задання 4

Купала і Колас нарадзіліся ў 1882 годзе.
Купала пісаў вершы, паэмы і драмы.
Тэмы Купалы — свабода, справядлівасць, нацыянальнае адраджэнне.
Колас напісаў паэмы «Новая зямля» і «Сымон-музыка».
Яны сталі асновапаложнікамі сучаснай беларускай літаратуры.

Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)

Янка Купала і Якуб Колас — два вялікія класікі беларускай літаратуры. Яны нарадзіліся ў 1882 годзе. Купала быў паэтам і драматургам. Яго творы прысвечаны свабодзе, справядлівасці і нацыянальнаму адраджэнню. Якуб Колас пісаў вершы, паэмы і прозу. Яго галоўныя творы — «Новая зямля» і «Сымон-музыка». Колас апісваў жыццё беларускіх сялян. Купала і Колас стварылі беларускую літаратурную мову. Іх творы сталі асновай беларускай культуры. Яны з'яўляюцца сімваламі беларускага народа.

Вывады

На гэтым уроку мы вывучылі творчасць Янкі Купалы і Якуба Коласа. Вы даведаліся:

біяграфію Купалы і Коласа;
іх галоўныя творы;
тэмы і асаблівасці іх творчасці;
значэнне іх спадчыны для беларускай літаратуры.

Асабліва важна запомніць:

Янка Купала – Янка Купала;
Якуб Колас – Якуб Колас;
«Жалейка» – «Жалейка»;
«Новая зямля» – «Новая земля»;
«Сымон-музыка» – «Сымон-музыка»;
класік – классик.

У наступным уроку мы разгледзім беларускае мастацтва і музыку.

Навігацыя па ўроках (узровень В1–В2)
← Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар	Спіс урокаў	Урок B1.21: Беларускае мастацтва і музыка →