Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар
Урок B1.19: Францыск Скарына – першадрукар
| ← Урок B1.18: Культура Беларусі | Спіс урокаў | Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура → |
Уводзіны
Францыск Скарына — адзін з самых выбітных дзеячаў беларускай і сусветнай культуры. Ён быў першадрукарам, асветнікам, перакладчыкам, гуманістам і навукоўцам. Яго дзейнасць аказала велізарны ўплыў на развіццё беларускай мовы, літаратуры і адукацыі.
На гэтым уроку мы разгледзім жыццё і дзейнасць Францыска Скарыны, яго ўклад у кнігадрукаванне, пераклад Бібліі на старабеларускую мову і яго значэнне для беларускай культуры.
Да канца ўрока вы зможаце:
- расказваць пра жыццё Францыска Скарыны;
- апісваць яго дзейнасць як першадрукара;
- разумець значэнне яго перакладаў;
- выкарыстоўваць лексіку па тэме кнігадрукавання;
- гаварыць пра ўклад Скарыны ў беларускую культуру.
Тэорыя
Біяграфія Францыска Скарыны
| Год | Падзея |
|---|---|
| каля 1490 | Нараджэнне ў Полацку |
| 1504–1506 | Навучанне ў Кракаўскім універсітэце |
| 1506–1510 | Навучанне ў Падуанскім універсітэце (Італія) |
| 1517 | Пачатак друкарскай дзейнасці ў Празе |
| 1517–1519 | Выданне 23 кніг Бібліі |
| 1520 | Пераезд у Вільню |
| 1522 | Выданне «Малой падарожнай кніжкі» |
| 1552 | Смерць у Празе |
Дзейнасць Скарыны як першадрукара
| Аспект | Апісанне |
|---|---|
| Месца друку | Прага, Вільня |
| Колькасць кніг | Каля 23 кніг Бібліі, «Малая падарожная кніжка» |
| Мова | Старабеларуская (родная мова) |
| Асаблівасці | Першы пераклад Бібліі на ўсходнеславянскую мову |
Пераклад Бібліі
|+ Пераклад Бібліі ! Характарыстыка !! Апісанне |- | Мова || Старабеларуская (з элементамі царкоўнаславянскай) |- | Асаблівасці || Скарына перакладаў з лацінскай, чэшскай і грэчаскай моў |- | Значэнне || Першы пераклад Бібліі на мову, зразумелую беларусам |}
«Малая падарожная кніжка»
| Характарыстыка | Апісанне |
|---|---|
| Год выдання | 1522 |
| Месца | Вільня |
| Змест | Рэлігійныя тэксты для падарожнікаў |
| Значэнне | Першая кніга, выдадзеная на тэрыторыі Беларусі |
Уплыў Скарыны на беларускую культуру
| Сфера | Уплыў |
|---|---|
| Мова | Зацвярджэнне старабеларускай мовы як літаратурнай |
| Асвета | Распаўсюджанне ведаў, развіццё адукацыі |
| Культура | Фарміраванне нацыянальнай самасвядомасці |
Прыклад расказу
Францыск Скарына – першадрукар (Франциск Скорина – первопечатник):
Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года. Ён атрымаў выдатную адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах. У 1517 годзе Скарына пачаў друкаваць кнігі ў Празе. Ён пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову. Гэта быў першы пераклад Бібліі на ўсходнеславянскую мову. Пазней Скарына пераехаў у Вільню, дзе выдаў «Малую падарожную кніжку». Скарына зрабіў вялікі ўклад у развіццё беларускай мовы, літаратуры і асветы. Яго дзейнасць паўплывала на фарміраванне беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці. Сёння Францыск Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.
Пытанні пра Францыска Скарыну
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| Дзе і калі нарадзіўся Францыск Скарына? | Где и когда родился Франциск Скорина? |
| Якія кнігі выдаў Скарына? | Какие книги издал Скорина? |
| На якой мове Скарына друкаваў кнігі? | На каком языке Скорина печатал книги? |
| Якое значэнне мае дзейнасць Скарыны? | Какое значение имеет деятельность Скорины? |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова
Устаўце падыходнае слова па сэнсе:
- Францыск Скарына нарадзіўся ў ... (Полоцке) каля 1490 года.
- Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і ... (Падуанском) універсітэтах.
- Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі ... (Библии) на старабеларускую мову.
- У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную ... (книжку)».
- Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай ... (просвещения) і культуры.
Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову
Перакладзіце сказы на беларускую мову:
- Франциск Скорина родился в Полоцке около 1490 года.
- Он получил образование в Краковском и Падуанском университетах.
- Скорина перевёл и издал 23 книги Библии на старобелорусский язык.
- В Вильне Скорина издал «Малую подорожную книжку».
- Скорина является символом белорусского просвещения и культуры.
Заданне 3. Адкажыце на пытанні
Напішыце поўныя адказы на пытанні:
- Дзе і калі нарадзіўся Францыск Скарына?
- Якія кнігі выдаў Скарына?
- На якой мове Скарына друкаваў кнігі?
- Якое значэнне мае дзейнасць Скарыны?
- Чаму Скарыну называюць першадрукарам?
Заданне 4. Састаўце сказы з слоў
Састаўце правільныя сказы на беларускай мове:
- Полацку / каля / нарадзіўся / у / 1490 / Скарына / года.
- Кракаўскім / Падуанскім / адукацыю / і / атрымаў / універсітэтах / ён.
- Бібліі / выдаў / кнігі / Скарына / 23.
- «Малую / выдаў / кніжку / падарожную / Вільні / у / Скарына.
- сімвалам / Скарына / з'яўляецца / беларускай / асветы / і / культуры.
Заданне 5. Напішыце расказ пра Францыска Скарыну
Напішыце 7–10 сказаў пра Францыска Скарыну. Выкарыстоўвайце інфармацыю з урока: біяграфія, дзейнасць, пераклады, значэнне.
Адказы
Адказы да задання 1
- Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
- Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах.
- Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову.
- У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку».
- Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.
Адказы да задання 2
- Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
- Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах.
- Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову.
- У Вільні Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку».
- Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.
Адказы да задання 3 (прыкладныя)
- Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
- Скарына выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову і «Малую падарожную кніжку».
- Скарына друкаваў кнігі на старабеларускай мове з элементамі царкоўнаславянскай.
- Дзейнасць Скарыны паўплывала на развіццё беларускай мовы, літаратуры і асветы.
- Скарыну называюць першадрукарам, таму што ён першым пачаў друкаваць кнігі на ўсходнеславянскай мове.
Адказы да задання 4
- Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года.
- Ён атрымаў адукацыю ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах.
- Скарына выдаў 23 кнігі Бібліі.
- Скарына выдаў «Малую падарожную кніжку» ў Вільні.
- Скарына з'яўляецца сімвалам беларускай асветы і культуры.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Францыск Скарына нарадзіўся ў Полацку каля 1490 года. Ён атрымаў добрую адукацыю ў Еўропе. Скарына вучыўся ў Кракаўскім і Падуанскім універсітэтах. У 1517 годзе ён пачаў друкаваць кнігі ў Празе. Скарына пераклаў і выдаў 23 кнігі Бібліі на старабеларускую мову. Гэта быў першы пераклад Бібліі на мову, зразумелую беларусам. Пазней ён выдаў «Малую падарожную кніжку» ў Вільні. Дзейнасць Скарыны мела вялікае значэнне для беларускай культуры. Ён стаў сімвалам беларускай асветы. Сёння яго імя носіць Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
Вывады
На гэтым уроку мы вывучылі жыццё і дзейнасць Францыска Скарыны. Вы даведаліся:
- біяграфію Скарыны;
- яго дзейнасць як першадрукара;
- пераклад Бібліі на старабеларускую мову;
- «Малую падарожную кніжку»;
- значэнне Скарыны для беларускай культуры.
Асабліва важна запомніць:
- Францыск Скарына – Франциск Скорина;
- першадрукар – первопечатник;
- Біблія – Библия;
- старабеларуская мова – старобелорусский язык;
- асвета – просвещение.
У наступным уроку мы разгледзім творчасць Янкі Купалы, Якуба Коласа і беларускую літаратуру.
| ← Урок B1.18: Культура Беларусі | Спіс урокаў | Урок B1.20: Янка Купала, Якуб Колас і беларуская літаратура → |