Урок C1.27: Сістэма адукацыі ў Беларусі: ВНУ і навука
Урок C1.27: Сістэма адукацыі ў Беларусі: ВНУ і навука
| ← Урок C1.26: Беларускае кіно і тэатр | Спіс урокаў | Урок C1.28: Рэлігія і абрады. Каляды, Вялікдзень, Купалле → |
Уводзіны
Сістэма адукацыі Беларусі з'яўляецца адной з найважнейшых сацыяльных інстытутаў, якія вызначаюць развіццё краіны. Яна ўключае дашкольную, сярэднюю, прафесійна-тэхнічную, сярэднюю спецыяльную і вышэйшую адукацыю. Беларускія ВНУ рыхтуюць спецыялістаў у розных галінах. Навука з'яўляецца важным кампанентам развіцця грамадства. На гэтым уроку мы разгледзім структуру сістэмы адукацыі, тыпы ВНУ, навуковы патэнцыял Беларусі, праблемы і перспектывы развіцця, а таксама асноўную лексіку для абмеркавання адукацыі і навукі.
Тэорыя
Асноўная лексіка па тэме (пашыраны спіс)
| Беларуская | Рускі пераклад | Кантэкст |
|---|---|---|
| адукацыя | образование | Сістэма адукацыі Беларусі пастаянна развіваецца. |
| вышэйшая адукацыя | высшее образование | Вышэйшая адукацыя дазваляе атрымаць прафесію. |
| сярэдняя адукацыя | среднее образование | Сярэдняя адукацыя з'яўляецца абавязковай. |
| дашкольная адукацыя | дошкольное образование | Дашкольная адукацыя рыхтуе дзяцей да школы. |
| прафесійна-тэхнічная адукацыя | профессионально-техническое образование | ПТА рыхтуе рабочых спецыялістаў. |
| сярэдняя спецыяльная адукацыя | среднее специальное образование | ССА дае практычныя навыкі. |
| універсітэт | университет | Універсітэты праводзяць навуковыя даследаванні. |
| акадэмія | академия | Акадэміі рыхтуюць навукоўцаў. |
| інстытут | институт | Інстытуты спецыялізуюцца на галіновых напрамках. |
| факультэт | факультет | Факультэт аб'ядноўвае блізкія спецыяльнасці. |
| кафедра | кафедра | Кафедра праводзіць навучальную і навуковую работу. |
| спецыяльнасць | специальность | Спецыяльнасць вызначае напрамак падрыхтоўкі. |
| кваліфікацыя | квалификация | Кваліфікацыя пацвярджае ўзровень падрыхтоўкі. |
| бакалаўр | бакалавр | Бакалаўрыят доўжыцца 4 гады. |
| магістр | магистр | Магістратура дае паглыбленую падрыхтоўку. |
| аспірантура | аспирантура | Аспірантура рыхтуе навуковыя кадры. |
| дактарантура | докторантура | Дактарантура з'яўляецца вышэйшай ступенню. |
| студэнт | студент | Студэнты наведваюць лекцыі і семінары. |
| выкладчык | преподаватель | Выкладчыкі вядуць заняткі. |
| прафесар | профессор | Прафесар з'яўляецца вядучым навукоўцам. |
| дацэнт | доцент | Дацэнт мае вучоную ступень кандыдата навук. |
| лекцыя | лекция | Лекцыя знаёміць з тэорыяй. |
| семінар | семинар | Семінар актывізуе абмеркаванне. |
| практычныя заняткі | практические занятия | Практычныя заняткі фарміруюць навыкі. |
| лабараторная работа | лабораторная работа | Лабараторная работа вучыць эксперыментаваць. |
| экзамен | экзамен | Экзамен правярае веды. |
| залік | зачёт | Залік правярае бягучыя веды. |
| курсавая работа | курсовая работа | Курсавая работа развівае даследчыя навыкі. |
| дыпломная работа | дипломная работа | Дыпломная работа з'яўляецца вынікам навучання. |
| ацэнка | оценка | Ацэнка па 10-бальнай шкале. |
| стыпендыя | стипендия | Стыпендыя падтрымлівае студэнтаў. |
| навука | наука | Навука з'яўляецца рухаючай сілай прагрэсу. |
| навуковыя даследаванні | научные исследования | Навуковыя даследаванні праводзяцца ў лабараторыях. |
| навуковыя распрацоўкі | научные разработки | Навуковыя распрацоўкі ўкараняюцца ў вытворчасць. |
| інавацыі | инновации | Інавацыі стымулююць эканамічны рост. |
| дысертацыя | диссертация | Дысертацыя з'яўляецца навуковай працай. |
| кандыдат навук | кандидат наук | Кандыдат навук мае навуковую ступень. |
| доктар навук | доктор наук | Доктар навук з'яўляецца вышэйшай ступенню. |
| акадэмік | академик | Акадэмік з'яўляецца членам Акадэміі навук. |
| навукова-даследчы інстытут | научно-исследовательский институт | НДІ праводзіць фундаментальныя даследаванні. |
Структура сістэмы адукацыі
| Узровень | Працягласць | Вынік |
|---|---|---|
| Дашкольны | 1–6 гадоў | Падрыхтоўка да школы |
| Пачатковы (1–4) | 4 гады | Пачатковая адукацыя |
| Базавы (5–9) | 5 гадоў | Базавая сярэдняя адукацыя |
| Сярэдні (10–11) | 2 гады | Сярэдняя адукацыя |
| Прафесійна-тэхнічны | 2–3 гады | Кваліфікацыя рабочага |
| Сярэдні спецыяльны | 2–4 гады | Сярэдняя спецыяльная адукацыя |
| Вышэйшы (бакалаўрыят) | 4 гады | Ступень бакалаўра |
| Вышэйшы (магістратура) | 1–2 гады | Ступень магістра |
Тыпы ВНУ Беларусі
| Тып | Прыклады |
|---|---|
| Класічныя ўніверсітэты | БДУ, БДПУ |
| Тэхнічныя ўніверсітэты | БНТУ |
| Эканамічныя ўніверсітэты | БДЭУ |
| Медыцынскія ўніверсітэты | БДМУ |
Навуковы патэнцыял
| Галіна | Дасягненні | Установы |
|---|---|---|
| Фізіка | Ядзерныя даследаванні | ААН, БДУ |
| Хімія | Новыя матэрыялы | Інстытут хіміі |
Прыклад тэксту для аналізу
Сістэма адукацыі Беларусі: выклікі і перспектывы (Система образования Беларуси: вызовы и перспективы):
Сістэма адукацыі Беларусі з'яўляецца адной з найважнейшых сацыяльных інстытутаў. Яна забяспечвае падрыхтоўку кваліфікаваных спецыялістаў. Беларускія ВНУ рыхтуюць кадры для ўсіх галін эканомікі. Навука развіваецца праз навукова-даследчыя інстытуты. Аднак сістэма сутыкаецца з выклікамі: недастатковае фінансаванне, адток маладых навукоўцаў, неабходнасць мадэрнізацыі. Для павышэння эфектыўнасці неабходны інвестыцыі і інавацыі.
Словазлучэнні для актыўнага выкарыстання
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| атрымліваць вышэйшую адукацыю | получать высшее образование |
| праводзіць навуковыя даследаванні | проводить научные исследования |
| укараняць інавацыі ў навучальны працэс | внедрять инновации в учебный процесс |
| рыхтаваць кваліфікаваных спецыялістаў | готовить квалифицированных специалистов |
| павышаць якасць адукацыі | повышать качество образования |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Падбярыце сінонімы
Падбярыце беларускія адпаведнікі: 1. образование 2. университет 3. факультет 4. специальность 5. диссертация
Заданне 2. Складзіце сказы з наступнымі словамі
Складзіце сказы з наступнымі словамі: 1. адукацыя, сістэма, развіццё 2. універсітэт, навука, даследаванні 3. студэнт, лекцыя, семінар 4. экзамен, залік, ацэнка 5. інавацыі, мадэрнізацыя, адукацыя
Заданне 3. Перакладзіце на беларускую мову
1. Образование является основой развития общества. 2. Университеты проводят научные исследования. 3. Студенты посещают лекции и семинары. 4. Экзамены и зачёты проверяют знания. 5. Инновации способствуют модернизации образования.
Заданне 4. Устаўце прапушчаныя словы
1. Адукацыя з'яўляецца асновай развіцця ... (общества). 2. Універсітэты праводзяць навуковыя ... (исследования). 3. Студэнты наведваюць лекцыі і ... (семинары). 4. Экзамены і залікі правяраюць ... (знания). 5. Інавацыі спрыяюць ... (модернизации) адукацыі. 6. ... (Болонский) працэс уплывае на рэформы. 7. Студэнты атрымліваюць ... (стипендию) за поспехі. 8. Дыпломная работа з'яўляецца вынікам ... (обучения).
Заданне 5. Напішыце тэкст
Напішыце 7–10 сказаў на тэму: «Сучасная сістэма адукацыі ў Беларусі». Выкарыстоўвайце не менш за 10 слоў з лексічнага спісу.
Адказы
Адказы да задання 1
1. адукацыя 2. універсітэт 3. факультэт 4. спецыяльнасць 5. дысертацыя
Адказы да задання 2
1. Сістэма адукацыі з'яўляецца асновай развіцця грамадства. 2. Універсітэты праводзяць навуковыя даследаванні. 3. Студэнты наведваюць лекцыі і семінары. 4. Экзамены і залікі правяраюць веды студэнтаў. 5. Інавацыі спрыяюць мадэрнізацыі адукацыйнай сістэмы.
Адказы да задання 3
1. Адукацыя з'яўляецца асновай развіцця грамадства. 2. Універсітэты праводзяць навуковыя даследаванні. 3. Студэнты наведваюць лекцыі і семінары. 4. Экзамены і залікі правяраюць веды. 5. Інавацыі спрыяюць мадэрнізацыі адукацыі.
Адказы да задання 4
1. Адукацыя з'яўляецца асновай развіцця грамадства. 2. Універсітэты праводзяць навуковыя даследаванні. 3. Студэнты наведваюць лекцыі і семінары. 4. Экзамены і залікі правяраюць веды. 5. Інавацыі спрыяюць мадэрнізацыі адукацыі. 6. Балонскі працэс уплывае на рэформы. 7. Студэнты атрымліваюць стыпендыю за поспехі. 8. Дыпломная работа з'яўляецца вынікам навучання.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Сістэма адукацыі Беларусі знаходзіцца ў стане пастаяннага развіцця. Яна ўключае некалькі ўзроўняў, ад дашкольнага да вышэйшага. Беларускія ВНУ рыхтуюць спецыялістаў для розных галін. Навуковыя даследаванні праводзяцца ва ўніверсітэтах і НДІ. Студэнты наведваюць лекцыі і семінары, здаюць экзамены і залікі. Сістэма сутыкаецца з праблемамі: недахоп фінансавання, адток маладых навукоўцаў. Для павышэння якасці адукацыі неабходны інавацыі. Балонскі працэс уплывае на рэформы. Перспектывы звязаны з інвестыцыямі.
Вывады
На гэтым уроку мы разгледзелі сістэму адукацыі ў Беларусі, ВНУ і навуку, а таксама актыўную лексіку для абмеркавання гэтай тэмы.
| ← Урок C1.26: Беларускае кіно і тэатр | Спіс урокаў | Урок C1.28: Рэлігія і абрады. Каляды, Вялікдзень, Купалле → |