Урок B2.18: Беларускі фальклор
Урок B2.18: Беларускі фальклор
| ← Урок B2.17: Святы і абрады | Спіс урокаў | Урок B2.19: Экскурсія па Мінску → |
Уводзіны
Фальклор — гэта народная творчасць, якая перадаецца з пакалення ў пакаленне. Ён уключае песні, казкі, легенды, прыказкі, загадкі, танцы і абрады. Беларускі фальклор багаты і разнастайны, ён адлюстроўвае душу народа, яго гісторыю, светапогляд і каштоўнасці. На гэтым уроку мы разгледзім асноўныя жанры беларускага фальклору, яго тэматыку і сучаснае значэнне.
Беларускі фальклор захоўвае памяць пра старажытныя вераванні, працоўныя працэсы, сямейныя і грамадскія адносіны. Ён з'яўляецца крыніцай натхнення для пісьменнікаў, мастакоў і музыкантаў.
Да канца ўрока вы зможаце:
- расказваць пра асноўныя жанры беларускага фальклору;
- прыводзіць прыклады народных твораў;
- разумець значэнне фальклору для культуры;
- выкарыстоўваць лексіку па тэме фальклору ў мове.
Тэорыя
Асноўныя жанры фальклору
| Жанр | Асаблівасці | Прыклады |
|---|---|---|
| Народныя песні | Праца, каханне, гісторыя | «Купалінка», «Ой, рана на Івана» |
| Казкі | Чароўныя, бытавыя, пра жывёл | «Казка пра караля і яго сына» |
| Легенды | Гістарычныя, рэлігійныя | Легенда пра Мінск |
| Прыказкі | Мудрыя выказванні | «Ціхі вада берагі рые» |
| Загадкі | Сімвалічныя апісанні | «Без рук, без ног, а дзверы адчыняе» (вецер) |
Тэматыка беларускага фальклору
| Тэма | Жанры |
|---|---|
| Праца | Працоўныя песні, прыказкі |
| Каханне | Лірычныя песні, казкі |
| Прырода | Загадкі, песні, легенды |
| Гісторыя | Гістарычныя песні, легенды |
Вобразы ў беларускім фальклоры
|+ Вобразы ў беларускім фальклоры ! Вобраз !! Значэнне |- | Сонца || Жыццё, цеплыня |- | Зямля || Маці, урадлівасць |- | Дрэва || Жыццё, сувязь пакаленняў |- | Вада || Ачышчэнне, жыццё |}
Прыклад народнай песні
Купалінка (Купалинка):
Купалінка — адна з самых вядомых беларускіх народных песень. Яна звязана са святам Купалля. У ёй апісваюцца каханне, прырода і купальскія абрады. Гэтая песня любімая беларусамі.
Прыказкі і загадкі
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| Ціхі вада берагі рые. | Тихая вода берега точит. |
| Не бойся працы, а бойся гультайства. | Не бойся работы, а бойся лени. |
| Без рук, без ног, а дзверы адчыняе. (вецер) | Без рук, без ног, а двери открывает. (ветер) |
Сучаснае выкарыстанне фальклору
| Напрамак | Апісанне |
|---|---|
| Музыка | Апрацоўка народных песень |
| Літаратура | Выкарыстанне фальклорных вобразаў |
| Тэатр | Пастаноўкі па матывах народных твораў |
Прыклад расказу
Беларускі фальклор (Белорусский фольклор):
Беларускі фальклор — гэта скарбніца народнай мудрасці. Яна ўключае песні, казкі, легенды, прыказкі і загадкі. Народныя песні перадаюць настрой, гісторыю і каханне. Казкі вучаць дабру і справядлівасці. Легенды расказваюць пра гістарычныя падзеі. Прыказкі вучаць мудрасці. Беларускі фальклор жыве і развіваецца, ён натхняе новых мастакоў і пісьменнікаў.
Пытанні пра фальклор
| Беларуская | Рускі пераклад |
|---|---|
| Якія жанры беларускага фальклору вы ведаеце? | Какие жанры белорусского фольклора вы знаете? |
| Якія народныя песні вам вядомыя? | Какие народные песни вам известны? |
| Якое значэнне мае фальклор для культуры? | Какое значение имеет фольклор для культуры? |
Практыкаванні (5 заданняў)
Заданне 1. Устаўце прапушчанае слова
- Беларускі фальклор уключае песні, казкі, ..., (легенды) прыказкі і загадкі.
- Народныя песні перадаюць настрой, гісторыю і ... (любовь).
- Казкі вучаць ... (добру) і справядлівасці.
- Легенды расказваюць пра гістарычныя ... (события).
- Прыказкі вучаць ... (мудрости).
Заданне 2. Перакладзіце на беларускую мову
- Белорусский фольклор включает песни, сказки, легенды, пословицы и загадки.
- Народные песни передают настроение, историю и любовь.
- Сказки учат добру и справедливости.
- Легенды рассказывают об исторических событиях.
- Пословицы учат мудрости.
Заданне 3. Адкажыце на пытанні
- Якія жанры беларускага фальклору вы ведаеце?
- Якія народныя песні вам вядомыя?
- Якое значэнне мае фальклор для культуры?
- Якія прыказкі вы ведаеце?
- Што вас найбольш цікавіць у фальклоры?
Заданне 4. Састаўце сказы з слоў
- фальклор / беларускі / казкі / песні / уключае / і.
- перадаюць / народныя / настрой / песні.
- казкі / вучаць / справядлівасці / дабру / і.
- легенды / гістарычныя / расказваюць / падзеі / пра.
- прыказкі / мудрасці / вучаць.
Заданне 5. Напішыце расказ пра беларускі фальклор
Напішыце 7–10 сказаў пра беларускі фальклор. Выкарыстоўвайце лексіку з урока.
Адказы
Адказы да задання 1
- Беларускі фальклор уключае песні, казкі, легенды, прыказкі і загадкі.
- Народныя песні перадаюць настрой, гісторыю і каханне.
- Казкі вучаць дабру і справядлівасці.
- Легенды расказваюць пра гістарычныя падзеі.
- Прыказкі вучаць мудрасці.
Адказы да задання 2
- Беларускі фальклор уключае песні, казкі, легенды, прыказкі і загадкі.
- Народныя песні перадаюць настрой, гісторыю і каханне.
- Казкі вучаць дабру і справядлівасці.
- Легенды расказваюць пра гістарычныя падзеі.
- Прыказкі вучаць мудрасці.
Адказы да задання 3 (прыкладныя)
- Я ведаю народныя песні, казкі, легенды, прыказкі і загадкі.
- Мне вядомыя песні «Купалінка», «Ой, рана на Івана».
- Фальклор захоўвае гісторыю, традыцыі і каштоўнасці народа.
- Я ведаю прыказкі «Ціхі вада берагі рые», «Не бойся працы, а бойся гультайства».
- Мне цікавы народныя песні і казкі.
Адказы да задання 4
- Беларускі фальклор уключае песні і казкі.
- Народныя песні перадаюць настрой.
- Казкі вучаць дабру і справядлівасці.
- Легенды расказваюць пра гістарычныя падзеі.
- Прыказкі вучаць мудрасці.
Адказы да задання 5 (прыкладны тэкст)
Беларускі фальклор — гэта багатая спадчына, якая перадаецца з пакалення ў пакаленне. Ён уключае народныя песні, казкі, легенды, прыказкі і загадкі. Народныя песні пяюць пра каханне, працу і прыроду. Казкі вучаць дабру і справядлівасці. Легенды расказваюць пра паходжанне гарадоў і рэк. Прыказкі і загадкі адлюстроўваюць народную мудрасць. Фальклор натхняе мастакоў, пісьменнікаў і музыкантаў. Ён з'яўляецца важнай часткай нацыянальнай культуры.
Вывады
На гэтым уроку мы вывучылі беларускі фальклор. Вы даведаліся:
- асноўныя жанры фальклору;
- тэматыку народных твораў;
- вобразы ў беларускім фальклоры;
- сучаснае выкарыстанне фальклору.
| ← Урок B2.17: Святы і абрады | Спіс урокаў | Урок B2.19: Экскурсія па Мінску → |